Kryzys w Cieśninie Ormuz: Dlaczego globalny rynek ropy nie odetchnie przed 2027 rokiem?

Kryzys w Cieśninie Ormuz z 2026 roku to nie kolejny przejściowy skok cen ropy – to największe zakłócenie dostaw w historii światowego rynku. Choć konflikt, który go wywołał, może okazać się krótki, zniszczenia infrastruktury energetycznej i ogromna złożoność wznowienia transportu przez ten kluczowy dla świata przesmyk sprawią, że rynek ropy pozostanie niebezpiecznie napięty aż do 2027 roku. Przyjrzyjmy się genezie kryzysu, oszałamiającej skali strat w podaży i trzeźwiącym prognozom odbudowy, przedstawionym przez analityków współpracujących z OPEC+, dyrektora generalnego ADNOC z Abu Zabi, Międzynarodową Agencję Energetyczną oraz bank Socjete Generale.

Jak doszło do kryzysu

Kryzys rozpoczął się 28 lutego 2026 roku, gdy Stany Zjednoczone i Izrael przypuściły skoordynowane ataki powietrzne na Iran, w których zginął najwyższy przywódca, Ali Chamenei . Iran odpowiedział natychmiast, wykorzystując roje dronów Korpusu Strażników Rewolucji, miny morskie i ogłaszając strefy zakazu żeglugi, aby zablokować komercyjny transport przez Cieśninę Ormuz . Kilka tygodni później, 18 kwietnia, Iran poinformował o przejściu na „ścisłe zarządzanie” cieśniną po tym, jak USA zablokowały irańskie dostawy żywności i paliwa .

Szok podażowy: największy w historii rynku

Przed blokadą przez Cieśninę Ormuz przepływało około 15–20% światowych dostaw ropy i gazu – mniej więcej 20 milionów baryłek dziennie . Po jej zamknięciu przez Iran przepływy te spadły do poziomu określanego przez analityków jako „strużka” .

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) potwierdziła, że konflikt usunął z globalnej podaży około 11 milionów baryłek dziennie, co stanowi cios silniejszy niż łączne skutki kryzysów naftowych z 1973 i 1979 roku . Firma konsultingowa Wood Mackenzie oszacowała, że wstrzymano wydobycie ponad 11 milionów baryłek dziennie ropy i kondensatu z regionu Zatoki Perskiej . Ceny ropy Brent wzrosły do 126 USD za baryłkę w marcu 2026 roku, po czym ustabilizowały się na wysokim, zmiennym poziomie .

Co analitycy powiedzieli OPEC+ o harmonogramie odbudowy

Podczas zamkniętego spotkania technicznego w wiedeńskiej siedzibie OPEC 1 czerwca 2026 roku, konsultanci i analitycy z branży przedstawili delegatom OPEC+ bezlitosną prognozę: zakłócenia w dostawach potrwają do końca 2026 roku, nawet jeśli cieśnina zostanie szybko ponownie otwarta, a powrót do poziomów sprzed wojny zajmie wiele miesięcy .

Dwóch uczestników spotkania potwierdziło tę ocenę, która jest zbieżna z rosnącym konsensusem wśród państwowych firm naftowych z regionu Zatoki Perskiej i zachodnich banków: fizyczne zniszczenia, wąskie gardła logistyczne i zakłócenia w zatrudnieniu są tak poważne, że szybka odbudowa jest strukturalnie niemożliwa . Analiza S&P Global oszacowała, że bliskowschodni producenci ropy będą potrzebowali miesięcy – „być może ponad pół roku” – na pełne przywrócenie wydobycia po zakończeniu wojny, a ponowne uruchomienie pól naftowych może zająć nawet siedem miesięcy, w zależności od tego, jak długo instalacja była wyłączona .

Dyrektor generalny ADNOC Sultan al-Jaber: pełne dostawy nie wcześniej niż w 2027 roku

Sultan al-Jaber, dyrektor generalny Abu Dhabi National Oil Company (ADNOC), przedstawił jedną z najbardziej konkretnych i niepokojących prognoz. Podczas wydarzenia w Atlantic Council pod koniec maja 2026 roku stwierdził, że zakłócenia w dostawach energii mogą nie zostać w pełni rozwiązane aż do połowy 2027 roku, nawet jeśli działania wojenne ustaną natychmiast .

Jego dokładne słowa, szeroko cytowane w prasie finansowej i energetycznej, brzmiały: „Nawet jeśli ten konflikt zakończy się jutro, powrót do 80% przepływów sprzed konfliktu zajmie co najmniej cztery miesiące, a pełne przepływy nie wrócą przed pierwszym, a nawet drugim kwartałem 2027 roku” .

Al-Jaber nie poprzestał na harmonogramie. Nazwał blokadę „terroryzmem ekonomicznym” i określił ją jako „niebezpieczny precedens dla świata”, argumentując, że umożliwienie jednemu krajowi odcięcia jednej piątej globalnego handlu energią zagraża całej światowej gospodarce . Wykorzystał też swoją pozycję, by apelować o rozwiązania systemowe: nowe inwestycje w magazynowanie, rurociągi i moce wydobywcze, które uczynią globalny system energetyczny mniej podatnym na zakłócenia w wąskich gardłach transportowych . Dyrektor generalny Saudi Aramco, Amin Nasser, podzielił ostrzeżenie o 2027 roku, mówiąc analitykom w połowie maja, że jeśli cieśnina pozostanie zamknięta przez kilka kolejnych tygodni, odbudowa może przeciągnąć się na przyszły rok .

Socjete Generale: wyższe ceny na dłużej, z ryzykiem skoku do 150 USD/bbl

Zespół ds. surowców w Socjete Generale należy do najbardziej sceptycznych, jeśli chodzi o szybką odbudowę. Analitycy banku wskazali, że zakłócenia utrzymują rynki ropy pod „znaczną presją”, z podwyższonymi cenami i wysoką zmiennością, co pogłębiają cięcia produkcji OPEC+ i minimalne wolne moce wydobywcze .

Bank postrzega kryzys jako zagrożenie strukturalne, a nie wydarzenie krótkoterminowe . Pod koniec marca zrewidował swoją prognozę dla rynku ropy, ostrzegając, że cena Brent może wzrosnąć do 150 USD za baryłkę w scenariuszu, w którym Cieśnina Ormuz pozostanie zamknięta przez dwa miesiące i dojdzie do trwałych uszkodzeń podaży. Podniósł swoją prognozę ceny Brent na koniec 2026 roku do 80 USD/bbl z 65 USD/bbl, powołując się na duże straty w produkcji OPEC, niskie zapasy i ograniczony dotychczas spadek popytu .

Niedawno analitycy Socjete Generale, Michael Haigh i Jeremy Sellem, przeanalizowali proponowane ramy zawieszenia broni między USA a Iranem i doszli do wniosku, że doprowadziłoby ono jedynie do stopniowego przywracania przepływów. Ich zdaniem normalizacja fizycznych dostaw przesunie się na koniec 2026 roku, a ulga dla końcowych odbiorców w Azji – na koniec października. Nawet jeśli 60-dniowe memorandum o zawieszeniu broni zostanie dotrzymane, a miny zostaną usunięte w ciągu 30 dni, znaczący przepływ przez cieśninę zostanie wznowiony „w najlepszym razie pod koniec sierpnia 2026 r.”, a backwardation na rynkach terminowych utrzyma się do 2027 roku .

Co sygnalizują IEA i główne banki

Scenariusz bazowy IEA zakłada stopniowe wznawianie przepływów przez Ormuz od czerwca 2026 roku, ale agencja ostrzega, że odbudowa podaży będzie znacznie wolniejsza niż popytu z powodu zniszczeń infrastruktury, wąskich gardeł logistycznych i ogromnej złożoności ponownego uruchamiania wyłączonych pól naftowych . IEA wielokrotnie podkreślała, że szok podażowy będzie ograniczał rynki przez wiele miesięcy po ponownym otwarciu szlaków żeglugowych .

Jeśli chodzi o inwestorów, JPMorgan ostrzegł, że komercyjne zapasy ropy w gospodarkach rozwiniętych mogą „zbliżyć się do poziomów stresu operacyjnego” do połowy roku, jeśli blokada się utrzyma, zwiększając ryzyko „nieliniowego” skoku cen lub paniki zakupowej . Bezpośredni komentarz Morgan Stanley nie został ujęty w dostępnych wynikach, ale ogólny obraz rynku pokazuje, że inwestorzy handlowali w oparciu o kruchy optymizm związany z zawieszeniem broni, podczas gdy analitycy ostrzegają, że zapasy są niebezpiecznie niskie, a ryzyko nagłego załamania cen pozostaje poważne . Bank Światowy osobno prognozował deficyt w wysokości 3,7 miliona baryłek dziennie w II kwartale 2026 roku z powodu zmniejszonej produkcji na Bliskim Wschodzie .

Kryzys, który zmienia dotychczasowe założenia energetyczne

Kryzys w Cieśninie Ormuz z 2026 roku już teraz przewyższył łączne zniszczenia podaży z szoków naftowych z 1973 i 1979 roku. Konsensus wśród doradców OPEC+, dyrektora generalnego ADNOC i banków takich jak Socjete Generale jest jasny: nawet natychmiastowe zawieszenie broni nie przyniosłoby natychmiastowej odbudowy. Fizyczna podaż pozostanie ograniczona co najmniej do końca 2026 roku, pełne przepływy sprzed wojny mogą nie powrócić przed 2027 rokiem, a strukturalna lekcja – że jeden 33-kilometrowy przesmyk może trzymać globalną gospodarkę jako zakładnika – na lata zmieni strategie inwestycyjne w energetyce.