Kamran Ghazanfari: świat jest „praktycznie na krawędzi III wojny światowej”

Kamran Ghazanfari, deputowany reprezentujący Teheran w irańskim parlamencie, uznał konflikt USA–Iran za jeden z frontów znacznie szerszej rywalizacji mocarstw. W wywiadzie dla irańskiej agencji ILNA z 9 września powiedział, że świat jest „praktycznie na krawędzi III wojny światowej”, wskazując na nakładające się napięcia w Europie, na Bliskim Wschodzie i w Azji Wschodniej. 16

Jak połączył Iran, Ukrainę i Tajwan

Według Ghazanfariiego wsparcie NATO dla Ukrainy w wojnie z Rosją oraz napięcia Moskwy z Wielką Brytanią i Niemcami zwiększają ryzyko rozszerzenia konfliktu w Europie. Jako drugi możliwy punkt zapalny wskazał spór Stanów Zjednoczonych i Chin o Tajwan. Jego teza jest taka, że równoczesne kryzysy mogą wzajemnie się napędzać i przestać być odrębnymi konfliktami regionalnymi. 16

To jednak interpretacja polityczna przedstawiona przez irańskiego polityka twardej linii. Z relacji o jego wypowiedzi nie wynika, by Iran, Rosja i Chiny działały pod wspólnym dowództwem wojskowym, ani że rozszerzenie konfliktów do skali światowej jest nieuniknione.

NPT i granice negocjacji

W rozmowie z ILNA Ghazanfari powiedział, że irański parlament może ponownie rozpatrzyć projekt wycofania kraju z Układu o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT). Było to wskazanie możliwości debaty parlamentarnej, a nie ogłoszenie, że Iran podjął decyzję o wystąpieniu z traktatu. 33

Ostrzegł także irańskich negocjatorów przed przekraczaniem tego, co określa jako czerwone linie najwyższego przywódcy Iranu. We wcześniejszych publicznych wypowiedziach twierdził, że przez około dwa miesiące rozmów USA kierowały groźby pod adresem Iranu i jego zespołu negocjacyjnego. Jego zdaniem porozumienie zawarte w takich warunkach nie miałoby legitymacji. 13

Taka narracja dopuszcza dyplomację tylko w ściśle wyznaczonych granicach ideologicznych i strategicznych, a zarazem utrzymuje w irańskiej debacie ostrzejsze stanowisko wobec polityki nuklearnej.

Eskalacja na morzu w tle wypowiedzi

Słowa Ghazanfariiego padły podczas gwałtownego zaostrzenia konfrontacji na morzu i wokół amerykańskich obiektów w regionie. Amerykańskie Dowództwo Centralne (CENTCOM) podało, że 8 września jego siły zniszczyły pięć irańskich tankowców z ropą. Według CENTCOM Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej miał w ciągu dwóch dni dwukrotnie próbować zaatakować rakietami balistycznymi okręt US Navy. Cztery jednostki znajdowały się w Zatoce Omańskiej, a jedna w pobliżu wyspy Kharg; amerykańskie dowództwo przekazało, że okręt uniknął ataków i nikt z personelu USA nie odniósł obrażeń. 30

Według relacji o wymianie uderzeń Iran następnie wystrzelił rakiety w kierunku amerykańskich sił stacjonujących w bazie lotniczej Al Azraq w Jordanii. 25 Relacje dotyczące poszczególnych ataków należy jednak traktować ostrożnie: Iran i USA przedstawiały sprzeczne wersje, a CENTCOM wyraźnie zaprzeczyło, by amerykański okręt został trafiony. 2530

Konfrontacja zwiększyła też obawy o transport ropy przez cieśninę Ormuz — kluczowy szlak dla globalnych dostaw surowca. Brent przekroczył poziom 100 dolarów za baryłkę, gdy rynek zaczął wyceniać ryzyko zakłóceń podaży i żeglugi. 2123

Co wynika z tej narracji

Wypowiedzi Ghazanfariiego odzwierciedlają światopogląd irańskiej twardej linii: starcie z Waszyngtonem jest w nim nierozłączne z wojną Rosji przeciw Ukrainie i napięciami z NATO, rywalizacją Chin i USA wokół Tajwanu oraz sprzeciwem wobec porządku międzynarodowego kierowanego przez Stany Zjednoczone.

Ich znaczenie polega przede wszystkim na pokazaniu presji obecnej w irańskiej polityce — przeciw ustępstwom w negocjacjach i przeciw ograniczaniu debaty o polityce nuklearnej. Nie są natomiast niezależną prognozą, że globalna wojna jest bliska. Potwierdzalny obraz sytuacji obejmował eskalację deklarowanych ataków, amerykańskie uderzenia odwetowe i rosnące ryzyko dla rynku energii, a nie dowód, że wymienione przez posła kryzysy stały się jedną wojną. 302523