Ozon sprzedał w rok 2,13 mln produktów wojskowych i podwójnego zastosowania. Co to mówi o atakach Ukrainy?

Analiza niezależnego rosyjskiego medium „Wiorstka”, oparta na wewnętrznych danych analitycznych Ozonu, pokazuje, że zwykła platforma handlowa była ważnym kanałem sprzedaży produktów mogących wspierać działania wojenne. Od sierpnia 2025 do lipca 2026 roku użytkownicy zamówili ponad 2,13 mln takich produktów w 33 kategoriach, wydając ponad 25 mld rubli — około 290 mln dolarów. 2818

To pomaga wyjaśnić, dlaczego Ukraina rozszerzyła kampanię przeciwko rosyjskim sieciom logistycznym handlu internetowego. Nie dowodzi jednak, że zakupy zrobiły rosyjskie wojska, że towary trafiły na front ani że znajdowały się w którymkolwiek z zaatakowanych magazynów. Nie odpowiada też samo w sobie na pytanie, czy konkretny obiekt Ozonu lub Wildberries był legalnym celem wojskowym.

Co wykazało śledztwo „Wiorstki”

Dziennikarze podzielili analizowane towary na cztery główne grupy:

• Wyposażenie wojskowo-taktyczne: ponad 527 tys. produktów o wartości 9,14 mld rubli, w tym kamizelki kuloodporne, hełmy, systemy przenoszenia wyposażenia, płyty balistyczne i adaptery oraz ochronę szyi i barków. 1823
• Optyka: prawie 350 tys. produktów o wartości 7,22 mld rubli, w tym celowniki optyczne, kolimatorowe, cyfrowe i termowizyjne, urządzenia noktowizyjne, termowizory oraz mocowania i osłony. 1728
• Drony i podzespoły: sprzedaż o wartości 6,26 mld rubli. Obejmowała gotowe bezzałogowce, akumulatory, ramy, śmigła, odbiorniki, kamery oraz inne akcesoria i części. 1822
• Części i akcesoria do broni palnej: prawie 2,46 mld rubli w 13 kategoriach, m.in. na kolby, chwyty, łoża, szyny, urządzenia wylotowe i celowniki laserowe. 2328

Największą wartość miała sprzedaż wyposażenia taktycznego, a następnie optyki wojskowej. Znaczącą część stanowiły również drony i ich komponenty, zaś pozostała kwota przypadała na części oraz akcesoria do broni. 1823

Czego te liczby nie pokazują

Są to dane o zamówieniach i sprzedaży na platformie, a nie rejestr zakupów wojskowych. Dostępne materiały nie wskazują, kto kupował poszczególne produkty, do kogo trafiły, dokąd je wysłano ani w jakim celu miały zostać wykorzystane. Wiele z tych towarów może służyć także celom cywilnym, sportowym, hobbystycznym, ochroniarskim lub komercyjnym. 172224

Najmocniejszy wniosek jest więc ograniczony, ale istotny: Ozon przesuwał przez zwykłą platformę handlową duże ilości sprzętu o potencjalnym zastosowaniu wojskowym. Dane nie pokazują, że wszystkie te produkty — ani nawet określona ich część — trafiły do rosyjskich jednostek wojskowych.

To rozróżnienie ma znaczenie przy łączeniu analizy z wojną. Platforma handlowa może ułatwiać dostęp do sprzętu przydatnego wojskowo, nie będąc formalną częścią systemu zaopatrzenia rosyjskiego ministerstwa obrony. Analizy dotyczące Wildberries, większego konkurenta Ozonu, również wykazały obecność produktów związanych z wojskiem i zbiórek na takie towary, ale nie potwierdziły systemowego włączenia platformy do infrastruktury rosyjskiego resortu obrony. 2025

Dlaczego Ozon stał się celem

Ukraińska kampania przeciwko magazynom logistycznym początkowo koncentrowała się na obiektach Wildberries, a następnie objęła także Ozon. Pierwszy odnotowany atak na magazyn Ozonu miał miejsce 22 sierpnia 2026 roku w Czapajewsku w obwodzie samarskim. Ozon poinformował, że działalność obiektu została wstrzymana, a w ataku ranne zostały osoby. 413

Kolejne doniesienia dotyczyły ataków lub prób ataków na obiekty Ozonu na południu Rosji, a następnie magazynów w Orenburgu i Ufie. 1315 W ciągu trzech dni zaatakowanych miało zostać sześć magazynów Ozonu, a akcje spółki straciły niemal 30 proc. wartości. 39

Kijów przedstawia tę kampanię jako próbę zakłócenia komercyjnej logistyki oraz dostaw sprzętu powiązanego z rosyjskim wysiłkiem wojennym. 626 Dane „Wiorstki” dają temu uzasadnieniu podstawę w wąskim sensie: sieć sprzedaży Ozonu obsługiwała duże ilości kamizelek kuloodpornych, optyki, dronów, podzespołów i innych produktów, które mogą być wykorzystywane w działaniach wojennych.

Nie wynika z tego jednak, że każdy zaatakowany obiekt przechowywał albo wysyłał sprzęt wojskowy. Dane obejmujące całą platformę nie pozwalają ustalić, co znajdowało się w Czapajewsku, Orenburgu, Ufie ani w innym konkretnym centrum logistycznym w chwili ataku.

Czy sprzedaż towarów podwójnego zastosowania czyni magazyn celem wojskowym?

Zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym obiekty cywilne są chronione, chyba że spełniają kryteria celów wojskowych. Wymagana jest ocena, czy dany obiekt — ze względu na swoją naturę, lokalizację, przeznaczenie lub sposób wykorzystania — wnosi skuteczny wkład w działania wojskowe oraz czy jego zniszczenie, zajęcie lub obezwładnienie daje w danych okolicznościach konkretną korzyść wojskową. 374041

Samo określenie „podwójnego zastosowania” nie tworzy automatycznie odrębnej kategorii prawnej celu. Decydujące znaczenie ma rzeczywisty związek obiektu z działaniami wojskowymi oraz przewidywana korzyść z jego zaatakowania. 47

Oznacza to, że:

• Cywilny magazyn platformy e-commerce nie staje się automatycznie legalnym celem tylko dlatego, że w ofercie firmy znajdują się produkty wojskowe lub podwójnego zastosowania.
• Konkretny obiekt mógłby potencjalnie spełnić kryteria celu wojskowego, gdyby wiarygodne, dotyczące właśnie tego obiektu dowody wskazywały, że służył do przechowywania, konsolidowania lub wysyłania towarów skutecznie wspierających działania wojskowe, a jego obezwładnienie przyniosłoby konkretną korzyść wojskową. 323440
• Nawet w takim przypadku atakujący muszą przestrzegać zasad rozróżniania celów, proporcjonalności i podejmowania możliwych środków ostrożności. Ochronie nadal podlegają pracownicy cywilni i mieszkańcy pobliskich obszarów. 363738
• Infrastruktura, która jedynie ogólnie przyczynia się do wysiłku wojennego, bez wystarczająco ścisłego związku z działaniami wojskowymi, nie staje się automatycznie legalnym celem. 43

Na podstawie dostępnych informacji nie da się rozstrzygnąć statusu prawnego konkretnych obiektów Ozonu i Wildberries. Śledztwo „Wiorstki” pokazuje skalę oraz charakter towarów potencjalnie związanych z wojną, przepływających przez Ozon. Nie dostarcza jednak dowodów dotyczących konkretnego celu, koniecznych do oceny, czy dany magazyn spełniał próg określony w prawie międzynarodowym w chwili ataku.

Najważniejszy wniosek

Centralne ustalenie „Wiorstki” dotyczy skali: od sierpnia 2025 do lipca 2026 roku na Ozonie zamówiono ponad 2,13 mln produktów wojskowych lub podwójnego zastosowania o wartości przekraczającej 25 mld rubli. 28

To sprawia, że sieć logistyczna Ozonu jest istotna w debacie o rosyjskich łańcuchach zaopatrzenia w czasie wojny i pomaga wyjaśnić, dlaczego Ukraina obrała firmę za cel po atakach na obiekty Wildberries. Ustalenia te nie są jednak rejestrem wojskowego wykorzystania towarów i same nie dowodzą, że zaatakowane magazyny były legalnymi celami wojskowymi.

Kluczowe pytanie nie brzmi więc wyłącznie: co sprzedawał Ozon? Trzeba ustalić, jaką funkcję pełnił każdy konkretny obiekt, jakie dowody na ten temat mieli atakujący oraz jaką konkretną korzyść wojskową miał przynieść atak w danym momencie.