Amerykańscy urzędnicy przedstawili uderzenie na irańską wyspę Keszm z 2 listopada jako ograniczoną operację obronną. Według nich celem były systemy obrony powietrznej wykorzystywane przeciwko amerykańskim obiektom. Donald Trump potwierdził później atak na instalację przeciwlotniczą. Irańskie media informowały o eksplozjach, a irańskie siły zbrojne twierdziły, że zestrzeliły amerykańskie drony — jednak dostępne doniesienia nie potwierdzają niezależnie tych strat.
17
26
18
39
Co zaatakowano i dlaczego USA mówiły o samoobronie
Amerykańscy urzędnicy przekazali, że operacja była wymierzona w irańskie siły używające pocisków ziemia–powietrze przeciwko amerykańskim obiektom w cieśninie Ormuz. Według relacji CNN jeden z urzędników mówił, że uderzenie było odpowiedzią na ostrzał amerykańskiego samolotu. Opisywano je jako ograniczone działanie, a nie powrót do zakrojonych na dużą skalę operacji bojowych.
17
38
Trump potwierdził atak w późniejszym wywiadzie. Powiedział, że celem była instalacja przeciwlotnicza, której budowę amerykańskie siły obserwowały, i że uderzyły, gdy została ukończona. Określił operację jako „niewielki atak” i stwierdził, że „to nie była wojna”. Była to jego ocena skali i charakteru działań, a nie niezależna weryfikacja.
26
21
Irańskie media państwowe informowały o eksplozjach na Keszm wczesnym rankiem 3 listopada. Agencja IRNA podała, że na wyspie doszło do pięciu eksplozji. Doniesienia te potwierdzają, co relacjonowały irańskie media, ale nie przesądzają o skali zniszczeń ani o tym, jakie dokładnie obiekty zostały trafione.
18
Irańskie doniesienia o zestrzelonych dronach bez niezależnego potwierdzenia
Irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) twierdził, że w pobliżu Keszm zestrzelił i przejął drona MQM-170. „Gulf News” podał, że nie udało się niezależnie potwierdzić tego twierdzenia, a Dowództwo Centralne USA (CENTCOM) uznało je za fałszywe.
39
4 listopada Strażnicy Rewolucji poinformowali również o zniszczeniu nad Keszm drona MQ-1. Według ich deklaracji miał to być piętnasty dron tego typu zestrzelony przez irańskie siły. W relacji zaznaczono, że wojsko USA nie potwierdziło wówczas tej informacji. Są to dwa odrębne irańskie twierdzenia; dostępne materiały nie dowodzą, że USA utraciły którykolwiek z tych dronów.
33
42
Teheran: samoobrona, gotowość do walki i wezwania do dialogu
Irańscy przywódcy reagowali na operację w różny sposób. Wiceminister spraw zagranicznych Kazem Gharibabadi powiedział, że Iran zachowuje prawo do „uzasadnionej samoobrony”. Przewodniczący parlamentu i główny negocjator Mohammad Bagher Ghalibaf oświadczył, że Iran jest „gotowy do walki, z palcem na spuście”.
19
Po wyborach uzupełniających do Kongresu USA Ghalibaf stwierdził, że Amerykanie zagłosowali „NIE DLA WOJNY”, i ostrzegł Waszyngton, by nie ignorował tego sygnału. Prezydent Masud Pezeszkian mówił natomiast, że wznowienie wojny nie przyniosłoby korzyści „nikomu”, a jego rząd nadal szuka rozwiązania w drodze dialogu.
21
19
W relacji powołującej się na doniesienia perskojęzyczne napisano, że najwyższy przywódca Iranu Modżtaba Chamenei miał polecić dowódcom natychmiast odpowiadać na zagrożenia, bez ograniczeń geograficznych. Ponieważ przytoczony materiał nie zawiera pierwotnego oświadczenia, tę konkretną atrybucję należy traktować ostrożnie.
56
Uderzenie w czasie impasu w negocjacjach
Według doniesień atak na Keszm nastąpił w trakcie konfliktu rozpoczętego w lutym wspólnymi uderzeniami USA i Izraela. Rozmowy pozostawały w impasie mimo zawartego w czerwcu memorandum, którego celem było zakończenie wojny. Obie strony kontynuowały wymianę uderzeń, ale nie wróciły do intensywności walk z początkowej fazy konfliktu.
2
3
13
Katar nadal pośredniczył w rozmowach, próbując zbliżyć stanowiska i zapobiec ponownej eskalacji. Irański urzędnik oceniał jednak, że do porozumienia wciąż daleko. Jedna z relacji opisywała irański dwudniowy plan ponownego otwarcia cieśniny Ormuz i wznowienia rozmów nuklearnych. Dostępny fragment nie wyjaśnia pełnych warunków planu ani nie potwierdza, czy przewidywał konkretną wymianę: zakończenie irańskich ataków w cieśninie w zamian za zniesienie amerykańskiej blokady irańskich portów.
35
9
1
Według doniesień sekretarz stanu USA Marco Rubio mówił, że Donald Trump nie zdecydował jeszcze, czy zarządzi kolejne uderzenia, i wolałby rozwiązanie dyplomatyczne. Przeanalizowane materiały nie potwierdzają konkretnego terminu ewentualnych większych ataków USA.
49
Co jeszcze wiadomo — i czego doniesienia nie rozstrzygają
Po informacji o uderzeniu ceny ropy wzrosły we wczesnym handlu w Azji 3 listopada. To opis ruchu cen w tamtym momencie, a nie dowód na utrzymywanie się długotrwałego trendu.
10 Irańscy urzędnicy oskarżyli też siły USA o zaatakowanie dwóch łodzi rybackich w pobliżu Keszm i zranienie rybaka. Dostępna relacja zaznacza, że strona amerykańska nie potwierdziła tego zarzutu.
20
Najpewniejszy obraz, jaki wyłania się z dostępnych doniesień, to ograniczone uderzenie USA przedstawiane przez amerykańskich urzędników jako działanie obronne, po którym nastąpiły ostrzeżenia ze strony Iranu i dalsze próby mediacji. Informacje o eksplozjach pochodzą z irańskich mediów; twierdzenia o zestrzelonych amerykańskich dronach oraz część szczegółów propozycji dyplomatycznych pozostają niezweryfikowane.