ESA zleca Nyx za 760 mln euro. Europa chce odzyskać własny transport cargo na orbitę

Europejska Agencja Kosmiczna (ESA) przyznała The Exploration Company (TEC) kontrakt usługowy o wartości do 760 mln euro w drugiej fazie programu ALADDIN. Dotyczy on kapsuły towarowej Nyx i ma doprowadzić do orbitalnej demonstracji transportu ładunków oraz ich powrotu na Ziemię. 2

Co dokładnie obejmuje umowa

ALADDIN to skrót od Autonomous LEO Accelerated Demo Docking to ISS Node — programu autonomicznej demonstracji dokowania na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO) do modułu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). Jest to nowa nazwa drugiej fazy wcześniejszego programu LCRS (LEO Cargo Return Service). Jej celem jest przejście od rozwoju technologii do ukończenia systemu i wykonania misji demonstracyjnej z autonomicznym dokowaniem do ISS. 2

Kwota 760 mln euro nie jest w całości gwarantowanym finansowaniem od razu:

• 310 mln euro ESA już przeznaczyła na pierwszą demonstracyjną misję cargo kapsuły Nyx;
• 450 mln euro stanowi opcję na maksymalnie dwie kolejne usługi transportowe, które mogą odbyć się do ISS albo do przyszłej komercyjnej stacji na niskiej orbicie. Realizacja tych opcji będzie wymagała późniejszego potwierdzenia. 2

To ważne rozróżnienie: ESA nie finansuje wyłącznie prac badawczo-rozwojowych nad pojazdem. Zamawia usługę transportową — najpierw jedną misję, z możliwością rozszerzenia współpracy o kolejne loty.

Dokowanie, finansowanie i wybór rakiety

TEC musiała wykazać techniczną i biznesową gotowość do realizacji fazy 2. Model ESA zakłada, że prywatni inwestorzy zapewnią 40% finansowania misji demonstracyjnej, zaś ESA pokryje pozostałe 60%. 2

Pierwsza zakontraktowana misja ma obejmować autonomiczne dokowanie Nyx do ISS. Przetarg na fazę 2 otwarto w marcu 2026 r., a ESA wybrała TEC po ocenie kamieni milowych technicznych i biznesowych. 2

ESA zaproponowała też zachętę sięgającą 50 mln euro dla wykonawców fazy 2, którzy użyją europejskiej rakiety nośnej w misji demonstracyjnej. Nie oznacza to jednak, że wybór rakiety dla Nyx został już potwierdzony — dostępne informacje nie wskazują, jaki system startowy ostatecznie wybierze TEC. 13

Dlaczego to ma znaczenie dla europejskiej niezależności w kosmosie

Europa nie ma obecnie własnej, niezależnej zdolności do rutynowego dostarczania ładunków na stacje na niskiej orbicie i sprowadzania ich z powrotem na Ziemię. ESA chce, aby usługa Nyx pomogła zbudować taką zdolność najpierw dla ISS, a później dla komercyjnej infrastruktury orbitalnej po zakończeniu działalności stacji. 2

Mechanizm zamówienia ma tu kluczowe znaczenie. Gwarantowana misja demonstracyjna oraz opcje następnych usług dają firmie perspektywę popytu. Z kolei TEC odpowiada za rozwój zdolności przemysłowych i pozyskanie prywatnego kapitału. ESA działa więc jako klient kotwiczący: publiczny nabywca, który pomaga europejskiej usłudze komercyjnej osiągnąć skalę i wiarygodność. 2

Jak kontrakt wpisuje się w finansowanie TEC

Według TEC rozwój Nyx rozpoczął się od prywatnego kapitału. W pierwszej fazie wcześniejszego programu LCRS ESA przyznała po 25 mln euro zarówno TEC, jak i Thales Alenia Space na rozwój konkurencyjnych usług powrotu ładunków z orbity. 227

W listopadzie 2024 r. TEC poinformowała o rundzie Series B o wartości 150 mln euro; ówczesne doniesienia wyceniały łączne finansowanie spółki przed najnowszą rundą na około 230 mln euro. 4043

We wrześniu 2026 r. firma ogłosiła rundę Series C o wartości 450 mln dolarów. Środki mają przyspieszyć rozwój Nyx oraz prace nad silnikiem Storm; po tej rundzie łączna kwota pozyskanego finansowania miała wynosić około 680 mln dolarów. 45

Kontrakt ESA i runda Series C są odrębnymi źródłami pieniędzy. W praktyce wzajemnie się jednak uzupełniają: potwierdzona misja i potencjalne kolejne usługi uwiarygadniają komercyjny plan Nyx, natomiast prywatny kapitał pomaga TEC spełnić wymóg współfinansowania i zrealizować program. To wniosek wynikający z ujawnionej struktury finansowania, a nie dowód na to, że ESA finansowała rundę Series C. 24

Co z Thales Alenia Space?

TEC i Thales Alenia Space były dwoma beneficjentami pierwszej fazy programu w 2024 r. 27 W komunikacie dotyczącym fazy 2 ESA wskazuje jednak TEC jako odbiorcę kontraktu usługowego dla Nyx. 2

Wcześniejszy etap rzeczywiście tworzył konkurencję między europejskimi koncepcjami kapsuł cargo. Jednak dostępne ogłoszenie ESA nie potwierdza równoległego kontraktu fazy 2 dla Thales Alenia Space ani nie sugeruje, że podpisana umowa z TEC pozostaje nierozstrzygnięta. 2

Najważniejszy wniosek

Umowa ALADDIN daje Nyx finansowaną drogę do demonstracji dokowania przy ISS: 310 mln euro jest już zakontraktowane, a kolejne 450 mln euro może zostać uruchomione w ramach opcji na dalsze usługi. Szerszy cel jest strategiczny — ESA próbuje stworzyć europejską usługę transportu ładunków na orbitę i z powrotem, łącząc zamówienia komercyjne, prywatne współfinansowanie i zachęty do użycia europejskich rakiet. Kluczowe pozostają teraz wykonanie misji demonstracyjnej i wybór rakiety nośnej przez TEC. 213