Plan „M&M’s”: Ukraina miała rozważać atak tysiąca dronów AI na lotniska Moskwy

Według „The Atlantic” ukraińscy urzędnicy opracowali plan o kryptonimie „M&M’s”, który zakładał wysłanie nad lotniska w rejonie Moskwy fal autonomicznych dronów wyposażonych w systemy sztucznej inteligencji. Nie chodziło wyłącznie o zniszczenie infrastruktury. Celem miało być stworzenie na tyle trwałego zagrożenia, by zawieszano loty cywilne, zagraniczne linie ograniczały połączenia z Moskwą, a presja na rosyjskie władze skłoniła Władimira Putina do powrotu do negocjacji.

Plan miał być rozważany na początku 2026 roku, ale ostatecznie go nie zrealizowano. Szczegóły pozostają niezweryfikowane: „The Atlantic” powołał się na dwóch anonimowych rozmówców mających bezpośrednią wiedzę o projekcie, natomiast anonimowy urzędnik z kancelarii prezydenta Wołodymyra Zełenskiego zaprzeczył, że istniał plan użycia takiego roju dronów AI.

Na czym miał polegać plan „M&M’s”?

Kryptonim miał nawiązywać do dużej liczby niewielkich, tanich i podobnych do siebie dronów. Według opisu operacja mogła wymagać wysłania nawet 1000 maszyn w ciągu jednej nocy. Rój miał przeciążyć rosyjską obronę powietrzną i wielokrotnie zakłócać ruch lotniczy wokół Moskwy.

Zakładanym rezultatem było długotrwałe zamknięcie moskiewskiej przestrzeni powietrznej dla lotów cywilnych. Nawet gdyby drony nie zniszczyły pasów startowych ani terminali, powtarzające się wtargnięcia mogłyby zmusić władze lotnisk i przewoźników do zawieszania lub przekierowywania połączeń ze względu na zagrożenie dla samolotów.

Pewien precedens już istniał. Moskiewskie lotniska doświadczały wcześniej tymczasowych ograniczeń związanych z ukraińską aktywnością dronową. Odnotowano między innymi zakłócenia i przekierowania lotów na lotnisku Szeremietiewo.

Jak miało działać dopasowywanie obrazu do map?

Zgodnie z relacją drony miały poruszać się autonomicznie, bez stałego sterowania przez operatora. Ich system nawigacyjny miał porównywać obrazy z kamer — obejmujące między innymi drogi, budynki, ukształtowanie terenu i inne widoczne elementy — z wcześniej zapisanymi mapami.

Takie dopasowywanie obrazu do map pozwala statkowi powietrznemu oszacować własne położenie, gdy nawigacja satelitarna jest zakłócana albo niedostępna. W opisywanej koncepcji drony miały dzięki temu podążać wyznaczonymi trasami i odnajdywać cele mimo możliwych zakłóceń GPS.

Trzeba jednak podkreślić, że szczegóły techniczne nie zostały niezależnie potwierdzone w przedstawionych materiałach. Opisują one rzekomy projekt, a nie dowiedzioną zdolność Ukrainy ani operację, która faktycznie się odbyła.

Dlaczego w planie ważne były zagraniczne linie lotnicze?

Z relacji wynika, że celem było doprowadzenie do sytuacji, w której zagraniczni przewoźnicy uznaliby loty do Moskwy za zbyt ryzykowne. Zwolennicy projektu mieli liczyć na to, że utrata międzynarodowych połączeń uderzy w zamożniejszych Rosjan, także tych korzystających z tras przez huby lotnicze w Stambule i Dubaju.

W ten sposób zakłócenia na lotniskach miały stać się narzędziem nacisku politycznego i gospodarczego. Drony nie byłyby traktowane wyłącznie jako broń przeciwko fizycznym celom. Powtarzające się zawieszenia lotów i niepewność miałyby ograniczyć międzynarodową komunikację stolicy oraz zwiększyć koszty ponoszone przez rosyjskie elity.

Szerszym celem — według opisywanych doniesień — było zwiększenie presji na Putina, aby wrócił do rozmów o zawieszeniu broni.

Ryzyko dla cywilów i problemy prawne

Plan miał zaniepokoić Zełenskiego przede wszystkim dlatego, że autonomiczny dron operujący w pobliżu lotniska mógłby zderzyć się z cywilnym samolotem albo go zaatakować, zabijając pasażerów i członków załogi. Wśród obaw przypisywanych ukraińskiemu kierownictwu pojawiała się możliwość określenia takiego ataku mianem „piractwa”.

Projekt rodził również szersze pytanie dotyczące broni autonomicznej: czy system działający bez ciągłego udziału człowieka byłby w stanie niezawodnie odróżnić cele wojskowe od cywilnych samolotów, pracowników lotniska i innych chronionych osób lub obiektów. „The Atlantic” przedstawiał to ryzyko jako poważny problem humanitarny i prawny — szczególnie gdyby praktycznym skutkiem operacji było zagrożenie dla lotnictwa cywilnego, a nie atak na jasno określony cel wojskowy.

Ponieważ operacji nie przeprowadzono, przedstawione dowody nie pozwalają ocenić, jak drony zachowywałyby się w praktyce ani jak konkretny atak zostałby zakwalifikowany na gruncie prawa międzynarodowego.

Rola Mychajła Fedorowa i zatrzymanie przygotowań

„The Atlantic” wskazał Mychajła Fedorowa, ówczesnego ministra obrony Ukrainy, jako głównego architekta planu. Przygotowania miały przez pewien czas trwać mimo zastrzeżeń Zełenskiego, ale utknęły po odwołaniu Fedorowa w lipcu podczas rekonstrukcji rządu.

Fedorow był silnie kojarzony z ukraińskimi staraniami o rozwój działań dronowych. Wcześniejsze materiały przedstawiały go jako jednego z głównych rzeczników tej technologii i łączyły z powstaniem pierwszych ukraińskich jednostek dronów uderzeniowych w 2023 roku.

Jego odwołanie wywołało gniew organizacji społeczeństwa obywatelskiego i protesty części parlamentarzystów, nadając całej sprawie dodatkowy wymiar polityki wewnętrznej.

Dostarczone źródła opisują również konflikt polityczny po odejściu Fedorowa, ale nie potwierdzają niezależnie, że plan ataku na lotniska może zostać wznowiony. Najostrożniejszy wniosek jest taki, że rzekoma operacja pozostała niezrealizowana, a jej dalszy los był niepewny.

Element szerszej kampanii dronowej Ukrainy

Koncepcja ataku na lotniska pojawiła się w czasie nasilenia ukraińskiej kampanii dronowej dalekiego zasięgu na terytorium Rosji. „The Atlantic” opisywał uderzenia w rosyjską infrastrukturę energetyczną, w tym duże rafinerie, oraz niedobory paliwa i długie kolejki na niektórych stacjach benzynowych.

Inne doniesienia mówiły o ukraińskich atakach dronowych i tymczasowych zamknięciach lotnisk w rejonie Moskwy. Pokazywało to, dlaczego powtarzające się zakłócenia cywilnego ruchu lotniczego mogły wydawać się ukraińskim planistom potencjalnym narzędziem nacisku.

Publiczna reakcja ukraińskich władz była jednak sprzeczna. Rzecznik Zełenskiego odmówił komentarza, a inny anonimowy urzędnik określił doniesienia o planie roju dronów AI jako „kompletny nonsens”. Przyznał zarazem, że Ukraina jest zainteresowana czasowym zamykaniem rosyjskich lotnisk, ale ocenił, że nie dysponuje wystarczająco precyzyjną i niezawodną bronią dalekiego zasięgu, by atakować je bez niedopuszczalnego ryzyka dla cywilów.

Co wiadomo, a co pozostaje niepewne?

Najmocniejszy wniosek, jaki można wyciągnąć z przedstawionych materiałów, brzmi: „The Atlantic” opisał rzekomy ukraiński projekt, a nie przeprowadzony atak. Jako doniesienia, a nie niezależnie potwierdzone fakty, należy traktować między innymi:

• kryptonim „M&M’s”;
• planowaną skalę do 1000 dronów w ciągu jednej nocy;
• autonomiczną nawigację z wykorzystaniem dopasowywania obrazu z kamer do map;
• zamiar zakłócenia cywilnego ruchu lotniczego w rejonie Moskwy i zniechęcenia zagranicznych przewoźników;
• szerszy cel polegający na zwiększeniu presji na Putina, by wznowił negocjacje.
• rolę Fedorowa w opracowaniu planu oraz związek między jego zatrzymaniem a odwołaniem ministra.

Kluczowe zastrzeżenie jest istotne: według doniesień operacji nigdy nie przeprowadzono, najbardziej szczegółowe informacje pochodzą od anonimowych źródeł, a jeden z ukraińskich urzędników zakwestionował jej istnienie. Artykuł opisuje więc zgłaszaną koncepcję strategiczną — nie dowód, że Ukraina posiadała gotowy do użycia rój zdolny do zamknięcia moskiewskich lotnisk.