W syberyjskim kurhanie Tunnug 1 archeolodzy znaleźli rzadkie połączenie: ponad tysiąc nasion konopi oraz chemiczne ślady związane z konopiami w zachowanych ludzkich włosach. Zespół badawczy opisuje znaleziska jako najwcześniejsze bezpośrednio datowane świadectwo psychoaktywnego użycia tej rośliny — sprzed około 2800 lat. Wyniki wskazują na kontakt z jej odurzającymi związkami, ale nie wyjaśniają, jak konopie przyjmowano ani jaką rolę odegrały w pochówku.
3
6
9
Dlaczego ważne są ślady we włosach
Tunnug 1 to monumentalny kurhan w dolinie Uyuk, w rosyjskiej Republice Tuwy, na południu Syberii. Międzynarodowym zespołem, który badał stanowisko, kierował Gino Caspari. Wykopaliska rozpoczęły się w 2017 roku.
4
18
Nasiona w grobie potwierdzają obecność konopi, ale same w sobie nie dowodzą, że ludzie szukali ich odurzającego działania. Roślinę można było wykorzystywać również w innych celach, na przykład pozyskiwać z niej olej lub włókno. Dlatego istotne są dodatkowe sygnały chemiczne wykryte w ludzkich włosach.
1
2
W badanych próbkach odnotowano wyraźne sygnały kannabinolu (CBN) oraz inne, zgodne z obecnością THC — głównego związku odpowiadającego za odurzające działanie konopi. CBN może powstawać podczas rozkładu THC, dlatego wyniki interpretuje się jako dowód kontaktu z psychoaktywnymi konopiami.
15
19
Co odkrycie potwierdza, a czego nie
Według badaczy znalezisko przesuwa znany zapis dowodów na psychoaktywne użycie konopi o co najmniej 300 lat wstecz w porównaniu z wcześniej opisywanymi świadectwami z sąsiednich Chin.
10
Analiza włosów nie pozwala jednak ustalić dawki, a badacze nie mogli ilościowo zmierzyć stężenia THC. Nie wiadomo również, czy konopie wdychano, czy spożywano. Część doniesień mówi o paleniu, ale Gino Caspari wskazywał, że sposób przyjmowania pozostaje niejasny. Najostrożniejszy wniosek jest więc taki, że dostępne dane tego nie rozstrzygają.
8
18
23
24
Wątpliwości dotyczą także samej interpretacji analizy włosów. Toksykolog sądowy Volker Auwaerter skrytykował jej jakość i zaznaczył, że nie można wykluczyć zanieczyszczenia próbek po pochówku. Odkrycie stanowi zatem ważną, ale dyskutowaną linię dowodową — nie ostateczną odpowiedź na wszystkie pytania o dawne używanie konopi.
21
30
Rytuał? To możliwe, ale nieudowodnione
Nasiona znaleziono w kontekście pogrzebowym, a badacze wiążą ich obecność z rytuałami towarzyszącymi pochówkowi. W części publikacji pojawiła się hipoteza, że konopie mogły służyć do uspokajania osób uczestniczących w praktykach ofiarnych. Samo znalezisko nie dowodzi jednak takiego zastosowania ani nie potwierdza konkretnego obrzędu czy wierzeń szamańskich.
6
7
17
Najmocniejszy wniosek jest węższy: Tunnug 1 dostarcza wyjątkowo wczesnych przesłanek, że około 2800 lat temu ludzie mogli mieć kontakt z psychoaktywnymi konopiami. Nasiona w połączeniu z chemią zachowanych włosów mówią więcej niż same pozostałości roślin, ale niepewność co do możliwego zanieczyszczenia, sposobu użycia i jego celu pozostaje kluczowa.
3
9
18