Luka we wdrażaniu AI w Singapurze: duże firmy prowadzą, większość biznesów pozostaje w tyle

Pierwsze badanie singapurskiego Ministerstwa Pracy (MOM) dotyczące wykorzystywania AI przez przedsiębiorstwa pokazuje obraz wyraźnie nierówny. Sztuczna inteligencja już przynosi wymierne korzyści części firm, ale większość przedsiębiorstw nie rozpoczęła jeszcze wdrażania albo nie wyszła poza etap planowania i testów. Największa różnica dzieli firmy duże i małe oraz sektory o wysokiej intensywności cyfrowej i pozostałą część gospodarki.

Wczesny wpływ na rynek pracy również nie sprowadza się do prostej historii o automatyzacji. Wśród przedsiębiorstw korzystających z AI częściej zgłaszano przeprojektowanie stanowisk i tworzenie nowych ról związanych ze sztuczną inteligencją niż redukcję zatrudnienia.

Większość firm nie wdrożyła AI, a integracja pozostaje płytka

MOM ustaliło, że AI zaczęło wdrażać 28,5% prywatnych przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób. Pozostałe 71,5% nadal jej nie używało. Nawet wśród firm, które rozpoczęły wdrażanie, rzeczywista integracja była ograniczona: tylko 3,8% włączyło AI do kluczowych procesów biznesowych, 7,4% wciąż opracowywało swoje podejście, a 6,0% prowadziło projekty pilotażowe.

To ważne rozróżnienie. „Wdrożenie” może oznaczać wczesne eksperymenty lub ograniczone zastosowania, podczas gdy integracja z kluczowymi procesami sugeruje, że AI stała się stałym elementem codziennego funkcjonowania firmy. Wyniki badania wskazują więc na gospodarkę dopiero rozpoczynającą etap upowszechniania technologii, a nie na rynek, na którym AI jest już powszechnie wykorzystywana operacyjnie.

Duże przedsiębiorstwa znacznie częściej sięgają po AI

Jedną z najsilniejszych linii podziału jest wielkość firmy. Odsetek wdrożeń AI wzrastał z 23,9% w przedsiębiorstwach zatrudniających mniej niż 25 osób do 76,4% w firmach z ponad 500 pracownikami. Duże przedsiębiorstwa wykazywały również głębszy poziom integracji.

W innym zestawieniu MOM podano, że AI stosowało 27,2% firm zatrudniających mniej niż 200 osób, 54,8% przedsiębiorstw średniej wielkości — z zespołami liczącymi od 200 do 500 pracowników — oraz 76,4% firm z ponad 500 pracownikami. Wzorzec jest spójny: im większe przedsiębiorstwo, tym większe prawdopodobieństwo, że dysponuje zasobami finansowymi i organizacyjnymi potrzebnymi do inwestowania w AI oraz wdrażania jej w różnych obszarach działalności.

Taki układ może pogłębiać różnicę w możliwościach technologicznych. Duże firmy mogą rozłożyć koszty wdrożenia na wiele zespołów, zatrudniać lub rozwijać specjalistów oraz rozwiązywać problemy związane z zarządzaniem i integracją na większą skalę. Mniejsze przedsiębiorstwa mogą dostrzegać podobne korzyści, ale mają mniej przestrzeni na eksperymenty i mniej wewnętrznych zasobów, by przeprowadzić całą transformację.

Sektory cyfrowe i oparte na wiedzy są na czele

Największe wykorzystanie AI odnotowano w branżach, w których praca już w dużej mierze odbywa się cyfrowo i obejmuje takie zadania jak tworzenie oprogramowania, analiza systemów czy analityka danych. Najwyższe wskaźniki wdrożeń miały:

• informacja i komunikacja: 74,1%,
• usługi profesjonalne: 57,5%,
• usługi finansowe i ubezpieczeniowe: 56,4%.

Wyniki sugerują, że gotowość sektora zależy nie tylko od dostępu do infrastruktury cyfrowej. Znaczenie mają również odpowiednie zastosowania, pracownicy swobodnie poruszający się w świecie technologii oraz procesy biznesowe, które można dostosować do wykorzystania AI.

Sektory znajdujące się na czele nie są zatem reprezentatywne dla całej gospodarki. Ich wysoki poziom wdrożeń współistnieje ze znacznie niższym wykorzystaniem AI w małych firmach i branżach o mniejszym nasyceniu technologią.

Firmy korzystające z AI widzą wzrost produktywności

Wśród przedsiębiorstw, które wdrożyły AI, 70,7% zgłosiło poprawę produktywności pracowników. Inne wskazywane korzyści to lepsze podejmowanie decyzji — 13,3% firm korzystających z AI — oraz większa innowacyjność, na którą wskazało 11,9% respondentów.

Dane pokazują, że firmy używające AI dostrzegają praktyczną wartość tej technologii, ale należy je właściwie interpretować. Są to deklarowane rezultaty przedsiębiorstw, które już zdecydowały się na wdrożenie, a nie kontrolowany pomiar przyczynowego wpływu AI na produktywność całej gospodarki Singapuru. Wyniki pokazują, gdzie firmy odczuwają korzyści, ale nie dowodzą, że każde wdrożenie przyniesie taki sam efekt.

Koszty i brak kompetencji hamują wdrożenia

Najczęściej wskazywanymi przeszkodami były koszty wdrożenia — wymienione przez 44,9% firm — oraz niewystarczająca wiedza i ekspertyza wewnątrz organizacji, na które wskazało 42,4% przedsiębiorstw. Mniejsze firmy dodatkowo wymieniały brak strategii dotyczącej AI i niski poziom zaufania do tej technologii.

Problemy różnią się nieco w zależności od wielkości przedsiębiorstwa. Duże firmy częściej mierzyły się ze złożonością integracji systemów oraz kwestiami bezpieczeństwa danych. To odzwierciedla trudności z połączeniem narzędzi AI z już działającymi systemami i zarządzaniem technologią w większej organizacji.

To wyjaśnia, dlaczego sama gotowość cyfrowa nie przełożyła się automatycznie na powszechne wykorzystanie AI w działalności operacyjnej. Problemem nie jest wyłącznie dostęp do narzędzi. Firmy muszą jeszcze wybrać właściwe zastosowania, sfinansować wdrożenie, zbudować kompetencje, zarządzać ryzykiem i włączyć technologię do istniejących sposobów pracy.

AI na razie bardziej zmienia pracę, niż ją likwiduje

Wczesne dane dotyczące zatrudnienia wskazują przede wszystkim na przeprojektowanie zadań i stanowisk. Wśród firm stosujących AI 18,9% zgłosiło zmianę funkcji zawodowych, a 13,9% — utworzenie nowych stanowisk związanych ze sztuczną inteligencją. Dla porównania 6,2% przedsiębiorstw poinformowało o redukcji zatrudnienia lub ograniczeniu rekrutacji powiązanym z wykorzystaniem AI.

MOM nie znalazło zatem oznak znaczącej ani powszechnej redukcji miejsc pracy napędzanej przez AI na obecnym etapie. Wyniki lepiej pasują do obrazu technologii, która wspiera pracowników i zmienia sposób wykonywania obowiązków, niż do scenariusza szerokiego spadku liczby miejsc pracy.

Nie jest to gwarancja, że długoterminowy wpływ AI będzie taki sam. Sugeruje jednak, że najpilniejszym zadaniem dla rynku pracy jest dziś pomaganie pracownikom w dostosowaniu się do nowych zadań, zdobywaniu potrzebnych umiejętności oraz przechodzeniu do ról zmienionych lub nowo utworzonych.

Singapur wypada słabiej od części cyfrowych liderów, ale porównania wymagają ostrożności

Relatywnie niski poziom wdrożeń AI w firmach jest szczególnie interesujący, ponieważ Singapur uchodzi za jedną z najbardziej konkurencyjnych cyfrowo gospodarek świata. Porównanie z Danią, Finlandią i Szwecją jest kierunkowo użyteczne, jednak wskaźników nie należy traktować jako w pełni równoważnych. Badania mogą różnić się definicją AI, progami wielkości firm i okresem, którego dotyczą.

Szerszy wniosek pozostaje jednak istotny: infrastruktura cyfrowa i krajowa gotowość technologiczna same w sobie nie gwarantują, że przedsiębiorstwa zintegrują AI z codzienną działalnością. Tempo wdrażania zależy także od kompetencji organizacyjnych, umiejętności pracowników, kosztów, zaufania, zarządzania danymi i dostępności praktycznych zastosowań.

Największym wyzwaniem jest upowszechnienie technologii

Badanie MOM przedstawia obraz gospodarki AI działającej na dwóch prędkościach. Mniejszość dużych firm i przedsiębiorstw z sektorów intensywnie cyfrowych już odnotowuje wzrost produktywności, podczas gdy większość biznesów pozostaje na etapie planowania, pilotażu albo jeszcze przed rozpoczęciem wdrożenia.

Dla Singapuru kolejny etap nie polega więc już na udowadnianiu, że AI może działać. Chodzi raczej o to, by odpowiedzialne wdrażanie stało się możliwe dla znacznie większej liczby przedsiębiorstw. Wymaga to ograniczenia kosztów wejścia, rozwijania kompetencji wewnętrznych, budowania zaufania i dobrych zasad zarządzania technologią oraz przygotowania pracowników do zmienionych ról.

Najprostszy wniosek z badania jest następujący: transformacja AI w Singapurze już się rozpoczęła, ale nie dotarła jeszcze do większości firm. Jej pierwszy widoczny wpływ na pracę polega przede wszystkim na zmianie sposobu wykonywania zadań, a nie na powszechnym zastępowaniu pracowników.