Autistici/Inventati zamyka usługi po sankcjach USA

Autistici/Inventati (A/I), włoski kolektyw wolontariuszy prowadzący niekomercyjne usługi cyfrowe, 6 września 2026 r. zapowiedział zamknięcie działalności. Decyzja zapadła 11 dni po tym, jak Stany Zjednoczone uznały kolektyw za Specially Designated Global Terrorist (SDGT) — podmiot objęty amerykańskimi sankcjami antyterrorystycznymi. Niedługo potem A/I utraciło dostęp do głównej domeny oraz do części zaplecza finansowego. 117

Co znika wraz z A/I

Kolektyw działał od 2001 r. i oferował m.in. pocztę elektroniczną, hosting stron, listy mailingowe, blogi oraz narzędzia komunikacji. Zapowiedział wygaszenie usług i pomoc użytkownikom w odzyskaniu ich danych. 1119

Skala skutków jest duża. Według danych Departamentu Stanu USA, na zakłócenia w związku z zamknięciem narażonych było około:

• 16 tys. skrzynek e-mail,
• 1,5 tys. stron internetowych,
• 5,5 tys. list mailingowych,
• 10 tys. blogów. 1

Infrastruktura A/I obejmowała też czaty, wideokonferencje, streaming oraz usługi związane z prywatnością i anonimowością. Nie chodziło więc o pojedynczy serwis, lecz o zestaw narzędzi służących społecznościom do komunikacji i publikowania treści. 21

Dlaczego domena autistici.org przestała działać

28 sierpnia domena autistici.org stała się niedostępna po nadaniu jej statusu serverHold przez Public Interest Registry (PIR), amerykańskiego operatora rejestru domen .org. Reuters podał, że PIR uznał zawieszenie domeny za prawnie wymagane. 1

Status serverHold nie musi oznaczać wyłączenia serwerów, na których działają usługi. Blokuje jednak zwykłą publikację lub rozwiązywanie wpisów DNS, przez co adres domeny nie prowadzi użytkowników do tych usług. A/I stwierdziło, że techniczne ślady wskazywały na blokadę na poziomie rejestru, ale pełny formalny ciąg decyzji nie był publicznie jasny. 16

Dlaczego Banca Etica zawiesił konto

Banca Etica poinformował, że po amerykańskim wpisie sankcyjnym musiał podnieść profil ryzyka A/I i tymczasowo zawiesić konto stowarzyszenia, oczekując na wyjaśnienia oraz oceniając konsekwencje tej decyzji. 6

Kolektyw oceniał to inaczej: według A/I było to nadmierne stosowanie środków ostrożności w reakcji na sankcje USA, a nie skutek automatycznego zakazu obowiązującego we Włoszech czy w Unii Europejskiej. To stanowisko A/I; bank przedstawiał swoje działanie jako ostrożnościowe zarządzanie ryzykiem. 67

W połączeniu z zawieszeniem domeny i zgłoszonym wstrzymaniem konta darowizn w PayPal działania te mocno ograniczyły praktyczne możliwości utrzymania projektu opartego na pracy wolontariuszy i wpłatach wspierających. 311

O co USA oskarżyły kolektyw — i jak odpowiedziało A/I

Amerykańska decyzja opierała się na zarzucie, że A/I zapewniało wsparcie finansowe, materialne lub technologiczne radykalnym lewicowym grupom stosującym przemoc i podmiotom objętym sankcjami, udostępniając im infrastrukturę cyfrową, w tym hosting i narzędzia komunikacyjne. 21

A/I całkowicie odrzuciło określenie terrorystyczne. Przedstawiało się jako kolektyw wolontariuszy oferujący narzędzia cyfrowej samoobrony, prywatności i komunikacji osobom, grupom oraz stowarzyszeniom. Jego deklarowanym celem było utrzymywanie wolnej, autonomicznej i przyjaznej prywatności infrastruktury, a nie wspieranie terroryzmu. 1921

Dlaczego A/I zrezygnowało mimo zapowiedzi oporu

Po wpisaniu na listę A/I deklarowało, że będzie się bronić tak długo, jak długo pozostaną realne możliwości działania. Ostatecznie uznało jednak, że dalsze prowadzenie usług może wystawić użytkowników, wolontariuszy, ich bliskich i wspierające społeczności na nieprzewidywalne konsekwencje prawne oraz finansowe. 17

Kolektyw podkreślił, że nie chce oczekiwać od kogokolwiek „heroicznych” poświęceń dla utrzymania projektu. W jego uzasadnieniu bezpieczeństwo ludzi związanych z A/I przeważyło nad kontynuowaniem działalności, która nie mogła już niezawodnie zapewniać bezpiecznych i niekomercyjnych narzędzi komunikacji. 17

Zamknięcie było więc skutkiem nie tylko samego amerykańskiego wpisu sankcyjnego, ale jego bezpośrednich efektów operacyjnych: niedostępnej publicznej domeny, ograniczonego dostępu do finansowania i bankowości oraz środowiska ryzyka, którego — jak stwierdziło A/I — nie można było odpowiedzialnie przerzucać na użytkowników i wolontariuszy. 117