Xi naciska na Trumpa w sprawie Tajwanu. Żądanie to jeszcze nie zmiana polityki USA

Xi Jinping przyjechał na spotkanie z Donaldem Trumpem w Białym Domu z żądaniem dotyczącym jednego słowa. Według chińskiej państwowej agencji Xinhua 24 września wezwał USA, by „trzymały się właściwego stanowiska, sprzeciwiając się niepodległości Tajwanu”, i ostrożnie podchodziły do kwestii wyspy.5049 To opis oczekiwania Pekinu, a nie dowód na zmianę stanowiska Waszyngtonu.

„Nie popieramy” czy „sprzeciwiamy się”?

Różnica nie jest wyłącznie stylistyczna. Stwierdzenie, że USA nie popierają formalnej niepodległości Tajwanu, oznacza brak poparcia dla takiego kroku. Deklaracja, że USA się jej sprzeciwiają, wyrażałaby aktywne stanowisko przeciw niej. Pekin zabiegał o tę zmianę już wcześniej; doniesienia przedstawiały ją jako potencjalnie istotne ustępstwo dyplomatyczne na rzecz Chin.4748

Xinhua opublikowała słowa Xi o Tajwanie, zanim przedstawiła pełną relację ze spotkania. Gdy ukazały się późniejsze doniesienia, Biały Dom nie opublikował jeszcze własnego komunikatu ze szczytu.5049 Pokazuje to, jak szybko Pekin wyeksponował swoje żądanie. Nie pozwala jednak stwierdzić, co odpowiedział Trump ani czy obaj przywódcy cokolwiek w tej sprawie uzgodnili. Dostępne źródła nie potwierdzają również informacji, że rozmowa trwała mniej niż dwie godziny; sam czas spotkania i tak nie przesądzałby o zmianie polityki.

Oba rządy używały wcześniej określenia „konstruktywne stosunki oparte na stabilności strategicznej” do opisu relacji USA–Chiny.13 Taka formuła nie rozstrzyga sporu o Tajwan. Potwierdzeniem zmiany byłaby wyraźna deklaracja strony amerykańskiej przyjmująca sformułowanie, którego domaga się Xi, albo odpowiadająca mu decyzja polityczna.

Sprzedaż broni zwiększa stawkę

Przed szczytem Trump nie zatwierdził pakietu uzbrojenia dla Tajwanu o wartości do 14 mld dolarów. Wcześniej nazwał go „kartą przetargową” w relacjach z Pekinem. Reuters opisywał obawy sojuszników USA, że Waszyngton może osłabić wsparcie dla Tajwanu w zamian za korzyści gospodarcze.30313 Amerykański kongresmen John Moolenaar apelował do Trumpa, by nie ulegał chińskiej presji w sprawie sprzedaży broni. Według dostępnych doniesień jego list jest datowany na 18 września, nie na 21 września.3435

Przed spotkaniem Reuters informował, że Xi może powołać się na wspólny dokument amerykańsko-chiński z 1982 r., zabiegając o zakończenie sprzedaży broni Tajwanowi. Agencja przypominała zarazem, że prawo USA zobowiązuje Waszyngton do zapewniania Tajwanowi środków samoobrony.30 Do kontekstu amerykańskiej polityki należą również tzw. sześć zapewnień sformułowanych za prezydentury Ronalda Reagana w 1982 r. Dostępne materiały nie pozwalają jednak ustalić, jak dokładnie miałyby się one odnosić do wrześniowego szczytu.55

Na szerszej agendzie były handel i technologia. Przed spotkaniem sekretarz skarbu USA Scott Bessent mówił, że oba państwa uzgodniły przedłużenie rozejmu handlowego do 10 stycznia. Dialog między rządami na temat sztucznej inteligencji uzgodniono już podczas wcześniejszego szczytu.1113 Żaden z tych faktów nie dowodzi wymiany ustępstw w sprawie Tajwanu. Na podstawie dostępnych relacji można stwierdzić, że Xi publicznie zażądał mocniejszego stanowiska USA — nie że Waszyngton je przyjął.5049