Dlaczego Izrael odmówił wjazdu Jonasowi Sjöstedtowi i Hannie Gedin?

Izrael ogłosił 23 sierpnia 2026 roku, że odmówi wjazdu dwójce szwedzkich członków Parlamentu Europejskiego — Jonasowi Sjöstedtowi i Hannie Gedin z Partii Lewicy. Decyzję podjęto krótko przed planowanym przyjazdem parlamentarzystów i wizytą u władz palestyńskich. Minister spraw zagranicznych Gideon Sa’ar zwrócił się do Urzędu Ludności i Imigracji o zablokowanie ich wjazdu na podstawie izraelskiej ustawy o wjeździe do Izraela. 12

Nie ma potwierdzonych informacji, że europosłów fizycznie zatrzymano, usunięto z samolotu albo zawrócono na konkretnym lotnisku czy przejściu granicznym. Z dostępnych doniesień wynika jedynie, że decyzję o niedopuszczeniu ich do wjazdu ogłoszono przed planowanym przybyciem. 123

Na jakiej podstawie prawnej Izrael podjął decyzję?

Izraelskie władze powołały się na ustawę o wjeździe do Izraela. Zgodnie z opisywanymi przepisami cudzoziemcowi można odmówić wjazdu między innymi wtedy, gdy publicznie wzywa do bojkotu Izraela, neguje Holokaust lub ataki z 7 października 2023 roku, a także gdy otwarcie popiera prowadzenie przed zagranicznymi sądami postępowań przeciwko obywatelom Izraela. 15

Izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych stwierdziło, że Sjöstedt i Gedin w ostatnich latach „konsekwentnie działali przeciwko Izraelowi”. Wśród przywołanych powodów znalazły się rzekome poparcie dla międzynarodowych postępowań prawnych przeciwko Izraelczykom, wezwania do bojkotu lub nałożenia sankcji oraz wypowiedzi, które izraelski rząd uznał za fałszywe oskarżenia o ludobójstwo, celowe głodzenie ludności cywilnej i umyślne atakowanie dzieci oraz pracowników medycznych. 236

Są to zarzuty przedstawione przez izraelski rząd, a nie niezależne ustalenia sądu. Sam fakt powołania się na ustawę nie rozstrzyga też, czy konkretne wypowiedzi europosłów spełniały ustawowy próg uzasadniający odmowę wjazdu.

Dokąd jechali szwedzcy europosłowie?

Sjöstedt i Gedin planowali przybyć do Izraela nocą, a następnie udać się z wizytą do władz palestyńskich. Ich podróż nie była przedstawiana jako wyjazd turystyczny — miała związek z działalnością polityczną i kontaktami z palestyńskimi instytucjami. 12

Oboje angażowali się także w działania w Parlamencie Europejskim dotyczące sytuacji w Gazie i na okupowanych terytoriach palestyńskich. W pisemnym pytaniu parlamentarnym pytali między innymi, jakie działania powinna podjąć Unia Europejska w odpowiedzi na to, co określili jako izraelską kampanię dezinformacyjną dotyczącą UNRWA, czyli agencji ONZ pomagającej palestyńskim uchodźcom. 19

Byli również wśród europosłów związanych z apelem z 7 maja 2026 roku do przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen i unijnej wysokiej przedstawicielki do spraw zagranicznych Kai Kallas. Sygnatariusze wzywali do zwiększenia presji politycznej na Izrael, aby umożliwić niezależnym zagranicznym dziennikarzom dostęp do Strefy Gazy. 21

Krytyka rządu a sprzeciw wobec państwa

Z dostępnych materiałów nie wynika pełny, niezależnie zweryfikowany zapis odpowiedzi Jonasa Sjöstedta. Sednem stanowiska przypisywanego szwedzkiemu politykowi jest jednak rozróżnienie między krytyką działań izraelskiego rządu — w tym jego polityki w Gazie i na okupowanych terytoriach palestyńskich — a sprzeciwem wobec Izraela jako państwa lub wobec izraelskiego społeczeństwa.

To rozróżnienie jest kluczowe dla całego sporu. Izrael określił działalność europosłów jako „antyizraelską”. Jednocześnie opublikowane stanowiska ich partii wskazują na sprzeciw wobec konkretnych decyzji rządu, działań wojskowych, okupacji i naruszeń prawa międzynarodowego. Nie przesądza to jednak samo w sobie, czy ich aktywność mieści się w prawnej kategorii uzasadniającej zakaz wjazdu.

Jakie stanowisko zajmuje Partia Lewicy?

Program szwedzkiej Partii Lewicy pomaga wyjaśnić, do jakich poglądów odwoływały się izraelskie władze. Partia:

• uznaje okupację terytoriów palestyńskich za sprzeczną z prawem międzynarodowym i domaga się jej zakończenia;
• wzywa do natychmiastowego i trwałego zawieszenia broni w Gazie oraz potępienia ataków na cywilów i naruszeń praw człowieka — niezależnie od tego, która strona ich dokonuje; 3032
• popiera silniejszą presję Unii Europejskiej na Izrael, w tym sankcje, środki gospodarcze i embargo na broń; 222730
• domaga się śledztw i odpowiedzialności prawnej za podejrzewane zbrodnie wojenne, a także pociągnięcia izraelskich przywódców do odpowiedzialności; 31
• popiera rozwiązanie dwupaństwowe oparte na granicach z 1967 roku, z Jerozolimą Wschodnią, w którym wolne państwo palestyńskie współistnieje pokojowo z Izraelem; 3338
• jednoznacznie potępia brutalne ataki Hamasu na cywilów z 7 października 2023 roku. 34

Taki zestaw postulatów wyjaśnia, dlaczego izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wskazało na sankcje, bojkoty i międzynarodowe postępowania prawne. Jednocześnie pokazuje, dlaczego Sjöstedt, Gedin i ich partia odrzucają szerszą interpretację, według której sprzeciwiają się istnieniu Izraela. Ich deklarowane poparcie dla rozwiązania dwupaństwowego zakłada dalsze istnienie Izraela obok państwa palestyńskiego. 3033

Co ta sprawa mówi o ograniczeniach wjazdu?

Bezpośrednio dotyczy ona dwóch wybranych przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, którzy chcieli nawiązać kontakty z palestyńskimi instytucjami. To odróżnia ją od zwykłej odmowy wjazdu prywatnemu podróżnemu, choć Izrael zastosował ten sam system prawny dotyczący cudzoziemców.

Decyzja wpisuje się także w szerszy obraz innych ograniczeń dotyczących międzynarodowych obserwatorów. Opisywano cofanie zezwoleń na wjazd amerykańskim aktywistom, którzy uczestniczyli w protestach lub pracy wolontariackiej na okupowanym Zachodnim Brzegu. Komitet Ochrony Dziennikarzy dokumentował natomiast przypadki odmowy wjazdu zagranicznym dziennikarzom i informował, że Izrael uzasadnia utrzymywanie ograniczeń względami bezpieczeństwa. 7913

Nie dowodzi to samo w sobie istnienia jednego motywu wszystkich tych decyzji. Izrael przedstawia ograniczenia jako zgodne z prawem reakcje na zagrożenia bezpieczeństwa lub aktywność uznawaną przez władze za wrogą. Powstaje jednak szersze pytanie o dostęp do informacji: gdy wybrani politycy, aktywiści i dziennikarze próbujący obserwować sytuację lub kontaktować się ze społecznościami palestyńskimi nie mogą wjechać na miejsce, niezależna ocena warunków na Zachodnim Brzegu i w obszarach związanych z Gazą staje się trudniejsza.

Najpewniej potwierdzone fakty są więc ograniczone, ale znaczące: Izrael ogłosił zakaz przed przybyciem europosłów, powołał się na ustawę o wjeździe do Izraela i uzasadnił decyzję ich działalnością polityczną. Dostępne materiały nie wskazują na fizyczną konfrontację w konkretnym punkcie granicznym ani nie rozstrzygają niezależnie, czy zarzuty władz dotyczące wypowiedzi parlamentarzystów były trafne.