Prezydent Donald Trump uzależnił ocenę, że kolejne ataki USA na Iran są „bardzo mało prawdopodobne”, od postępów w rozmowach o irańskim programie nuklearnym i ponownym otwarciu cieśniny Ormuz. W 20-minutowej rozmowie telefonicznej z Jimem Sciutto z CNN powtórzył tę ocenę pięć razy, ale zaznaczył, że wszystko zależy od podpisania przez Teheran „bardzo mocnego porozumienia”.
8
Nie była to obietnica wykluczająca użycie siły. Trump powiedział, że podejmie działania, jeśli uzna je za konieczne. Relacje z rozmowy przytaczały też jego wypowiedzi o gotowości militarnej USA i potencjalnych celach. Tymczasem dyplomacja prowadzona z udziałem Kataru pozostawała niepewna, a w pobliżu cieśniny nadal dochodziło do incydentów związanych z żeglugą.
3
6
39
Co Trump powiedział — i od czego uzależnił kolejne kroki
Trump powiązał prawdopodobieństwo wznowienia działań wojskowych z postępami w dwóch sprawach: irańskim programem nuklearnym oraz ponownym otwarciem cieśniny Ormuz. Jako warunek wskazał mocne porozumienie — nie samo kontynuowanie rozmów.
8
Iran nazwał „upadającym państwem” i przedstawił Teheran jako stronę, która chce zawrzeć umowę. To oceny Trumpa; same wypowiedzi z wywiadu nie potwierdzają niezależnie stanowiska negocjacyjnego Iranu.
1
12
Jednocześnie prezydent USA podtrzymał groźbę działań zbrojnych. Według relacji z wywiadu mówił o trzech amerykańskich lotniskowcach i możliwych celach infrastrukturalnych, w tym elektrowniach. Twierdził też, że 38 irańskich mostów można zniszczyć w ciągu godziny. Były to wypowiedzi o potencjalnych możliwościach i celach USA — nie potwierdzenie, że wydano rozkaz przeprowadzenia takich ataków.
3
6
Dyplomacja wciąż bez przełomu
6 listopada dwóch przedstawicieli państw Bliskiego Wschodu przekazało, że Iran analizuje propozycje przedstawione przez Katar, który pośredniczył w rozmowach dotyczących różnic wokół irańskiego programu nuklearnego. Doniesienia wskazywały na możliwy krok w stronę pośrednich negocjacji, a nie na osiągnięte porozumienie.
38
W osobnym raporcie opisano propozycję tymczasowej wymiany: USA miałyby znieść blokadę irańskich portów i uwolnić część zamrożonych irańskich środków, a Iran dopuścić inspektorów nuklearnych i ponownie otworzyć cieśninę Ormuz. Nie informowano, by strony zaakceptowały tę propozycję.
25 Według tych samych doniesień Iran przed rozpoczęciem rozmów nuklearnych stawiał warunki, w tym zniesienie blokady i sankcji.
38
Relacje na temat stanu negocjacji nie były całkiem zgodne. CBS informowało, że irański minister spraw zagranicznych miał mówić o wstrzymaniu rozmów po wyborach śródokresowych w USA; inne doniesienia podawały, że Iran analizuje propozycje Kataru.
19
38 Reuters podał natomiast, że Trump miał spotkać się z premierem Kataru, gdy wysiłki dyplomatyczne napotykały poważne przeszkody.
17
Ryzyko dla żeglugi i konfliktu nie zniknęło
Ostrożny optymizm Trumpa padł w czasie, gdy nadal napływały doniesienia o zagrożeniach w rejonie cieśniny Ormuz. 8 listopada informowano, że oba państwa zgłaszały przypadki ostrzelania lub uszkodzenia statków w cieśninie albo w jej pobliżu.
39
USA przeprowadziły też 6 listopada ograniczone uderzenia, które według doniesień wymierzone były w irański system obrony powietrznej.
32
46 To przypomnienie, że deklaracja Trumpa o małym prawdopodobieństwie kolejnych ataków nie oznaczała zakończenia konfliktu: przywołane doniesienia nie potwierdzają ani zawarcia porozumienia, ani ustania walk.
Co wynika z deklaracji Trumpa
Trump kilkakrotnie powtórzył warunkową ocenę: dalsze ataki miały być mało prawdopodobne, jeśli uda się zawrzeć mocne porozumienie dotyczące programu nuklearnego Iranu i cieśniny Ormuz. Nie wykluczył jednak działań zbrojnych, a jego wypowiedzi o gotowości wojska i potencjalnych celach podtrzymały tę groźbę. Propozycje Kataru mogły otworzyć drogę do dyplomacji, ale dostępne relacje opisują rozmowy jako niepewne, a zagrożenia związane z konfliktem jako nadal aktualne.
3
8
17
25
39