PE chce 50 proc. „Made in Europe” i ostrzejszych zasad dla inwestycji powiązanych z Chinami

Parlament Europejski pracuje nad zaostrzeniem unijnej polityki przemysłowej i zasad bezpieczeństwa gospodarczego. Projekt raportu dotyczącego Industrial Accelerator Act ma sprawić, by zamówienia publiczne i pomoc publiczna w większym stopniu wspierały niskoemisyjną produkcję w Europie, a duże inwestycje zagraniczne w wrażliwych sektorach podlegały bardziej wymagającym warunkom.

Najważniejsze zastrzeżenie: nie są to jeszcze obowiązujące przepisy. Komisja Europejska przedstawiła bazowe rozporządzenie 4 marca 2026 r., natomiast raport PE jest elementem trwającego procesu legislacyjnego. 57

Cel: 50 proc. „Made in Europe” do 2036 r.

Projekt raportu postuluje, aby do 2036 r. dla produktów strategicznych i niskoemisyjnych obowiązywał próg 50 proc. „Made in Europe”. W praktyce chodzi o silniejsze powiązanie dostępu do publicznych pieniędzy i zakupów z produkcją oraz łańcuchami dostaw zlokalizowanymi w Europie. 68

Już pierwotna propozycja Komisji przewiduje kryteria „Made in EU” i niskoemisyjności w zamówieniach publicznych oraz programach wsparcia. Podejście Parlamentu ma podnieść ambicję tych preferencji i mocniej zaakcentować europejski wkład w produkt. 1718

Więcej europejskiego wkładu w technologiach czystej energii

Wyższe oczekiwania dotyczące unijnego wkładu miałyby objąć technologie neutralne emisyjnie, w tym panele fotowoltaiczne, turbiny wiatrowe, pompy ciepła i elektrownie jądrowe. 69

To istotne, ponieważ projekt aktu obejmuje sektory leżące na styku dekarbonizacji i odporności przemysłowej: przemysł energochłonny, technologie neutralne emisyjnie oraz motoryzację. 24

Kontrola inwestycji od 50 mln euro

W propozycji Komisji dodatkowe warunki dotyczą zagranicznych inwestycji o wartości co najmniej 100 mln euro, jeżeli inwestor pochodzi z państwa spoza UE kontrolującego ponad 40 proc. globalnych mocy produkcyjnych w określonych sektorach strategicznych. Wśród nich wymieniono pojazdy elektryczne, baterie, fotowoltaikę i surowce krytyczne. 18

Według informacji o projekcie raportu europosłowie chcą obniżyć ten próg do 50 mln euro w sektorach, w których jedno państwo ma tak silną pozycję w światowej produkcji. W debacie politycznej rozwiązanie jest szeroko łączone z obawami o przewagę Chin w kilku kluczowych łańcuchach dostaw. Sam test prawny ma jednak opierać się na koncentracji mocy produkcyjnych, a nie na wskazaniu konkretnego kraju. 723

Jakie warunki mogłyby dostać zagraniczne inwestycje

Pierwotny projekt Komisji już przewiduje możliwość uzależnienia objętych nim inwestycji od warunków zapewniających wartość dla gospodarki UE. Należą do nich między innymi:

• ograniczenie zagranicznego udziału własnościowego do 49 proc.;
• utworzenie spółki joint venture z partnerem z UE;
• zobowiązania do dzielenia się własnością intelektualną lub technologią;
• przeznaczanie 1 proc. rocznych przychodów na badania i rozwój prowadzone w UE;
• zakup co najmniej 30 proc. nakładów w UE;
• zatrudnienie określonego odsetka pracowników z Unii. 112

Z relacji dotyczących projektu raportu wynika, że sprawozdawcy chcą dalej zaostrzyć te zasady, między innymi przez możliwy wymóg zatrudniania co najmniej 60 proc. pracowników z UE, obok progu kontroli od 50 mln euro. Ostateczne brzmienie przepisów i to, które warunki będą stosowane łącznie, zależy od tekstu przyjętego przez Parlament oraz późniejszych rozmów z państwami członkowskimi. 7

Założenie polityczne jest proste: inwestycja nie powinna ograniczać się do montowni. Ma przynosić trwałe miejsca pracy, badania, lokalne zakupy, transfer kompetencji technologicznych i silniejszą bazę przemysłową UE.

Chiny są ważnym tłem, ale nie jedynym celem aktu

Projekt powstaje w okresie napięć handlowych między UE a Chinami. Komisarz UE ds. handlu Maroš Šefčovič oświadczył, że Pekin musi do października przedstawić „konkretne rezultaty” działań na rzecz bardziej zrównoważonych relacji handlowych; w przeciwnym razie Unia może zastosować ostrzejsze środki. 21

Industrial Accelerator Act nie jest wyłącznie narzędziem wymierzonym w Chiny. Jego deklarowanym celem jest zwiększenie popytu na niskoemisyjne technologie i produkty wytwarzane w Europie oraz wzmocnienie zdolności produkcyjnych Unii. 17 Jednocześnie koncentracja na państwach dominujących w strategicznych łańcuchach dostaw wyraźnie nadaje projektowi wymiar bezpieczeństwa gospodarczego.

Co dalej?

Liczby, które przyciągają dziś najwięcej uwagi — 50 proc. europejskiego wkładu, próg inwestycyjny 50 mln euro i zaostrzone wymogi wobec inwestorów — pozostają propozycjami do negocjacji, a nie ustalonymi obowiązkami.

Parlament Europejski musi najpierw przyjąć własne stanowisko. Dopiero później negocjacje z państwami członkowskimi zdecydują o finalnym kształcie rozporządzenia. 712

Dla producentów, dostawców technologii czystej energii i inwestorów zagranicznych kierunek zmian jest jednak czytelny: dostęp do wsparcia publicznego i strategicznych rynków europejskich może coraz bardziej zależeć nie tylko od ceny i śladu emisyjnego, lecz także od miejsca produkcji, zatrudnienia, badań oraz źródeł dostaw.