Co Iran zaproponował w planie otwarcia cieśniny Ormuz — i dlaczego porozumienia wciąż nie ma

Siedmiodniowy plan Iranu zakładał powiązanie otwarcia cieśniny Ormuz z rozejmem w regionie, w tym w Libanie, oraz wznowieniem rozmów o irańskim programie nuklearnym. W zamian Teheran oczekiwał, że Stany Zjednoczone zniosą morską blokadę irańskich portów i złagodzą sankcje dotyczące sprzedaży irańskiej ropy. Prezydent Donald Trump publicznie odrzucił propozycję, ale później mówił, że spodziewa się wznowienia rozmów. Iran podtrzymał swoje warunki i stwierdził, że czeka na oficjalną odpowiedź USA. 23721

Co dokładnie proponował Iran?

Nie była to zapowiedź natychmiastowego wznowienia żeglugi, lecz oferta uzależniona od spełnienia warunków. Szef irańskiej dyplomacji Abbas Araghchi powiedział, że siedmiodniowe odliczanie zaczęłoby się dopiero po przyjęciu planu przez Stany Zjednoczone. Propozycja obejmowała rozejm w regionie, otwarcie cieśniny i wznowienie rozmów nuklearnych. Waszyngton miał z kolei znieść blokadę irańskich portów i złagodzić sankcje na sprzedaż irańskiej ropy. 2

Powrót do negocjacji nie oznaczałby jednak porozumienia w sprawie programu jądrowego. Wysoki rangą irański urzędnik zapowiedział, że Teheran nie pójdzie na nuklearne ustępstwa nawet wtedy, gdyby USA zaakceptowały propozycję. 117

Dlaczego Trump odrzucił ofertę, ale rozmowy mogą trwać?

Trump powiedział, że propozycja „nie byłaby do przyjęcia”, ale publicznie nie wyjaśnił, które jej warunki budziły sprzeciw. Twierdził też, że Iranowi zależy na szybkim otwarciu cieśniny, bo traci dochody. 3614 Plan wymagałby od Waszyngtonu złagodzenia presji na Teheran przed wznowieniem żeglugi, a najtrudniejszy spór — o program nuklearny — pozostawiał do dalszych negocjacji. Nawet powrót do rozmów nie oznacza więc, że najważniejsze różnice zostały przezwyciężone. 217

Odrzucenie propozycji nie zamknęło jednak drogi do dyplomacji. Trump mówił, że spodziewa się wznowienia rozmów z Iranem w najbliższym tygodniu, a doniesienia wskazywały na możliwość kolejnych pośrednich negocjacji z udziałem Kataru. 2137 W relacjach dotyczących tej inicjatywy jako kanał pośredniczący wskazano Katar; nie potwierdzają one roli Pakistanu w tym konkretnym planie. 35

Iran podtrzymuje warunki, a stawka pozostaje wysoka

Iran oświadczył, że nie otrzymał formalnego odrzucenia planu ze strony USA i nie zrezygnuje z warunków dotyczących otwarcia cieśniny. 7 Impas trwa po blisko siedmiu miesiącach konfliktu i towarzyszy mu zakłócenie przepływu surowców energetycznych przez Ormuz. 2231 Koszty przedłużającego się kryzysu mogą skłaniać obie strony do dalszych rozmów, ale same w sobie nie rozwiązują sporów o blokadę, sankcje, rozejm ani irański program nuklearny. 217

Niepewność zwiększają doniesienia o możliwych kolejnych amerykańskich uderzeniach po listopadowych wyborach śródokresowych. Informacje te, oparte na anonimowych urzędnikach, nie oznaczają, że zapadła już decyzja o wznowieniu ataków. 415

Na razie najpewniejszy wniosek jest taki: dalsze rozmowy są możliwe, ale odrzucona propozycja nie doprowadziła ani do porozumienia o otwarciu Ormuzu, ani do zakończenia konfliktu. 72137