MFW chce, by banki centralne prowadziły rynki przez dane, a nie obietnice

Zamiast ścieżki stóp — funkcja reakcji

Najważniejsza teza MFW oznacza zmianę akcentów: banki centralne powinny komunikować swoją funkcję reakcji, czyli sposób, w jaki polityka pieniężna odpowiada na zmieniające się warunki, zamiast przedstawiać z góry ustaloną sekwencję przyszłych decyzji o stopach procentowych. Rekomendacja Tobiasa Adriana uwzględnia gospodarkę, w której szoki podażowe, niespodzianki inflacyjne i ryzyka finansowe mogą szybko zmienić perspektywy polityki pieniężnej. 247

Forward guidance, czyli wyprzedzające wskazówki dotyczące polityki pieniężnej, może pomagać gospodarstwom domowym, firmom i rynkom finansowym w interpretowaniu decyzji banku centralnego. MFW rozróżnia jednak wyraźnie dwa rodzaje takiej komunikacji: zapowiedź lub zobowiązanie dotyczące przyszłej ścieżki stóp oraz wyjaśnienie, jak decydenci zareagują na napływające informacje. Zobowiązania projektowane z myślą o okresie bardzo niskich stóp mogą stać się kosztowne, gdy szoki podażowe unieważnią wcześniejsze założenia. 2

Bank centralny powinien zatem jasno wskazać:

• które wskaźniki inflacji, aktywności gospodarczej i stabilności finansowej monitoruje;
• jak równoważy ryzyko inflacji z ryzykiem spowolnienia i zagrożeniami dla stabilności finansowej;
• jakie wydarzenia mogłyby skłonić go do zaostrzenia lub złagodzenia polityki; oraz
• jak niepewność i błędy prognoz wpływają na podejmowane decyzje.

Taki sposób komunikacji daje rynkom ramy do interpretowania nowych danych, ale nie sugeruje, że stopa procentowa jest już przypisana do konkretnego poziomu. Według MFW wyjaśnienie zasad polityki, funkcji reakcji oraz ryzyk w różnych scenariuszach powinno być podstawą komunikacji w świecie częstych szoków. 457

Dlaczego precyzyjne prognozy mogą zaszkodzić

Podana przez bank ścieżka stóp może być zamierzona jako warunkowa prognoza, lecz odbiorcy łatwo odczytają ją jako obietnicę. Gdy sytuacja gospodarcza się zmieni, decydenci stają przed trudnym wyborem: odejść od opublikowanej ścieżki i narazić się na zarzut niespójności albo nadal się jej trzymać, mimo że założenia już się nie sprawdzają. 24

Problem jest szczególnie widoczny po szokach podażowych. Bank centralny może jednocześnie mierzyć się z wyższą inflacją i słabszą aktywnością gospodarczą albo z nagłą zmianą warunków finansowych. Precyzyjna prognoza może wtedy przesłonić niepewność i skłonić rynki do skupienia się na samej liczbie, a nie na warunkach, które doprowadziły do jej wyznaczenia.

Nadmierna szczegółowość ma również koszt komunikacyjny. Drobne zmiany w sformułowaniach mogą być wyłapywane i wzmacniane przez media społecznościowe, automatyczną analizę rynku, handel algorytmiczny oraz narzędzia wykorzystujące sztuczną inteligencję. Więcej szczegółów może zwiększać przejrzystość, ale ich nadmiar może tworzyć złudzenie pewności i sprawiać, że komunikat staje się kruchy.

Scenariusze zamiast jednej prognozy

Alternatywą wspieraną przez MFW jest komunikacja warunkowa i oparta na scenariuszach. Bank centralny może przedstawić scenariusz bazowy wraz z wiarygodnymi wariantami korzystniejszymi i gorszymi, wyjaśnić założenia każdego z nich oraz opisać ogólne konsekwencje dla polityki pieniężnej.

Analiza scenariuszowa stała się ważnym narzędziem warunkowej komunikacji wyprzedzającej w okresach podwyższonej niepewności. 8 Przedziały ufności i alternatywne założenia pomagają z kolei pokazać, że prognoza jest warunkowa, a nie stanowi obietnicy. 13

Nie oznacza to konieczności przewidywania każdego możliwego szoku. Chodzi raczej o to, by odbiorcy rozumieli, jak reakcja banku może się zmienić, jeśli inflacja, aktywność gospodarcza lub warunki finansowe rozwiną się inaczej, niż zakładano.

Elastyczność tak, ale nie dowolność

Wskazówki powinny także określać, kiedy zostaną ponownie ocenione. „Klauzula wyjścia” lub równoważne sformułowanie pozwala zachować przestrzeń do reakcji na duży szok, istotny błąd prognozy albo zagrożenie dla stabilności finansowej. Badania, w których uczestniczył Tobias Adrian, wskazują, że takie klauzule mogą ograniczać ryzyko związane z komunikacją opartą na silnym zobowiązaniu. 34

Wartość takiego zapisu zależy jednak od jego jasności. Bank centralny powinien wskazać rodzaje wydarzeń, które uzasadniałyby zmianę kursu, zamiast traktować elastyczność jako nieograniczone uzasadnienie każdej korekty. Warunkowość jest najbardziej wiarygodna wtedy, gdy opinia publiczna rozumie zarówno zasadę prowadzenia polityki, jak i okoliczności, które mogą zmienić jej zastosowanie.

Celem nie jest usunięcie całej niepewności

Propozycja MFW nie oznacza wezwania do wyeliminowania każdej zmienności rynkowej ani wszystkich rozbieżności w ocenach. Nowe informacje powinny wpływać na oczekiwania, a rynki muszą mieć możliwość wyceniania rzeczywistych zmian warunków gospodarczych i finansowych.

Węższy cel polega na zmniejszeniu niepewności dotyczącej tego, jak reagują decydenci. Wiarygodna funkcja reakcji może pomóc rynkom odróżnić zmianę wywołaną nowymi danymi od zmiany będącej skutkiem niewyjaśnionej korekty polityki. Wspiera to przejrzystość bez udawania, że przyszłą ścieżkę stóp można dokładnie przewidzieć.

W praktyce skuteczna komunikacja wymaga dyscypliny i równowagi: należy precyzyjnie opisywać ramy polityki, wskaźniki, scenariusze i ryzyka, ale unikać języka, który zamienia warunkową prognozę w sztywne zobowiązanie. W świecie częstych szoków preferowanym przez MFW punktem odniesienia jest więc zrozumiały, zależny od sytuacji proces decyzyjny — a nie obietnica dotycząca kilku kolejnych decyzji o stopach procentowych. 2715