Podczas dorocznych spotkań Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego w Bangkoku 14 października 2026 r. dyrektor zarządzająca MFW Kristalina Georgiewa ostrzegła, że światowa gospodarka nadal wykazuje odporność, ale jej zdolność do znoszenia kolejnych wstrząsów zaczyna się wyczerpywać. Jej zdaniem rządy powinny nie tylko reagować na bieżące kryzysy, lecz także odbudować rezerwy budżetowe i wzmocnić potencjał gospodarki na przyszłość.
10
19
Dwa przeciwstawne impulsy, nierówne skutki
Georgiewa opisała sytuację jako zderzenie dwóch sił: negatywnego szoku podażowego na rynku energii, związanego z wojną na Bliskim Wschodzie, oraz pozytywnego impulsu popytowego wynikającego z rozwoju sztucznej inteligencji. Ich skutki nie rozkładają się równomiernie, a utrzymująca się presja cenowa, niepewność i powtarzające się zakłócenia utrudniają rządom skuteczną reakcję.
10
21
To pomaga wyjaśnić, dlaczego ten sam globalny wstrząs może mieć różne konsekwencje dla poszczególnych gospodarek. Wzrost inwestycji związanych z AI może wspierać popyt, podczas gdy zakłócenia dostaw energii podnoszą koszty w krajach, które ją importują. Georgiewa ostrzegła też, że wydarzenia w Arabii Saudyjskiej mogą wywołać negatywne skutki wykraczające poza ten kraj.
8
Nie oznacza to jednak, że wszystkie państwa Azji albo wszyscy eksporterzy energii odczują te zmiany w taki sam sposób. Skala i kierunek skutków zależą od konkretnej ekspozycji gospodarki na zmiany popytu, cen i dostaw.
Problemem nie jest wyłącznie bieżący koszt energii. MFW wskazuje, że wiele państw wykorzystało już rezerwy budżetowe, by łagodzić skutki wcześniejszych kryzysów, a koszty finansowania wzrosły w największych gospodarkach rozwiniętych. Przy mniejszym marginesie w budżetach kolejny kryzys lub zakłócenie dostaw może być trudniejsze do zamortyzowania.
19
Droższy dług ogranicza możliwości rządów
Wyższe stopy procentowe podnoszą koszt pożyczania pieniędzy przez państwa — właśnie wtedy, gdy rośnie presja na ochronę gospodarstw domowych i wspieranie gospodarki. Według doniesień dotyczących ostrzeżenia Georgiewej średnie koszty obsługi długu w krajach rozwijających się wzrosły w ciągu dekady z 6 do 14 proc. dochodów budżetowych. Większa część publicznych pieniędzy trafia więc na obsługę zadłużenia, a mniej zostaje na inne potrzeby.
24
Zadłużenie jest wyzwaniem także dla bogatszych państw. Georgiewa wezwała Stany Zjednoczone i inne zamożne kraje do zajęcia się narastającym długiem. Zadłużenie publiczne USA przekracza 40 bilionów dolarów. Wzrost gospodarczy może pomóc, ale sam nie zapewni potrzebnych dostosowań wystarczająco szybko.
1
17
Wysoki dług i rosnące koszty jego obsługi mogą wzajemnie pogłębiać problem: trudniej stabilizować zadłużenie, a jednocześnie rząd ma mniej przestrzeni, by reagować na kolejne wstrząsy. Rodrigo Valdes, dyrektor departamentu spraw fiskalnych MFW, również apelował o ograniczenie wydatków, deficytów i długu, ostrzegając, że odkładanie decyzji utrudni późniejsze dostosowania.
32
Nie ma jednej recepty dla wszystkich
Georgiewa wezwała rządy do pilnych „napraw” finansów publicznych: zwiększania dochodów, racjonalizacji wydatków i poprawy zarządzania finansami publicznymi.
18
Przedstawiła też odmienne priorytety dla największych gospodarek: Chiny powinny więcej wydawać, Stany Zjednoczone — więcej oszczędzać, a Europa — więcej inwestować. Chodzi o dostosowanie polityki do różnych nierównowag fiskalnych i gospodarczych, a nie o stosowanie identycznego planu w każdym kraju.
18
20
W przypadku USA oznacza to konieczność działań budżetowych obok wspierania wzrostu, a nie polegania wyłącznie na szybszym wzroście. W odniesieniu do Chin doniesienia o wypowiedziach Georgiewej wskazują na potrzebę większego oparcia gospodarki na konsumpcji krajowej, a mniejszego — na eksporcie.
17
20
Wzrost nie oznacza, że ryzyko minęło
MFW podniósł prognozę wzrostu światowej gospodarki na 2026 r. do 3,1 proc. i przewiduje wzrost o 3,4 proc. w 2027 r. To prognoza dalszej ekspansji, nie sygnał, że zagrożenia zniknęły: Fundusz ostrzega również przed narastającym zadłużeniem i ryzykami finansowymi związanymi z boomem na AI.
39
Na tym polega sedno ostrzeżenia Georgiewej: odporność może przesłaniać słabości, gdy rezerwy są uszczuplone, a dług kosztowny. Odbudowa przestrzeni do działania i dostosowanie polityki fiskalnej do sytuacji poszczególnych państw mają pomóc gospodarkom lepiej przetrwać to, co przyniosą kolejne kryzysy.
10
19