Ozon przy powierzchni ziemi: zła jakość powietrza dotknęła 34 proc. ludzi

Pierwszy przegląd Atmosphere Watch przygotowany przez Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS) pokazuje, jak powszechne było narażenie na ozon przy powierzchni ziemi między 1 stycznia a 15 września 2026 r. „Bardzo złą” jakość powietrza odnotowano u 34 proc. światowej populacji, a „złą” — u kolejnych 17 proc. 31713

Ozon przy powierzchni ziemi to zanieczyszczenie powstające, gdy inne substancje reagują pod wpływem światła słonecznego i wysokiej temperatury. Nie należy mylić go z ozonem w górnych warstwach atmosfery, który pomaga chronić Ziemię przed promieniowaniem UV. 20

Co mówią podane kategorie?

Według jednego z omówień raportu 5 proc. ludzi doświadczało „dobrej” jakości powietrza w długoterminowej ocenie ozonu. Kategorie „zła” i „bardzo zła” obejmowały łącznie około połowy światowej populacji. Dostępne dane nie podają wiarygodnego odsetka dla każdej z pozostałych kategorii. 2517

CAMS podaje także, że niemal 40 proc. ludności świata było narażone na „bardzo wysokie” stężenia ozonu, a w Azji — 60 proc. Nie można bezpośrednio utożsamiać tych wartości z udziałami osób sklasyfikowanych jako doświadczające „bardzo złej” jakości powietrza: dostępne podsumowania nie wyjaśniają różnicy między tymi miarami. 520

Największe narażenie odnotowano w Azji

Ekspozycja na ozon była w Azji długotrwała. Według jednego z doniesień 53 proc. mieszkańców regionu znalazło się w kategorii „bardzo złej” jakości powietrza, a 22 proc. — „złej”. CAMS osobno opisuje 60 proc. Azjatów jako narażonych na bardzo wysokie stężenia ozonu, ale źródła nie wyjaśniają, jak ta liczba przekłada się na podane kategorie jakości powietrza. 35

W Europie i Ameryce Północnej zdarzały się dni z bardzo wysoką ekspozycją podczas letnich fal upałów. Wśród miast, w których odnotowano wysoką ekspozycję na zanieczyszczone powietrze, wymieniono Delhi, Rio de Janeiro, Meksyk, Mediolan i Kair. To zestawienie nie jest jednak przedstawione jako ranking dotyczący wyłącznie ozonu. 52

Dwa progi WHO, dwie różne miary

Źródła przywołują dwa progi związane z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). CAMS wskazuje, że zalecany poziom ozonu w sezonie szczytowym to mniej niż 60 mikrogramów na metr sześcienny (µg/m³). Z kolei w omówieniu raportu kategoria „bardzo złej” jakości powietrza wiąże się ze stężeniem przekraczającym 100 µg/m³, uśrednionym dla ośmiu godzin. To różne miary — nie należy traktować tych wartości jako jednego i tego samego progu. 517

Upały i zanieczyszczenia zwiększają obawy

Wysoka temperatura i światło słoneczne sprzyjają reakcjom, w których powstaje ozon przy powierzchni ziemi. CAMS łączy obraz narażenia w 2026 r. z ekstremalnymi upałami i zanieczyszczeniami powodowanymi przez człowieka. Przegląd obejmuje również dym z pożarów, ale dostępne źródła nie określają, jaki udział w poziomach ozonu miały poszczególne czynniki. 1320

CAMS ostrzegał też, że w kolejnych miesiącach miały utrzymywać się ekstremalne warunki związane z El Niño, co mogło zwiększyć zagrożenie pożarami. To prognoza dotycząca przyszłego ryzyka, a nie oszacowanie wpływu El Niño na poziom ozonu w okresie objętym raportem. 96

Zanieczyszczenia nie zatrzymują się na granicach

Przegląd CAMS opisał transport zanieczyszczeń między krajami i kontynentami. Jakość powietrza w danym miejscu może więc zależeć nie tylko od lokalnych emisji, ale też od zanieczyszczeń napływających z innych obszarów. CAMS wskazał te ustalenia jako argument za międzynarodową współpracą przed COP31, łączącą kwestie klimatu, jakości powietrza i zdrowia publicznego. 413

W Europie ozon nie wykazuje wyraźnego trendu spadkowego i nadal pozostaje problemem — tak opisują sytuację materiały dotyczące raportu. Dostępne źródła nie potwierdzają, że postęp w tej dziedzinie zatrzymał się również w Ameryce Północnej, ani nie podają oszacowania skutków zdrowotnych przypisanych ekspozycji opisanej w raporcie. 19