Petr Pavel: NATO musi „pokazać zęby” Rosji. Strącać samoloty i odcinać banki

Pavel, były szef Komitetu Wojskowego NATO i generał czeskiej armii, stwierdził, że Sojusz powinien rozważyć „wystarczająco zdecydowane, potencjalnie nawet asymetryczne odpowiedzi” na powtarzające się rosyjskie prowokacje w pobliżu terytorium NATO.

Wśród środków, które wymienił, znalazły się:

• Zestrzeliwanie samolotów lub dronów naruszających przestrzeń powietrzną NATO – jeśli takie incydenty będą się powtarzać.
• Odcięcie rosyjskich banków od globalnego systemu finansowego, co zwiększyłoby presję eonomiczną na Moskwę.
• Blokada lub wyłączenie rosyjskiej infrastruktury internetowej – jako potencjalna odpowiedź cybernetyczna.

Część raportów wspominała również o możliwości zakłócania rosyjskich systemów satelitarnych, choć ten element jest rzadziej i mniej spójnie potwierdzany w źródłach, dlatego należy traktować go ostrożnie.

Argumentacja Pawla opiera się na odstraszaniu: uważa on, że ograniczone lub czysto dyplomatyczne reakcje zachęcają Moskwę do dalszych testów. Jego zdaniem silniejsze i natychmiastowe konsekwencje mogłyby zniechęcić Rosję do naciskania na granice Sojuszu.

Dlaczego debata przybiera na sile?

Wypowiedzi czeskiego prezydenta wpisują się w serię incydentów, które unaoczniają kruchą sytuację bezpieczeństwa na wschodniej flance NATO.

Drony nad Bałtykiem

Kilka państw członkowskich NATO w regionie Morza Bałtyckiego zgłasza wtargnięcie dronów w swoją przestrzeń powietrzną. W jednym z ostatnich przypadków Łotwa wykryła drona w swojej przestrzeni powietrznej, a do akcji poderwano myśliwce NATO.

Takie incydenty stają się coraz częstsze, odkąd Ukraina rozszerzyła swoje dalekosiężne operacje dronowe na cele w Rosji. Część dronów zbacza z kursu lub jest celowo kierowana na terytorium NATO, co budzi alarm wśród członków Sojuszu w kwestii bezpieczeństwa przestrzeni powietrznej.

Rosyjsko-białoruskie ćwiczenia nuklearne

W tym samym czasie Rosja i Białoruś przeprowadziły wielkie wspólne ćwiczenia nuklearne, obejmujące przygotowanie i potencjalne użycie sił jądrowych.

Manewry, w których uczestniczyły dziesiątki tysięcy żołnierzy oraz systemy zdolne do przenoszenia broni nuklearnej, były powszechnie interpretowane jako demonstracja siły w obliczu napięć z NATO i trwającej wojny w Ukrainie.

Sami rosyjscy urzędnicy przyznali, że tego typu ćwiczenia wysyłają Zachodowi sygnał o gotowości bojowej Moskwy.

Logika strategiczna propozycji Pawla

Ostrzeżenie czeskiego prezydenta odzwierciedla szersze obawy części europejskich liderów: Rosja wypracowała schemat działań, które zbliżają się do progu uruchomienia artykułu 5. Traktatu Północnoatlantyckiego (klauzuli obrony zbiorowej), ale nigdy go nie przekraczają.

Jako przykłady często przywołuje się:

• Przyloty wojskowych samolotów w bezpośredniej bliskości okrętów NATO lub powietrznej przestrzeni
• Wtargnięcia dronów i naruszenia przestrzeni powietrznej
• Operacje cybernetyczne i zakłócanie infrastruktury

Ponieważ działania te nie osiągają poziomu bezpośredniego ataku, NATO zazwyczaj reaguje przechwyceniami, ostrzeżeniami lub protestami dyplomatycznymi, a nie bezpośrednim uderzeniem odwetowym.

Stanowisko Pawla sprowadza się do tego, że taka praktyka ryzykuje normalizację presji na państwa NATO poniżej progu wojny.

To nie jest oficjalna polityka NATO

Należy podkreślić, że sugestie Pawla nie są oficjalną polityką NATO. Stanowią one jego osobistą opinię na temat tego, jak powinno ewoluować odstraszanie, a nie uzgodnioną strategię Sojuszu.

W samej Europie i w NATO zdania są podzielone:

• Część przywódców argumentuje, że konieczne są silniejsze odpowiedzi, by zapobiec eskalacji ze strony Rosji.
• Inni obawiają się, że agresywne środki mogą zwiększyć ryzyko bezpośredniej konfrontacji NATO-Rosja.

Szerszy kontekst

Wypowiedzi Pawla unaoczniają główny dylemat, przed którym stoi dziś NATO: jak powstrzymać uporczywe prowokacje w szarej strefie (grey zone) bez wywołania szerokiego konfliktu.

W miarę jak incydenty na wschodniej flance Sojuszu będą się mnożyć – od wtargnięć dronów po wielkie manewry wojskowe – debata o tym, czy NATO powinno przejść od defensywnego uspokajania do bardziej aktywnego odstraszania, prawdopodobnie będzie się zaostrzać.