Zełenski łączy groźbę odwetu energetycznego z propozycją zimowego rozejmu

Wołodymyr Zełenski postawił sprawę jasno: możliwa zimowa kampania Rosji przeciw ukraińskiej energetyce ma spotkać się z odpowiedzią. Jednocześnie nie przedstawił tego jako odejścia od dyplomacji. Przeciwnie — zaproponował Moskwie wybór między rozmowami o zakończeniu wojny a ograniczonymi, praktycznymi porozumieniami, które już teraz mogłyby zmniejszyć cierpienie ludności cywilnej. 182031

Jeśli będą blackouty, Ukraina odpowie

Zełenski powiedział, że Rosja przygotowuje się do ataków na ukraiński system energetyczny w zimie i że w takim przypadku „otrzyma to samo w odpowiedzi”. Jeśli Moskwa spowoduje na Ukrainie przerwy w dostawach prądu, Kijów będzie próbował odpowiedzieć adekwatnie — także wobec rosyjskich obiektów energetycznych. Prezydent podkreślał przy tym, że Ukraina nie utożsamia swoich działań z humanitarnymi skutkami rosyjskich uderzeń. 1819

To ostrzeżenie miało więc charakter odstraszający, ale było połączone z ofertą negocjacji. Zełenski wskazał, że rozmowy powinny służyć zakończeniu wojny. Jeżeli pełne porozumienie nie jest na razie możliwe, jego zdaniem strony powinny posuwać się krok po kroku, chroniąc ludność cywilną i ograniczając skalę szkód. 2029

Plan Kijowa: małe porozumienia zamiast czekania na pełny pokój

Wśród możliwych ustaleń przejściowych Zełenski wymienił:

• rozejm energetyczny — wzajemne zaprzestanie ataków na infrastrukturę energetyczną, szczególnie w okresie zimowym; 2630
• odblokowanie Morza Czarnego — przywrócenie działania szlaku eksportu żywności, który według Zełenskiego został niemal zablokowany; 2231
• działania humanitarne — wymiany jeńców oraz powrót ukraińskich cywilów i dzieci przetrzymywanych w Rosji. 31

Założenie jest takie, że nawet ograniczone ustalenia mogłyby obniżyć bieżące ryzyko i stworzyć przestrzeń dla szerszych rozmów. Na razie pozostaje to jednak propozycją Kijowa, a nie uzgodnionym mechanizmem. 2931

Tło: kolejne rosyjskie ataki

Wypowiedzi Zełenskiego padły podczas nasilenia rosyjskiej kampanii powietrznej. Reuters podał, że rosyjskie ataki zabiły siedem osób w rejonie Pawłohradu na południowym wschodzie Ukrainy. Uderzono także w obiekt międzynarodowej firmy rolno-spożywczej w Dnieprze oraz w stację paliw w Kijowie, gdzie rannych zostały cztery osoby. 33

Wcześniej Rosja wznowiła ataki na Kijów po krótkiej przerwie związanej z wizytami amerykańskich wysłanników. Ukraińskie władze informowały o uszkodzeniu ponad 50 obiektów, w tym budynków mieszkalnych, szkół, sklepów, stacji paliw i zakładu produkującego mąkę. 510

Pojawiły się też doniesienia o atakach odrzutowymi dronami na dwie kijowskie stacje paliw; w późniejszym uderzeniu zginęły dwie osoby. 34

Kreml odrzuca zawężony rozejm

Największą przeszkodą pozostaje sprzeciw Moskwy wobec ograniczonego zawieszenia ataków z powietrza lub na infrastrukturę energetyczną. 10 września Kreml odrzucił wspieraną przez USA propozycję wzajemnego wstrzymania ataków powietrznych. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow określił sektor energetyczny jako „piętę achillesową” Ukrainy. 43

Rosja wcześniej nie zgodziła się też na szersze, trzydniowe zawieszenie broni wokół wizyty amerykańskich wysłanników, choć krótkotrwała przerwa w atakach na Kijów zakończyła się wkrótce potem. 3536

Sceptycyzm wzmacnia również historia poprzednich prób. W marcu 2025 r. Władimir Putin zgodził się na czasowe wstrzymanie ataków na ukraińskie obiekty energetyczne, ale nie poparł szerszego, 30-dniowego rozejmu, o który zabiegał Waszyngton. Później pojawiały się spory i wzajemne oskarżenia dotyczące przestrzegania ustaleń związanych z energetyką. 34215

Sankcje i kolejny test dyplomacji

Zełenski zaapelował do administracji Donalda Trumpa o natychmiastowe nałożenie nowych sankcji na Rosję po śmiertelnych atakach na Ukrainę. Dostępne relacje nie wskazują jednak, by nowy pakiet amerykańskich sankcji został już ostatecznie uzgodniony. 8

Prezydent Ukrainy zapowiedział również, że planuje spotkanie z Trumpem pod koniec września. Równolegle Ukraina, Rosja i Stany Zjednoczone rozmawiają o możliwym spotkaniu trójstronnym oraz innych formułach negocjacji. 838

Ewentualne zimowe porozumienie energetyczne nie byłoby pokojowym zakończeniem wojny, lecz ograniczonym sprawdzianem dyplomacji. O jego wiarygodności przesądziłyby szczegóły: które obiekty byłyby chronione, jak ustalano by naruszenia, jakie byłyby konsekwencje złamania porozumienia oraz czy obejmowałoby ono kwestie humanitarne — dostęp przez Morze Czarne i powrót zatrzymanych osób. Rosyjskie odrzucenie ostatniej propozycji rozejmu powietrznego oznacza, że takich warunków nie było jeszcze w chwili wypowiedzi Zełenskiego. 3143