Senegal w ogniu kryzysu: Prezydent Faye zwalnia premiera Sonko i rozwiązuje rząd

Sojusz, który wygrał wybory w 2024 r.

Relacja między Fayem a Sonko od początku była nietypowa. Sonko był dominującą postacią polityczną i liderem partii Pastef, ale przeszkody prawne uniemożliwiły mu start w wyborach prezydenckich w 2024 r. Zamiast niego jako kandydat partii wystartował Bassirou Diomaye Faye, który wygrał wybory, a następnie mianował Sonko premierem w nowym rządzie.

Ten układ sprawił, że w centrum tego samego ruchu znalazły się dwie silne postacie: jedna sprawująca prezydenturę, a druga kontrolująca polityczną machinę partii. Z czasem układ ten przerodził się w rywalizację o to, kto tak naprawdę kieruje rządem i strategią partii.

Miesiące narastającego napięcia

Oznaki rozpadu pojawiły się na długo przed dymisją.

W marcu 2026 r. Sonko publicznie zasugerował, że może wycofać partię Pastef z rządu i wrócić do opozycji, jeśli prezydent Faye odejdzie od politycznego programu ruchu.

Na początku maja Faye otwarcie ostrzegł, że partii rządzącej – kierowanej organizacyjnie przez Sonko – grozi „upadek”, jeśli wewnętrzne podziały będą kontynuowane.

Wymiana tych zdań jasno pokazała, że spór stał się zarówno osobistą walką o władzę, jak i szerszym konfliktem o kierunek, w jakim zmierza partia rządząca.

Kryzys ukrytego długu

W tym samym czasie Senegal mierzył się z poważnym szokiem fiskalnym.

Po objęciu urzędu w 2024 r. nowa administracja zleciła audyt finansów publicznych, który ujawnił miliardy dolarów wcześniej niezgłoszonych zobowiązań, nagromadzonych za poprzedniego rządu. Szacunki mówiły o ukrytym długu w wysokości około 7 mld dolarów, co radykalnie zmieniło perspektywy fiskalne Senegalu.

Odkrycie to pociągnęło za sobą poważne konsekwencje:

• Deficyt budżetowy i poziom zadłużenia Senegalu okazały się znacznie wyższe niż wcześniej podawano.
• MFW zawiesił program o wartości 1,8 mld dolarów dla tego kraju, podczas gdy nowe dane były analizowane.
• Ucierpiało zaufanie inwestorów i postrzeganie wiarygodności kredytowej Senegalu.

Choć zarówno Faye, jak i Sonko obwiniali poprzednią administrację za zafałszowane finanse, kryzys wymusił trudne decyzje polityczne dotyczące cięć wydatków, zarządzania długiem i negocjacji z międzynarodowymi pożyczkodawcami.

Negocjacje z MFW i różnice w polityce gospodarczej

Negocjacje z MFW stały się centralnym punktem walki o władzę.

Prezydent Faye ostatecznie przejął bezpośrednią kontrolę nad rozmowami z MFW, podkreślając powagę kryzysu fiskalnego i przesuwając centrum decyzyjne w sprawach gospodarczych w stronę prezydentury.

W tym samym czasie Sonko publicznie krytykował niektóre propozycje MFW, w tym dotyczące restrukturyzacji długu, argumentując, że zaszkodziłyby one suwerenności lub prestiżowi kraju.

Choć kryzys zadłużenia nie był jedyną przyczyną politycznego rozłamu, to znacznie pogłębił różnice zdań w kwestiach:

• polityki gospodarczej i oszczędności budżetowych,
• sposobu negocjacji z międzynarodowymi instytucjami finansowymi,
• sprawowania kontroli nad strategią gospodarczą rządu.

Te napięcia zwiększyły presję na i tak już kruchym sojuszu politycznym.

Punkt zwrotny: maj 2026 r.

22 maja 2026 r. prezydent Faye zdymisjonował Sonko z funkcji premiera i rozwiązał rząd, ogłaszając to w oświadczeniu odczytanym w mediach państwowych. Wszyscy ministrowie zostali odwołani, a odchodzący gabinet został zobowiązany do prowadzenia bieżących spraw do czasu utworzenia nowego rządu.

Decyzja ta oznaczała formalny upadek tandemu przywódczego, który zdefiniował polityczną transformację Senegalu zaledwie dwa lata wcześniej.

Co ten kryzys oznacza dla Senegalu?

Skutki rozłamu są zarówno polityczne, jak i gospodarcze.

1. Niepewność w partii rządzącej

Partia Pastef stoi w obliczu wewnętrznych podziałów między zwolennikami prezydenta a tymi lojalnymi wobec Sonko, co rodzi możliwość rozłamu lub walki o przywództwo w partii. Wcześniejsze ostrzeżenia Faye sugerowały, że partii grozi pęknięcie pod wpływem tych napięć.

2. Ryzyko wznowienia niepokojów społecznych

Dymisja może ożywić napięcia polityczne w Senegalu, gdzie Sonko od dawna cieszy się silnym i zmobilizowanym poparciem społecznym. Analitycy i doniesienia prasowe ostrzegają, że ruch ten może ponownie wywołać niestabilność, jeśli rywalizacja się pogłębi.

3. Niepewność gospodarcza podczas negocjacji z MFW

Być może największym ryzykiem jest aspekt gospodarczy. Senegal wciąż musi odbudować wiarygodność u wierzycieli i osiągnąć wykonalne porozumienie z MFW po tym, jak ujawnienie ukrytego długu zamroziło wcześniejszy program pomocowy.

Niestabilność polityczna rodzi kluczowe pytanie dla inwestorów i partnerów międzynarodowych: kto obecnie reprezentuje Senegalu w sprawach polityki gospodarczej i reform?

Punkt zwrotny dla przywództwa Senegalu po 2024 r.

Rozłam między Fayem a Sonko to jeden z najbardziej dramatycznych wstrząsów politycznych w Senegalu od czasu wyborów w 2024 r., które zakończyły poprzednią erę rządów.

To, co zaczęło się jako sojusz strategiczny – Sonko zapewniający przywództwo polityczne, a Faye sprawujący prezydenturę – ostatecznie upadło pod presją rywalizacji o władzę, wewnątrzpartyjnych sporów oraz trudnych wyborów ekonomicznych spowodowanych kryzysem zadłużenia.

Czy prezydent skonsoliduje władzę, partia rządząca ulegnie rozłamowi, czy też wyłoni się nowa równowaga polityczna – to zaważy nie tylko na polityce wewnętrznej Senegalu, ale także na zdolności kraju do rozwiązania kryzysu zadłużenia i odzyskania międzynarodowego wsparcia finansowego.