26 października 2026 r. OpenAI poinformowało, że jego wewnętrzne modele uzyskały wyniki dotyczące analizy harmonicznej, złożoności obliczeniowej i kwantowej teorii pola. Kilka godzin później Anthropic ogłosiło własne twierdzenie dotyczące hipotezy wykładniczego czasu (ETH). Doniesienia zwróciły uwagę, bo ich potwierdzenie miałoby znaczenie wykraczające poza samą branżę AI. Na tym etapie były to jednak twierdzenia wymagające niezależnej weryfikacji.
2
3
7
Co ogłosiło OpenAI
Dowód dotyczący wygładzania lokalnego. Publiczne repozytorium OpenAI zawiera manuskrypt Local smoothing for the Euclidean wave equation oraz jego formalizację w Lean. Według opisu dowód rozstrzyga hipotezę Soggego o wygładzaniu lokalnym dla fal w każdym wymiarze przestrzennym równym co najmniej dwa. Ma też wynikać z niego prawdziwość hipotez maksymalnej funkcji Kakeyi i wymiaru Kakeyi oraz oszacowań sferycznych Stein’a we wnętrzu zakresu przewidywanego przez hipotezę.
17 Osobny materiał podaje, że hipotezę Soggego sformułowano w 1991 r.
6 Nie oznacza to jednak rozwiązania każdej wersji hipotezy Stein’a dotyczącej restrykcji.
Obalenie ETH. OpenAI poinformowało, że jego model znalazł dowód obalający ETH — hipotezę dotyczącą trudności obliczeniowej problemów spełnialności formuł boolowskich. Firma podkreśliła, że ETH jest założeniem wykorzystywanym w wielu warunkowych wynikach informatyki teoretycznej.
13 Według doniesień model uzyskał wynik 16 października, a następnego dnia sformalizowano go w Lean.
32 W publicznym repozytorium OpenAI znajduje się manuskrypt zatytułowany The Exponential Time Hypothesis is False.
17
Gdyby obalenie ETH okazało się poprawne, wpłynęłoby na status wyników opartych na tej hipotezie. Warto jednak odróżnić algorytm działający w czasie podwykładniczym od algorytmu wielomianowego. Na przykład 2^√n rośnie wolniej niż 2^n, ale szybciej niż dowolna ustalona potęga n. Dlatego nawet poprawny algorytm 2^o(n) dla 3-SAT obalałby ETH, ale sam w sobie nie dowodziłby, że P = NP. To pytania powiązane, lecz nie tożsame.
13
33
Wynik dotyczący kwantowej teorii pola. OpenAI ogłosiło również matematycznie ścisły dowód istnienia pewnych oddziałujących czterowymiarowych kwantowych teorii pola, w tym chromodynamiki kwantowej (QCD).
1 Dostępne doniesienia opisują twierdzenie o istnieniu teorii, ale nie potwierdzają, że rozwiązano szerszy problem milenijny Yang–Millsa, obejmujący także kwestię luki masowej.
1
16
Anthropic ogłasza konkurencyjne twierdzenie o ETH
Wkrótce po OpenAI Anthropic przedstawiło własne twierdzenie o obaleniu ETH. Jedno z doniesień podało tytuł pracy: A 2^o(n) Time Algorithm for 3-SAT, przypisując ją Claude’owi. Według relacji matematyk Anthropic Levent Alpöge napisał, że podstawowy algorytm został znaleziony 16 października „bez udziału człowieka”, a badacze pracowali później z Claude’em nad przedstawieniem pracy.
9
33 Są to doniesienia o pochodzeniu wyniku, a nie niezależne potwierdzenie jego poprawności.
Zbieżność dat jest warta odnotowania: według relacji obie firmy wskazały 16 października jako dzień uzyskania kluczowych wyników dotyczących ETH.
9
32 Jak podały media, w planowanym zewnętrznym przeglądzie pracy OpenAI mieli uczestniczyć Russell Impagliazzo, Ramamohan Paturi i Ryan Williams.
20 Najważniejsze nie jest jednak to, która firma ogłosiła wynik pierwsza, lecz to, czy niezależni eksperci potwierdzą rozumowanie i jego konsekwencje. Dostępne doniesienia wskazywały, że twierdzenia nie przeszły jeszcze niezależnej oceny.
3
5
33
Różne plany publikacji i pytania o przejrzystość
OpenAI opisało prace wygenerowane przez AI jako „surowe dane badawcze”, które zewnętrzni naukowcy mają pomóc przełożyć na zrozumienie naukowe.
2
11 Firma udostępniła w publicznym repozytorium manuskrypty dotyczące wygładzania lokalnego i ETH wraz z formalizacjami w Lean.
17 Z kolei według doniesień grupa pracująca nad wynikiem z fizyki wstrzymała publikację materiałów wygenerowanych przez AI, przygotowując własne opracowanie. Wśród ekspertów zewnętrznych związanych z tą pracą wymieniano Davida Grossa.
11
32
Pytania o przejrzystość pojawiały się także przy wcześniejszych publikacjach OpenAI. Według podsumowania AI Edge Briefing, spośród 719 udostępnionych manuskryptów tylko 10 zawierało zapis toku rozumowania modelu, a brakowało proszonych metadanych maszynowych łączących teksty w języku naturalnym z formalnymi artefaktami.
18 To kontekst istotny przy ocenie praktyk publikacyjnych, ale sam w sobie nie potwierdza wszystkich zarzutów dotyczących ogłoszeń z 26 października.
Warto więc oddzielić głośne twierdzenie badawcze od zweryfikowanego wyniku. OpenAI udostępniło publiczne manuskrypty i formalizacje Lean dla dwóch wyników matematycznych, podczas gdy materiały dotyczące fizyki pozostały — według doniesień — nieopublikowane w trakcie przygotowywania zewnętrznego opracowania. Anthropic przedstawiło konkurencyjne twierdzenie o ETH i opis tego, jak model miał uczestniczyć w pracy. Dopóki niezależni eksperci nie przeanalizują dowodów i nie potwierdzą, co rzeczywiście wykazują, ogłoszeń żadnej z firm nie należy uznawać za rozstrzygnięte odkrycia naukowe.
3
11
17
33