UNICEF: 20 mln dzieci doświadczyło wykorzystania seksualnego z użyciem technologii w ciągu roku

Dane UNICEF pokazują, że wykorzystywanie seksualne i przemoc seksualna wobec dzieci ułatwiane przez technologie to problem o dużej skali — w miejscach, w których dzieci rozmawiają, bawią się i utrzymują relacje. Badanie objęło około 21 tys. korzystających z internetu osób w wieku 12–17 lat w 21 krajach, ankietowanych w latach 2020–2025. Na tej podstawie oszacowano, że w jednym roku co najmniej jednej formy takiej przemocy lub wykorzystania doświadczyło około 20 mln dzieci. To szacunek dla krajów objętych badaniem, a nie dla całego świata. 12

Jakich doświadczeń dotyczy szacunek

Według ustaleń UNICEF skala zjawiska obejmuje różne formy krzywdy, a nie jeden typ przestępstwa:

• ponad 15 mln dzieci zetknęło się z niechcianymi treściami seksualnymi;
• około 9 mln było nakłanianych lub wywierano na nie presję, by prowadziły rozmowy o charakterze seksualnym albo udostępniały intymne zdjęcia;
• około 4 mln dzieci miało swoje materiały o charakterze seksualnym rozpowszechnione bez zgody. 12

Określenie „ułatwiane przez technologie” obejmuje sytuacje, w których narzędzia i platformy cyfrowe umożliwiają albo nasilają seksualne wykorzystywanie i przemoc — zarówno w internecie, jak i w związku z przemocą mającą miejsce poza siecią. 2

Media społecznościowe dominują, lecz gry online też są istotnym miejscem ryzyka

Prawie 60% odnotowanych doświadczeń miało miejsce na platformach społecznościowych, a 14% — w przestrzeniach gier online, podał Reuters. 1

Nie oznacza to, że problem ogranicza się do jednej aplikacji czy jednego rodzaju serwisu. Dzieci korzystają z mediów społecznościowych, komunikatorów i gier, by kontaktować się z innymi i wspólnie spędzać czas. Zabezpieczenia powinny więc działać w całym tym cyfrowym ekosystemie, a nie tylko w jednym jego fragmencie.

Sprawca często nie jest obcą osobą

W ponad połowie zgłoszonych przypadków sprawcą była osoba już znana dziecku — na przykład znajomy, krewny lub partner bądź partnerka. W 38% przypadków dziecko po raz pierwszy zetknęło się ze sprawcą w internecie. 1

To podważa uproszczone myślenie wyłącznie w kategoriach zagrożenia ze strony nieznajomych. Działania ochronne muszą brać pod uwagę przemoc w istniejących relacjach, a także kontakty rozpoczęte online. Taka sytuacja może też utrudniać szukanie pomocy: dziecko może obawiać się odwetu, wstydu, niedowierzania lub konsekwencji dla ważnej relacji.

Zgłoszeń jest bardzo mało, a konsekwencje psychiczne są poważne

Do policji, pracowników socjalnych lub na infolinie trafiło mniej niż 1% przypadków. 1 To szczególnie ważne, ponieważ bezpieczna i zrozumiała ścieżka zgłoszenia może otworzyć drogę do ochrony dziecka, wsparcia, zabezpieczenia dowodów i pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności.

Dzieci, które doświadczyły wykorzystania lub przemocy seksualnej ułatwianych przez technologie, około cztery razy częściej zgłaszały myśli samobójcze lub samouszkodzenia. Wskazywały także na wyższy poziom lęku niż ich rówieśnicy. 1 Jest to silna zależność, a nie dowód, że każde konkretne doświadczenie online bezpośrednio spowodowało dany kryzys psychiczny. Wynik podkreśla jednak potrzebę wsparcia skoncentrowanego na osobach pokrzywdzonych — równolegle z prewencją i szybkim usuwaniem szkodliwych treści.

Syntetyczne materiały tworzone przez AI to nowe zagrożenie

W dziewięciu krajach, dla których były dostępne odpowiednie dane, szacunkowo 1,1 mln dzieci podało, że stworzono przedstawiające je seksualne obrazy lub nagrania wygenerowane przez sztuczną inteligencję. 1

To oznacza, że regulacje, systemy zgłaszania oraz reakcje platform powinny obejmować nie tylko materiały wykonane aparatem, lecz także syntetyczne treści seksualne. UNICEF apeluje o przepisy, które będą nadążały za nowymi zagrożeniami cyfrowymi. 22

Czego UNICEF oczekuje od rządów i firm technologicznych

UNICEF wezwał rządy, firmy technologiczne i inne podmioty do wzmocnienia ochrony dzieci w środowisku cyfrowym. 2 W zaleceniach organizacji powtarza się kilka kluczowych kierunków:

• Projektowanie usług z myślą o bezpieczeństwie dzieci, zamiast przerzucania na nie odpowiedzialności za zarządzanie ryzykiem.
• Aktualizowanie i egzekwowanie prawa, tak aby obejmowało przemoc i wykorzystywanie ułatwiane przez technologie oraz mogło dostosowywać się do ich rozwoju. 22
• Tworzenie przyjaznych dzieciom systemów zgłaszania i reagowania, z łatwo dostępną pomocą dla osób, które doświadczyły krzywdy.
• Wzmacnianie odpowiedzialności firm za zapobieganie naruszeniom praw dziecka związanym z usługami cyfrowymi, ich monitorowanie, badanie i usuwanie skutków. 22

Jak odpowiedziały Meta, Snapchat i TikTok

Reuters podał, że wskazane firmy w odpowiedzi na ustalenia badania odwoływały się do stosowanych już lub nowszych zabezpieczeń. 1

• Meta zaznaczyła, że duża część okresu objętego badaniem przypadała przed wdrożeniem takich rozwiązań jak domyślnie prywatne konta nastolatków i ograniczenia kontaktu dorosłych z nastolatkami, których nie znają. Firma oświadczyła, że będzie dalej zwalczać wykorzystywanie i wspierać organy ścigania; zakwestionowała też klasyfikowanie WhatsAppa jako mediów społecznościowych. 1
• Snapchat poinformował o proaktywnym wykrywaniu naruszeń, usuwaniu kont sprawców, narzędziach zgłaszania oraz funkcjach bezpieczeństwa ukierunkowanych m.in. na ochronę osób zagrożonych wymuszeniami seksualnymi. 1
• TikTok wskazał na ograniczenia funkcji dla młodszych użytkowników, domyślnie prywatne konta osób poniżej 18. roku życia oraz technologie służące wykrywaniu potencjalnie drapieżnych zachowań. 1

Wnioski z raportu są szersze: ustawienia prywatności i narzędzia wykrywania są potrzebne, ale nie wystarczą same w sobie. Ochrona dzieci wymaga również prostych dróg zgłaszania, szybkiej reakcji, realnego wsparcia oraz podejścia, które rozpoznaje zagrożenie także w relacjach z osobami znanymi dziecku.