Bill Gates ostrzega, że sztuczna inteligencja może zmienić rynek pracy na większą skalę niż wcześniejsze przełomy technologiczne, takie jak komputery osobiste czy internet. W programie CNN State of the Union mówił o ryzyku „bezprecedensowej” utraty miejsc pracy w wielu sektorach i przekonywał, że społeczeństwo musi zdecydować, jak opodatkować automatyzację oraz które zajęcia powinny pozostać w rękach ludzi.
2
To dwie powiązane, ale odrębne kwestie: czy system podatkowy powinien inaczej traktować pracę ludzi i automatyzację oraz czy niektóre role warto zachować dla ludzi nawet wtedy, gdy maszyny będą potrafiły je wykonywać.
Dlaczego Gates chce reguł dla AI i rynku pracy
Gates zwraca uwagę na różnicę w traktowaniu zatrudnienia i inwestycji w automatyzację. Pracodawca płaci podatki od wynagrodzeń pracowników, natomiast zakup robota może rozliczyć jako koszt prowadzenia firmy. Zdaniem Gatesa taki układ może zachęcać do zastępowania ludzi maszynami.
3
40
Jego zdaniem to, że technologia potrafi wykonać dane zadanie, nie powinno automatycznie przesądzać o jego automatyzacji. Proponuje kategorię „Human Reserved” — pracę, którą społeczeństwo świadomie pozostawia ludziom. W relacjach z rozmowy w CNN mowa jest między innymi o zawodach w edukacji i ochronie zdrowia; inne przykłady przywoływane przy tej koncepcji to opieka nad dziećmi i zasiadanie w ławie przysięgłych.
2
6
Podatek od tokenów AI i robotów
W eseju opublikowanym w serwisie Gates Notes w sierpniu 2026 roku Gates zaproponował opodatkowanie tokenów AI — jednostek wykorzystywanych przez modele AI — oraz robotów. Według niego taki podatek mógłby ograniczyć finansową zachętę do zastępowania ludzkiej pracy i przynieść środki na przekwalifikowanie pracowników oraz wzmocnienie zabezpieczeń dla osób, które stracą zatrudnienie przez automatyzację.
40
Gates zaznacza zarazem, że podatek powinien być dobrze ukierunkowany, by nie hamować pożytecznych zastosowań AI, takich jak obniżanie kosztów medycyny i edukacji. Skuteczność tej propozycji zależałaby od tego, jak decydenci określą jej zakres i zasady. To pomysł, a nie obowiązująca polityka ani potwierdzony sposób na ograniczenie zwolnień.
40
Pilne zagrożenie: AI wykorzystywana do cyberataków
Gates osobno ostrzegał przed osobami, które mogą używać AI bez odpowiednich zabezpieczeń. Wskazywał zwłaszcza na ryzyko cyberataków i mówił o możliwych „negatywnych niespodziankach” w nadchodzącym roku. To krótkoterminowe zagrożenie, odrębne od jego długofalowych obaw o zatrudnienie i politykę społeczną.
17
Wiele pytań pozostaje otwartych
Propozycje Gatesa stawiają przed decydentami trudne pytania: jak określić, które zastosowania AI podlegałyby opodatkowaniu, jakie zawody — jeśli w ogóle — miałyby być zarezerwowane dla ludzi i jak wspierać pracowników, nie zniechęcając przy tym do użytecznej automatyzacji. Dostępne relacje opisują ogólne założenia, ale nie przesądzają, jak takie zasady miałyby wyglądać w praktyce.
Pomysł opodatkowania robotów spotkał się z krytyką już wcześniej. W 2017 roku ekonomista z Harvardu Lawrence Summers oceniał wcześniejszą propozycję Gatesa jako potencjalnie szkodliwą i nazwał ją „protekcjonizmem przeciw postępowi”. To ważny kontekst debaty, ale sama wcześniejsza krytyka nie rozstrzyga, czy nowsze pomysły Gatesa mogłyby się sprawdzić.
44