EBC ostrzega: rajd spółek AI jest podatny na korektę, a strefa euro ma 440 mld euro ekspozycji

Entuzjazm wokół sztucznej inteligencji wyniósł wyceny niewielkiej grupy amerykańskich spółek technologicznych na wyjątkowo wysokie poziomy. Europejski Bank Centralny ostrzega przede wszystkim przed podatnością rynku na gwałtowną zmianę wycen: gdy wzrosty, oczekiwania zysków i ekspozycja inwestorów koncentrują się w kilku walorach, pogorszenie prognoz lub zmiana warunków finansowania może wywołać ostrą korektę. Nie jest to prognoza krachu w konkretnym terminie, lecz ocena, że z czasem korekta jest prawdopodobna. 13

Co dokładnie ostrzega EBC?

Wiceprezes EBC Boris Vujčić zwrócił uwagę, że wskaźniki cena/zysk oraz prognozowane cena/zysk osiągnęły poziomy niewidziane od dawna. Jak zaznaczył, obecne wyceny mogą ostatecznie okazać się uzasadnione, ale nie muszą — i właśnie dlatego akcje napędzane narracją o AI są podatne na korektę. 6

Podobnie brzmi szersza ocena stabilności finansowej EBC: utrzymujące się wysokie wyceny i skoncentrowane ekspozycje sprawiają, że rynki finansowe są narażone na gwałtowne dostosowania. 3

Nie chodzi o twierdzenie, że AI nie ma wartości gospodarczej. Problem polega na tym, że ceny akcji już dziś odzwierciedlają bardzo optymistyczne oczekiwania co do przyszłych zysków. Rozczarowujące wyniki spółek, wolniejsze wdrażanie AI, słabsza stopa zwrotu z inwestycji albo zmiana oczekiwań dotyczących stóp procentowych mogą więc szybko wymusić rewizję wycen.

Które spółki są w centrum ryzyka?

Analiza EBC koncentruje się na tzw. Wspaniałej Siódemce (Magnificent Seven): Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia i Tesla. Spółki te mają tak duży udział w popularnych globalnych indeksach giełdowych, że ekspozycja na nie dotyczy również inwestorów, którzy nie kupowali ich akcji bezpośrednio. 1

Gospodarstwa domowe ze strefy euro mają około 440 mld euro ekspozycji na amerykańskie akcje technologiczne. Znaczna część tej kwoty jest ulokowana nie w pojedynczych akcjach, lecz za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych, ETF-ów oraz produktów śledzących indeksy. 1

To ważne, ponieważ spadek kursów zaledwie kilku wielkich spółek z USA może jednocześnie obniżyć wartość pozornie zdywersyfikowanych portfeli, majątek gospodarstw domowych i zwiększyć napięcia na europejskich rynkach finansowych. EBC wskazuje dwa kanały oddziaływania: bezpośrednią ekspozycję na te akcje oraz możliwość nadmiernego optymizmu na rynkach akcji samej strefy euro. 1

Porównanie z bańką internetową nie oznacza powtórki z 2000 roku

Ekonomiści EBC zauważają, że rajd spółek technologicznych napędzany AI doprowadził wyceny do poziomów obserwowanych ostatnio w okresie bańki dot-com. Nie twierdzą jednak, że dzisiejsze wielkie spółki technologiczne są odpowiednikiem nierentownych start-upów internetowych z 2000 roku. 1

Porównanie dotyczy raczej mechanizmu towarzyszącego dużym przełomom technologicznym. W przeszłości pojawiały się silny początkowy optymizm, duże nakłady inwestycyjne, nierównomierne tempo wdrażania oraz rozbieżność między oczekiwanymi a faktycznie osiągniętymi zwrotami. Zdaniem ekonomistów EBC taka dynamika może prowadzić do korekty wycen zarówno wtedy, gdy obecne ceny wynikają z racjonalnej wiary w przełomową technologię, jak i wtedy, gdy są efektem nadmiernej euforii. 1

Dlaczego korekta może być prawdopodobna, ale nie musi nastąpić zaraz?

„Prawdopodobna” nie znaczy „natychmiastowa”. Analiza EBC nie wskazuje daty ani konkretnego zapalnika wyprzedaży. Mocne wyniki spółek i utrzymujący się popyt na produkty związane z AI mogą przez pewien czas podtrzymywać wysokie ceny.

Jednak przy wysokich wycenach margines na rozczarowanie jest niewielki. Katalizatorem korekty mogłyby być wyniki słabsze od oczekiwań, sygnały, że inwestycje w AI wolniej przekładają się na zyski, zmiana prognoz dotyczących stóp procentowych lub ogólne pogorszenie apetytu na ryzyko. Sednem ostrzeżenia EBC jest to, że dostosowanie wycen jest wiarygodnym elementem technologicznego boomu — nie że załamanie jest nieuniknione w określonym czasie. 16

Dlaczego tło gospodarcze i polityczne podnosi stawkę?

Korekta akcji technologicznych nastąpiłaby w otoczeniu już obciążonym innymi zagrożeniami. EBC wskazuje, że przedłużające się napięcia geopolityczne oraz rosnące obawy o trwałość finansów publicznych mogą osłabić nastroje rynkowe, wywołać nagłą wyprzedaż i ujawnić słabości związane z długiem państw. 25

Wyższe koszty finansowania utrudniają też obsługę zadłużenia gospodarstwom domowym, firmom i rządom. We wrześniu 2026 r. EBC podniósł podstawowe stopy procentowe o 25 punktów bazowych, wskazując, że inflacja może pozostawać powyżej celu przez dłuższy czas. Pokazuje to, dlaczego w razie napięć rynkowych polityka pieniężna nie zawsze może po prostu szybko przejść do obniżek stóp. 18

Możliwości reakcji fiskalnej są również nierówne. EBC ostrzegał, że utrzymujące się wysokie deficyty i zadłużenie ograniczają przestrzeń fiskalną dostępną dla części państw strefy euro. Kraje o większym długu publicznym mogą przy tym silniej odczuwać skutki wstrząsów geopolitycznych i finansowych. 1726

Co z tego wynika dla inwestorów i decydentów?

Ostrzeżenie EBC należy czytać przede wszystkim jako alarm dotyczący ryzyka koncentracji. Niewielka grupa amerykańskich spółek powiązanych z AI zyskała ogromne znaczenie dla globalnych portfeli, a gospodarstwa domowe strefy euro są na nią istotnie wystawione za pośrednictwem funduszy i produktów indeksowych. 1

Nie przesądza to, czy dzisiejsze wyceny okażą się w długim okresie uzasadnione. Oznacza jednak, że długofalowy potencjał AI trzeba odróżniać od krótkoterminowego ryzyka: wysoko wyceniane aktywa mogą gwałtownie tanieć, gdy zmieniają się oczekiwania. Według EBC połączenie wysokich wycen, skoncentrowanej ekspozycji, niepewności geopolitycznej i ograniczonego pola manewru dla polityki gospodarczej sprawia, że taka korekta byłaby dla Europy bardziej dotkliwa. 1325