4 miliardy dolarów w kryptowalutach: ujawniono sieć obchodzenia irańskich sankcji

Śledztwo Reutera opublikowane pod koniec lipca 2026 r. ujawniło, jak nielicencjonowana giełda kryptowalut w Dubaju o nazwie Shelbit służyła jako hub do obchodzenia sankcji nałożonych na Iran. Według analizy Blockchain, którą przejrzała agencja, przez giełdę od maja 2024 r. przeszło co najmniej 4 mld dolarów.

Giełda-widmo w dubajskiej dzielnicy hoteli budżetowych

Shelbit była prowadzona przez Irankę na emigracji, Siavasha Kayvanpoura, z biura znajdującego się nad budżetowym hotelem w dzielnicy Deira w Dubaju. Giełda nie posiadała publicznej strony internetowej ani przejrzystego sposobu dostępu dla zwykłych użytkowników.

Ponad 2000 stron hazardowych z twarzami influencerów

Największym klientem Shelbit była jedna z największych na świecie nielegalnych sieci hazardowych – ponad 2000 perskojęzycznych stron oferujących sloty, blackjacka i ruletkę. Sieć była promowana przez dwóch irańskich influencerów:

• Sasha Sobhani (z domu Mohammad Javad), syn byłego wysokiego rangą dyplomaty i ministra rządu Iranu. Jego ojciec publicznie się od niego odciął, nazywając jego zachowanie nieislamskie.
• Pooyan Mokhtari, piosenkarz i influencer, który został aresztowany w Dubaju w kwietniu 2026 r. i oskarżony przez władze ZEA o finansowanie irańskich organizacji terrorystycznych, po czym został wydalony i przeniósł się do Hongkongu.

Obaj mężczyźni zostali skazani w Iranie w 2023 r. zaocznie za udział w nielegalnych stronach hazardowych, w tym abt90 i Hazarat. Obaj zaprzeczyli stawianym im zarzutom. Sobhani oświadczył, że „kategorycznie” zaprzecza udziałowi w omijaniu sankcji czy praniu pieniędzy.

Powiązania z Bankiem Centralnym Iranu i Gwardią Rewolucyjną

Dane z łańcucha bloków wykazały, że Shelbit miała bezpośrednie interakcje z Bankiem Centralnym Iranu, objętą sankcjami irańską giełdą Nobitex oraz portfelami, które Izrael łączy z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC). Śledztwo wykazało, że IRGC przejęła kontrolę nad największymi w Iranie operacjami hazardowymi już lata temu, wykorzystując fakt, że hazard jest w Iranie nielegalny, ale reżim mógł go użyć jako nieuregulowanego kanału transferu pieniędzy za granicę.

Shelbit obsługiwała również fundusze dla irańskich operacji wydobycia bitcoinów i innych objętych sankcjami podmiotów.

676 milionów dolarów trafiło na Binance

Co najmniej 676 mln dolarów w kryptowalutach trafiło z portfeli powiązanych z Shelbit na Binance, największą giełdę kryptowalut na świecie, od maja 2024 r. Z tej kwoty co najmniej 540 mln dolarów trafiło na Binance już po tym, jak regulator w Dubaju nakazał Shelbit zaprzestanie działalności.

Reakcja regulatorów

Dubajski Urząd Regulacji Aktywów Wirtualnych (VARA) wydał zakaz prowadzenia działalności giełdzie Shelbit 2 stycznia 2025 r., nakazując niezwłoczne wstrzymanie wszelkich operacji. Mimo to Shelbit kontynuowała przetwarzanie funduszy przez co najmniej 18 miesięcy, zanim ostatecznie zamknęła działalność. 24 lipca 2026 r. VARA nałożył na Shelbit karę finansową za kontynuowanie nielegalnej działalności i stwierdził, że sprawa dotyczy potencjalnych naruszeń przepisów o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Departament Skarbu USA wprowadził wcześniej, bo w czerwcu 2026 r., nowe sankcje wobec Iranu wymierzone w giełdy kryptowalut.

Kluczowe wnioski

Śledztwo pokazuje, jak giełdy kryptowalut, zwłaszcza działające w słabo regulowanych jurysdykcjach, mogą stać się kanałami dla masowego omijania sankcji. Połączenie nielicencjonowanej giełdy, ogromnej sieci hazardowej i podmiotów powiązanych z państwem stworzyło kanał finansowy, który przepuścił miliardy dolarów, mimo nakazów regulatora.