A3-001 ma współpracować z Gripenem E. Saab ujawnił koncepcję autonomicznego samolotu bojowego

Saab wykorzystał obchody stulecia szwedzkich sił powietrznych w bazie Malmen w Linköping, aby zaprezentować A3-001 — pełnowymiarowy model koncepcyjny bezzałogowego samolotu bojowego. Maszyna jest elementem planu rozwoju Autonomous Collaborative Platform (ACP) i ma w przyszłości uzupełniać, a nie po prostu zastępować, załogowe myśliwce, takie jak JAS 39 Gripen E.

Najważniejsze zastrzeżenie: A3-001 to makieta i koncepcja technologiczna, a nie latający prototyp. Jej wygląd pokazuje kierunek, w którym Saab chce rozwijać przyszły samolot współpracujący z załogowymi maszynami — często określany jako „lojalny skrzydłowy” — ale nie przesądza o ostatecznych osiągach, uzbrojeniu, poziomie autonomii ani terminie wejścia do służby.

Samolot, który ma działać razem z pilotem

Koncepcja Saaba opiera się na współpracy człowieka i systemów autonomicznych. Pilot Gripena E miałby nadzorować zadania kilku bezzałogowych maszyn, zamiast ręcznie sterować każdą z nich zdalnie. Taki model działania pozwoliłby załogowemu myśliwcowi koordynować dodatkowe platformy w szczególnie niebezpiecznych rejonach, jednocześnie ograniczając konieczność wysyłania pilota bezpośrednio do najbardziej ryzykownych zadań.

Saab wskazuje przede wszystkim na następujące potencjalne zastosowania:

• walkę radioelektroniczną;
• tłumienie lub niszczenie wrogiej obrony powietrznej;
• precyzyjne uderzenia w przestrzeni powietrznej kontrolowanej przez przeciwnika.

To jednak planowane role, a nie możliwości już zademonstrowane w warunkach operacyjnych. Saab nie pokazał, że prezentowana maszyna jest obecnie zdolna do wykonywania takich misji.

Konstrukcja podporządkowana niskiej wykrywalności

A3-001 ma bezogonowy układ z trójkątnym skrzydłem, płynnie połączony kadłub oraz skrócone końcówki skrzydeł. Brakuje też tradycyjnych stateczników pionowych. Zestaw tych rozwiązań wskazuje na podejście ukierunkowane na ograniczenie wykrywalności radarowej, ale nie jest dowodem na ostateczną konfigurację produkcyjną.

W opisach makiety pojawiają się również wewnętrzna komora uzbrojenia oraz ząbkowane, „piłokształtne” krawędzie w tylnej części kadłuba i w rejonie dyszy silnika. Takie elementy są wizualnie kojarzone z ograniczaniem sygnatury radarowej. Porównania do F-35 należy jednak traktować jako analizę wyglądu, a nie deklarację Saaba, że A3-001 ma konstrukcję, osiągi lub poziom stealth odpowiadający amerykańskiemu myśliwcowi.

Koncepcja ma być również naddźwiękowa. Dostępne informacje nie określają jednak ostatecznej prędkości, zasięgu, udźwigu ani rodzaju silnika.

Na jakim etapie jest program?

A3-001 przedstawiono jako kolejny etap ścieżki rozwoju ACP, po wcześniejszych demonstratorach technologii A1 i A2. Saab deklaruje, że chce przed 2030 rokiem rozpocząć loty bezzałogowych platform o charakterystykach zbliżonych do samolotów myśliwskich. Według The Aviationist pierwszy lot demonstratora A3-001 miałby odbyć się w ciągu 18 miesięcy, a w miarę dojrzewania projektu planowane są trzy prototypy.

Są to cele rozwojowe, a nie wiążący termin rozpoczęcia eksploatacji. W odrębnych doniesieniach możliwy rozwój rodziny A3 wiązano z połową lat 30. XXI wieku, ale taki scenariusz będzie zależał od dojrzałości technologii, przyszłych wymagań i decyzji szwedzkich władz.

Jak A3-001 wpisuje się w szwedzki program KFS?

Koncepcja A3 jest częścią szerszych prac Koncept för Framtida Stridsflyg (KFS), prowadzonych na zlecenie szwedzkiej administracji zaopatrzenia obronnego FMV. Kontrakt Saaba na kontynuację studiów dotyczących przyszłych samolotów bojowych ma wartość około 2,6 mld SEK i obejmuje lata 2025–2027. W jego ramach analizowane są rozwiązania załogowe i bezzałogowe, rozwój technologii oraz demonstratory.

KFS obejmuje zatem znacznie więcej niż sam A3-001. Program ma pomóc w ocenie przyszłych systemów walki powietrznej i w podejmowaniu decyzji dotyczących zdolności wykraczających poza obecną generację. Nie jest natomiast zapowiedzią zakupu samolotu pokazanego w bazie Malmen.

Wniosek: ważna deklaracja, ale jeszcze nie gotowy dron bojowy

A3-001 to publiczna deklaracja, że Saab chce rozwijać szybkie, trudniejsze do wykrycia bezzałogowe platformy zdolne do współpracy z Gripenem E i innymi przyszłymi samolotami załogowymi. Pełnowymiarowa makieta nadaje tej wizji konkretny kształt, jednak program wciąż znajduje się na etapie koncepcji i demonstratorów technologii.

Równie istotne jest to, czego jeszcze nie ustalono: nie ma potwierdzonej konfiguracji seryjnej, docelowego zestawu uzbrojenia, zobowiązania do wprowadzenia maszyny do służby ani decyzji o jej zakupie. Na tym etapie A3-001 najlepiej rozumieć jako mapę drogową przyszłych technologii lotniczych Saaba, a nie drona myśliwskiego gotowego do rozmieszczenia.