IBM: 91% firm nie ma pojęcia, od kogo zależy w AI. Tylko 7% ma kontrolę

Większość przedsiębiorstw wdraża AI w kluczowe operacje szybciej, niż jest w stanie nad tym zapanować. Nowe globalne badanie IBM Institute for Business Value, przeprowadzone we współpracy z Oxford Economics, ujawnia, że zdecydowana większość organizacji ma niebezpiecznie małą widoczność własnych łańcuchów dostaw AI. Wyniki opublikowane 17 czerwca 2026 r. malują ponury obraz zależności, podatności i wąskiej ścieżki do odporności .

Luka Odpowiedzialności: 91% firm działa po omacku

Badanie zatytułowane „The Calculus of AI Sovereignty” objęło 1000 dyrektorów wyższego szczebla z 16 krajów i 17 branż, przeprowadzone między lutym a kwietniem 2026 r. . Jego główne odkrycie to tzw. „Luka Odpowiedzialności” (Accountability Gap): 91% dyrektorów przyznaje, że ich organizacja nie rozumie w pełni swoich zależności od dostawców, modeli i infrastruktury AI . Ten brak widoczności przekłada się na koszty zmiany: 71% ankietowanych stwierdziło, że trudno byłoby im zmienić głównego dostawcę lub model AI .

Koszt uzależnienia: co oznacza tygodniowa awaria?

Badanie skwantyfikowało ryzyko operacyjne wynikające z takiej koncentracji. 81% dyrektorów stwierdziło, że tygodniowa awaria dostawcy spowodowałaby poważne lub krytyczne zakłócenia, praktycznie paraliżując działalność . To nie jest teoretyczne zagrożenie – ankietowani liderzy zgłosili średnio sześć incydentów związanych z AI w ciągu ostatnich dwóch lat, z których większość była spowodowana przez dostawców . Dodatkowo 68% przyznało, że spełnienie wymogów dotyczących rezydencji i suwerenności danych w różnych krajach jest wyzwaniem .

Tylko 7% organizacji ma zaawansowaną kontrolę nad AI

Mimo powszechnego wdrażania AI, bardzo niewiele organizacji osiągnęło rzeczywistą kontrolę nad swoimi systemami. Zaledwie 7% ankietowanych firm działa na najbardziej zaawansowanym poziomie kontroli AI . Różnica w wynikach jest ogromna: te organizacje chronią o 55% więcej zysku operacyjnego przed zakłóceniami związanymi z AI w porównaniu z resztą rynku .

Premia za elastyczność: 72% zapłaci więcej za strategiczną kontrolę

Dyrektorzy doskonale zdają sobie sprawę z ryzyka uzależnienia od jednego dostawcy. 72% ankietowanych stwierdziło, że zaakceptowałoby 20% wzrost kosztów u obecnych dostawców AI, jeśli poprawiłoby to ich elastyczność strategiczną . To odkrycie sugeruje, że głównym zmartwieniem nie jest sam koszt, ale zdolność do adaptacji i zmiany kierunku.

Wielu dostawców: strategia czy przypadek?

Choć 73% firm określa swoje środowiska AI jako celowo wielodostawcowe, przyczyny tego stanu są często reaktywne, a nie strategiczne. Główne powody to decyzje niezależnych jednostek biznesowych (69%), konieczność geograficzna (69%) oraz złożoność legacy po fuzjach, przejęciach i wcześniejszych decyzjach (57%) . Sugeruje to, że wiele firm ma wielu dostawców przez splot okoliczności, a nie z wyboru.

Droga naprzód: infrastruktura i architektura

IBM pozycjonuje swoją koncepcję Suwerenności AI (AI Sovereignty) – czyli uruchamianie obciążeń AI w kontrolowanych, otwartych środowiskach hybrydowych opartych na Red Hat OpenShift – jako remedium na te luki kontrolne . Wyniki badania są zgodne z kilkoma kluczowymi ruchami strategicznymi firmy:

• Przejęcie HashiCorp: sfinalizowane około 12 miesięcy przed badaniem, integrowane z OpenShift w celu wzmocnienia kontroli nad infrastrukturą .
• Przejęcie Confluent za 11 miliardów dolarów: ogłoszone wiosną 2026 r., ma na celu zapewnienie firmom możliwości przesyłania danych w czasie rzeczywistym. Rozwiązuje to problem, że około 90% danych korporacyjnych pozostaje nieustrukturyzowanych, a duże modele językowe (LLM) wychwytują zaledwie 1% z nich .
• watsonx Orchestrate: łączone z tkaniną danych Confluent, aby umożliwić firmom sterowanie istniejącymi agentami AI zamiast budowania ich od podstaw .
• Apptio: jednostka IBM ds. zarządzania kosztami IT uruchomiła narzędzia „Conversational Insights”, pomagające firmom zapanować nad wydatkami IT .

Badanie wprost przedstawia „Lukę Odpowiedzialności” jako szansę rynkową: tylko 11% firm wdrożyło agentów AI w produkcji na dużą skalę, a neutralne platformowo, wielodostawcowe podejście IBM ma na celu przechwycenie firm poszukujących elastyczności strategicznej zamiast uzależnienia .

Reakcja rynku

W dniu publikacji badania (17 czerwca 2026 r.) akcje IBM zamknęły się na poziomie 262,04 USD, co oznacza spadek o 3,24% . Kurs odbił się o około 22% z 52-tygodniowego minimum na poziomie 212,34 USD w maju 2026 r., ale pozostawał około 10-16% niżej w ujęciu rok-do-dnia w dolarach, w zależności od źródła danych . 52-tygodniowe maksimum wynosiło 332,46 USD, co oznacza, że kurs był około 20% poniżej tego szczytu .