Papież Leon XIV wyraża „poważne obawy” w sprawie porozumienia Izrael–Liban

Prezydent Libanu Joseph Aoun wykorzystał 20 sierpnia audiencję u papieża Leona XIV w Watykanie, aby zabiegać o międzynarodowe poparcie dla Libanu. Spotkanie odbyło się w czasie narastającej przemocy na południowej granicy oraz impasu wokół wdrażania podpisanego 26 czerwca trójstronnego porozumienia ramowego między Libanem, Izraelem i Stanami Zjednoczonymi.

Stolica Apostolska oświadczyła, że z zadowoleniem przyjmuje podpisanie dokumentu, ale jednocześnie wyraziła „poważne obawy” dotyczące trudności opóźniających jego realizację. Watykan zadeklarował poparcie dla działań zmierzających do wdrożenia porozumienia.

O co Joseph Aoun poprosił papieża

Według libańskiej prezydencji Aoun podziękował Leonowi XIV za dotychczasowe wsparcie i poprosił go o dalsze zabiegi dyplomatyczne na rzecz Libanu, także na forach międzynarodowych. Wśród najważniejszych postulatów znalazły się:

• natychmiastowe wstrzymanie ataków na wioski, infrastrukturę i ludność cywilną na południu Libanu;
• wycofanie Izraela z zajmowanych obszarów terytorium libańskiego;
• wdrożenie postanowień porozumienia ramowego z 26 czerwca;
• uznanie, że wyłącznie państwo libańskie powinno decydować o wojnie i pokoju.

Wizyta miała więc wyraźny cel polityczny. Bejrut szukał dodatkowej presji międzynarodowej, która pomogłaby doprowadzić do wzajemnego wykonania zobowiązań bezpieczeństwa i wzmocnić roszczenie rządu do wyłącznej kontroli nad polityką obronną kraju.

Co przewiduje porozumienie z 26 czerwca

Dokument podpisany przez Liban, Izrael i USA nie jest natychmiastowym rozwiązaniem wszystkich sporów, lecz sekwencyjnym planem bezpieczeństwa. Zakłada stopniowe rozbrojenie Hezbollahu, rozmieszczenie libańskich sił zbrojnych na południu oraz etapowe wycofywanie wojsk izraelskich z tego obszaru.

Plan wiąże się również z mechanizmem wdrażania i weryfikacji. Wcześniejsze doniesienia mówiły o początkowych „strefach pilotażowych”, w których libańska armia miałaby przejąć odpowiedzialność za bezpieczeństwo. Izraelskie wojska miałyby następnie przegrupować się po potwierdzeniu spełnienia odpowiednich warunków bezpieczeństwa.

To właśnie kolejność tych działań pozostaje głównym punktem sporu. Przywódca Hezbollahu Naim Qassem odrzucił porozumienie wynegocjowane przy pośrednictwie USA i zapowiedział kontynuowanie zbrojnego oporu. Izrael z kolei nadal utrzymuje siły w ogłoszonej przez siebie strefie bezpieczeństwa, zamiast zakończyć wycofywanie.

Watykan popiera wdrożenie, ale nie będzie egzekutorem układu

Po audiencji u papieża Aoun spotkał się z kardynałem Pietrem Parolinem, sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej. W rozmowie uczestniczył także arcybiskup Paul Richard Gallagher, sekretarz ds. relacji z państwami i organizacjami międzynarodowymi.

Watykan poinformował, że rozmowy dotyczyły przede wszystkim porozumienia ramowego, stabilizacji południowej granicy Libanu oraz osiągnięcia sprawiedliwego i trwałego pokoju.

Rola Stolicy Apostolskiej pozostaje jednak dyplomatyczna. Oficjalny komunikat nie zapowiadał utworzenia nowego mechanizmu egzekwowania umowy, rozmieszczenia sił wojskowych ani formalnego powołania Watykanu do mediacji. Watykan połączył poparcie dla realizacji porozumienia z ostrzeżeniem, że napotyka ono poważne przeszkody.

Przemoc na południu zwiększa presję na negocjatorów

Apel Aouna do papieża padł w czasie wyraźnego wzrostu aktywności wojskowej. Tymczasowe Siły Zbrojne ONZ w Libanie, znane jako UNIFIL, informowały o średnio 137 pociskach wystrzeliwanych dziennie między 5 a 16 sierpnia. W jedną sobotę odnotowano 208 pocisków, a w następną niedzielę — 185.

UNIFIL podał również, że między 21 czerwca a 11 sierpnia zarejestrował ponad 1700 naruszeń libańskiej przestrzeni powietrznej, a także ponad 100 nalotów i ponad 1800 pocisków wystrzelonych przez izraelskie wojsko w tym okresie.

Libańskie media państwowe informowały ponadto, że izraelskie ataki na miejscowości Ansar i Deir al-Zahrani zabiły co najmniej 11 osób, w tym troje dzieci i dwie kobiety. Prezydent Aoun ocenił, że ataki wysłały jasny sygnał dotyczący trudności w negocjacjach i wdrażaniu porozumienia.

Dane te opisują warunki, w jakich toczy się dyplomacja, ale nie dowodzą, że Watykan może bezpośrednio zmusić którąkolwiek ze stron do przestrzegania układu. Wyjaśniają jednak, dlaczego Bejrut zabiega o szersze poparcie międzynarodowe, podczas gdy uzgodniona sekwencja działań w zakresie bezpieczeństwa pozostaje zablokowana.

Symboliczny gest i dalsze rozmowy w Rzymie

Według części relacji Aoun miał również przekazać papieżowi relikwie błogosławionego patriarchy Eliasa Hoayeka, co było symbolicznym nawiązaniem do chrześcijańskiego dziedzictwa Libanu. Informacji tej nie zawiera jednak oficjalny komunikat Stolicy Apostolskiej, dlatego publiczne potwierdzenie tego szczegółu jest ograniczone.

Wizyta Aouna w Rzymie obejmowała także planowane spotkania z prezydentem Włoch Sergiem Mattarellą i premier Giorgią Meloni. Rozmowy miały dotyczyć przyszłości sił międzynarodowych na południu Libanu, w tym francusko-włoskiej propozycji utworzenia wielonarodowej formacji, która mogłaby zastąpić UNIFIL lub przejąć jego zadania, gdy mandat misji będzie zbliżał się do końca.

Kwestia ta może wpłynąć na kształt przyszłego systemu monitorowania i weryfikacji. Najpilniejszy problem pozostaje jednak ten sam: porozumienie zależy od działań, co do których Izrael, Liban i libańscy aktorzy polityczni nadal nie osiągnęli zgody, a na południu wciąż dochodzi do przemocy.