Siódmy miesiąc wojny z Iranem: rozmowy o pokoju grzęzną, a zagrożone są kluczowe szlaki ropy

Siódmy miesiąc wojny z Iranem nie przyniósł wyraźnego kroku ku pokojowi. Zamiast tego narastała rywalizacja o kontrolę nad szlakami energetycznymi, infrastrukturą regionu i polityczną przewagą. Teheran zaprzeczył, by pilnie zabiegał o negocjacje, rozmowy dotyczące cieśniny Ormuz zostały przełożone, a postępy Huti zwiększyły ryzyko także na Morzu Czerwonym. 23334

Iran odrzuca perspektywę szybkiego porozumienia

Prezydent Donald Trump oświadczył, że spodziewa się zakończenia wojny po listopadowych wyborach połówkowych w USA, i przekonywał, że Iran znajduje się pod presją, by ustąpić. Iran wcześniej deklarował jednak, że nie dąży do wznowienia rozmów pokojowych — stanowisko to wyraźnie kontrastowało z publicznym optymizmem Trumpa. 219

Trump zasugerował też, że Stany Zjednoczone mogłyby pozostać w Iranie i „zatrzymać ropę”, porównując taki scenariusz do ogłoszonego przez USA układu z Wenezuelą. 19

Biały Dom opisywał porozumienie wenezuelskie jako dające USA większościową kontrolę nad ponad 65 mld baryłek potwierdzonych rezerw ropy. Wenezuela podała, że układ obejmuje 17 pól naftowych oraz wskazała prognozy inwestycji i wpływów podatkowych, ale pełny tekst porozumienia nie został publicznie ujawniony. 172032 W dostępnych relacjach nie przedstawiono warunków analogicznego porozumienia dotyczącego Iranu.

Dyplomacja wokół Ormuzu utknęła w miejscu

Cieśnina Ormuz pozostała najważniejszym morskim punktem nacisku w tym konflikcie. Przed wojną przepływała przez nią około jedna piąta światowych dostaw ropy i gazu; działania zbrojne oraz ograniczenia żeglugi mocno zakłóciły tranzyt. 4

Oman miał gościć Iran i arabskie państwa Zatoki Perskiej na rozmowach o możliwych ustaleniach dotyczących Ormuzu. Spotkanie przełożono, nie podając nowego terminu. Oznaczało to utratę najbliższej dostępnej ścieżki dyplomatycznej w sprawie przyszłości tego kluczowego akwenу. 3633

Iran poinformował również o zestrzeleniu nad cieśniną drona MQ-1. Twierdzenie pochodziło od Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej i nie zostało niezależnie potwierdzone w cytowanych relacjach. 7

Huti otworzyli kolejne pole presji na Morzu Czerwonym

Zagrożenie dla handlu energią nie ograniczało się już do Ormuzu. Wspierani przez Iran Huti zajęli jemeński port Mocha i posunęli się w stronę strategicznych wysp Morza Czerwonego — wynika z informacji źródeł wojskowych cytowanych przez Reutersa. Wzmocniło to ich pozycję w pobliżu cieśniny Bab al-Mandab, południowego wejścia na Morze Czerwone i ważnej trasy dla saudyjskiego eksportu. 34

Następnie Huti oświadczyli, że wystrzelili pociski i drony na bazę lotniczą Khamis Mushait w Arabii Saudyjskiej. Według Reutersa grupa podała, że celowała w hangary, systemy radarowe, pasy startowe i składy amunicji, przedstawiając atak jako odwet za saudyjskie naloty w Jemenie. 33

Znaczenie tej sytuacji jest istotne dla całego rynku energii: jednoczesne zakłócenia w pobliżu Ormuzu i Bab al-Mandab ograniczają alternatywne trasy morskie. To podnosi obawy o ciągłość eksportu ropy i paliw rafinowanych z regionu.

Rynki wyceniają dłuższy i bardziej niestabilny konflikt

W miarę eskalacji cena ropy przekroczyła 100 dolarów za baryłkę. Reuters, powołując się na szacunki Międzynarodowej Agencji Energetycznej, podał, że regionalny eksport oleju napędowego, benzyny i paliwa lotniczego był niemal o 60% niższy niż przed wojną. To właśnie paliwa rafinowane stały się szczególnie podatne na niedobory. 35

Reuters informował 10 września, że średnia cena oleju napędowego w USA po raz pierwszy przekroczyła 6 dolarów za galon. 34 Wcześniej w tym samym tygodniu ropa Brent zakończyła sesję na poziomie 101,21 dolara za baryłkę — najwyższym od 22 maja — a krajowa średnia cena diesla w USA osiągnęła rekordowe 5,94 dolara za galon, według danych AAA cytowanych przez CNN. 47

Same ceny są sygnałem rynkowym, a nie dowodem na jedną konkretną przyczynę. Jednak relacje konsekwentnie łączyły ich wzrost z niepewnością dotyczącą żeglugi, infrastruktury oraz ryzykiem kolejnych ataków w Zatoce Perskiej i na Morzu Czerwonym. 3533

Dlaczego siódmy miesiąc był przełomowy

Do połowy września losy wojny zależały już nie tylko od bezpośrednich starć USA z Iranem. Równie istotne było to, czy uda się przywrócić żeglugę przez Ormuz, czy zdobycze Huti pozwolą im silniej zagrozić transportowi na Morzu Czerwonym oraz czy infrastruktura energetyczna będzie nadal działać mimo ataków.

Prognoza Trumpa, że konflikt zakończy się po wyborach połówkowych, a ceny benzyny gwałtownie spadną, pozostawała zapowiedzią, a nie uzgodnionym planem. Dostępne relacje wskazywały tymczasem na dalszą aktywność militarną, odłożone rozmowy dyplomatyczne i rynki przygotowujące się na dłuższą, bardziej zmienną fazę wojny. 193335