Rekordowe ciepło w oceanach, szybciej rosnący poziom mórz i kurczący się lód

Dziesiąty Copernicus Ocean State Report, opublikowany 30 września 2026 r., opisuje oceany, które pochłaniają rekordowe ilości ciepła, a zarazem stają się coraz bardziej kwaśne. Raport śledzi zmiany w oceanach świata i europejskich akwenach, wskazując na ich znaczenie dla ekosystemów, obszarów polarnych i wybrzeży. 18

Najważniejsze ustalenia

• Rekordowe ciepło: w 2025 r. zawartość ciepła w oceanach osiągnęła najwyższy poziom w pomiarach sięgających 1993 r. Oceany magazynują do 90% nadmiarowego ciepła w systemie klimatycznym. 5
• Szybszy wzrost poziomu mórz: średnie tempo wzrosło z 2,6 mm rocznie w latach 1993–2011 do 4,2 mm rocznie w latach 2012–2025. 45
• Zmiany w Arktyce: zasięg lodu morskiego zmniejszał się w latach 1979–2025 o około 490 tys. km² na dekadę. Raport opisuje też ocieplenie wód polarnych i kurczenie się siedlisk zależnych od lodu. 16
• Fale upałów w europejskich morzach: rekordowe fale odnotowano w Morzu Śródziemnym i Czarnym, a w 2024 r. temperatura w niektórych częściach europejskich akwenów przekraczała normę o ponad 4,6°C. 12
• Zakwaszanie: obok ocieplenia i wzrostu poziomu mórz raport wskazuje na rosnącą kwasowość wód. 46

Oceany gromadzą coraz więcej ciepła

Zawartość ciepła w oceanie to miara energii magazynowanej nie tylko przy powierzchni, lecz także w głębszych warstwach wody. W 2025 r. osiągnęła ona najwyższy poziom w serii pomiarów rozpoczętej w 1993 r. Copernicus podaje, że oceany pochłaniają do 90% nadmiarowego ciepła w systemie klimatycznym, dlatego ich temperatura jest ważnym wskaźnikiem długofalowych zmian. 5

Jednocześnie przyspieszył wzrost średniego poziomu mórz. Szacowane tempo zwiększyło się z 2,6 mm rocznie w latach 1993–2011 do 4,2 mm rocznie w latach 2012–2025. To średnie dla poszczególnych okresów, a nie prognoza zmian dla konkretnego wybrzeża. 45

Kurczący się lód zmienia warunki życia w regionach polarnych

W latach 1979–2025 zasięg arktycznego lodu morskiego zmniejszał się o około 490 tys. km² na dekadę. W podsumowaniu raportu wskazano również, że łączna temperatura powierzchni arktycznej wody morskiej i lodu wzrosła o 4,2°C między 1982 a 2024 r. 16

Lód morski jest siedliskiem dla zwierząt polarnych. Opis ustaleń Copernicusa wskazuje na utratę takich siedlisk zarówno w Arktyce, jak i w Antarktyce. Dostępne tu materiały nie podają jednak jednej miary skutków dla wszystkich gatunków i regionów. 6

Fale upałów i zakwaszanie obciążają ekosystemy morskie

Rekordowe fale upałów wystąpiły w Morzu Śródziemnym i Czarnym. W 2024 r. w niektórych częściach europejskich mórz temperatury były o ponad 4,6°C wyższe od normy. Dotyczy to wskazanych obszarów i warunków, a nie wszystkich europejskich wód. 12

Raport zwraca też uwagę na postępujące zakwaszanie oceanów. To odrębna presja od fal upałów; przytoczone źródła nie wyliczają łącznego wpływu obu zjawisk na życie morskie. Opisują natomiast szersze zmiany ekosystemów zachodzące równolegle z ociepleniem i wzrostem kwasowości wód. 46

Po co prowadzić stałe pomiary?

Copernicus Ocean State Report łączy obserwacje satelitarne, pomiary wykonywane bezpośrednio w wodzie oraz dane z oceanicznych rekonstrukcji. Dzięki temu obejmuje zarówno ocean światowy, jak i europejskie morza, pozwalając porównywać zmiany w czasie i odróżniać długofalowe trendy od krótkotrwałych wahań. 8

Znaczenie mają także dane regionalne. Według jednego z podsumowań około 60% infrastruktury przybrzeżnej w Arktyce jest narażone na erozję i wzrost poziomu mórz. Ten szacunek dotyczy infrastruktury arktycznej, a nie wszystkich miejscowości nadmorskich. 1

Główny wniosek raportu jest taki, że zmiany można mierzyć w kilku wymiarach: ilości ciepła, poziomie mórz, zasięgu lodu i chemii wód. Długotrwałe obserwacje pomagają ustalić, gdzie zachodzą te procesy i jak się rozwijają. Przygotowanie na ich skutki wymaga uwzględniania lokalnych warunków, a nie zakładania, że wszędzie będą one takie same. 845