Badanie opublikowane w czasopiśmie Scientific Reports sugeruje, że niebo przedstawione na „Gwiaździstej nocy” Vincenta van Gogha przypominało niebo przed świtem nad Saint-Rémy-de-Provence około 22 lipca 1889 roku. Badacze wskazują na układ sierpa ubywającego Księżyca, Wenus i gromady Hiady. To możliwy astronomiczny wzór obrazu, nie potwierdzenie, że właśnie tego dnia Van Gogh ukończył płótno.
3
30
Dlaczego badacze wskazują lipiec
Proponowane dopasowanie opiera się na trzech elementach widocznych na obrazie: sierpie Księżyca, jasnej planecie i grupie gwiazd. Według podsumowań badania około 22 lipca 1889 roku przed świtem nad Saint-Rémy blisko siebie znajdowały się ubywający Księżyc, Wenus i Hiady w gwiazdozbiorze Byka.
2
3
30
Zespół interpretuje centralny układ gwiazd jako Hiady — gromadę tworzącą charakterystyczny kształt litery V w Byku — a nie Barana, jak sugerowały wcześniejsze odczytania. Badacze porównali układy gwiazd na obrazie i na niebie za pomocą analizy Prokrustesa. To metoda sprawdzająca podobieństwo kształtów po ich odpowiednim ustawieniu i przeskalowaniu.
10
32
Co zmienia propozycja lipcowej daty
Tradycyjne datowanie obrazu na czerwiec wiązano z listem, który Van Gogh napisał do brata Theo około 18 czerwca. Jednak faza Księżyca w tym okresie miała słabo pasować do wąskiego sierpa widocznego na płótnie. Układ z lipca lepiej odpowiada temu szczegółowi, a także proponowanemu rozmieszczeniu gwiazd.
20
30
Zespół połączył analizę astronomiczną z historycznymi zapisami pogody i listami Van Gogha. Pierwszym autorem badania jest Elijah Jeong-hyun Kim, przedstawiany w doniesieniach jako szef firmy SLLAB i doktorant w Szkole Badań Kosmicznych Uniwersytetu Kyung Hee.
3
6
11
Możliwy wzór nieba to nie data powstania obrazu
Data 22 lipca odnosi się do nieba, które — zdaniem badaczy — mogło zostać przedstawione lub posłużyć artyście za punkt odniesienia. Sama w sobie nie dowodzi, że Van Gogh namalował „Gwiaździstą noc” właśnie tego dnia. Zgodność układu ciał niebieskich może wesprzeć interpretację sceny, ale nie rozstrzyga, kiedy powstało płótno ani czy artysta połączył obserwacje z różnych chwil.
Propozycja nie zamyka też dyskusji historyków sztuki. Fizyk Jose Luis Aragon, który nie uczestniczył w badaniu, określił lipcową datę jako interesującą hipotezę, a nie rozstrzygniętą odpowiedź.
29
Najostrożniejszy wniosek jest więc taki: niebo z 22 lipca stanowi wiarygodne astronomiczne dopasowanie, a interpretacja gwiazd jako Hiad otwiera nowy sposób odczytania obrazu. Czy wpłynie to na przyjęte datowanie „Gwiaździstej nocy”, pozostaje kwestią otwartą.