74 proc. europejskich firm obawia się amerykańskiego „wyłącznika chmurowego”. Połowa nie przetrwałaby bez usług nawet jednego dnia

Ryzyko tak zwanego „kill switcha”, czyli nagłego politycznego lub prawnego odcięcia usług, oceniono niemal tak samo jak zagrożenie ransomware i cyberatakami — w tym drugim przypadku zaniepokojenie wyraziło 74,9 proc. ankietowanych . To pokazuje, że firmy nie postrzegają tego scenariusza wyłącznie jako hipotetycznego problemu dyplomatycznego. Widzą w nim zagrożenie dla codziennego funkcjonowania.

Podstawą tych obaw jest silna zależność infrastrukturalna. Według wcześniejszej analizy Proton ponad 74 proc. europejskich spółek giełdowych korzysta z infrastruktury pochodzącej z USA, a amerykańscy dostawcy kontrolują około 85 proc. europejskiego ekosystemu chmurowego .

Jeden dzień do zatrzymania działalności

Najbardziej niepokojący wniosek z badania dotyczy odporności operacyjnej. 54,5 proc. firm deklaruje, że po całkowitej utracie dostępu do usług chmurowych i cyfrowych nie byłoby w stanie działać dłużej niż jeden dzień roboczy .

Wiele przedsiębiorstw oparło kluczowe procesy — pocztę elektroniczną, przechowywanie plików, systemy CRM i infrastrukturę IT — na kilku amerykańskich platformach, takich jak AWS, Microsoft Azure, Google Cloud czy Microsoft 365 . W efekcie powstał pojedynczy punkt awarii, którego unieruchomienie mogłoby sparaliżować całe organizacje.

Wśród dużych przedsiębiorstw 28,7 proc. szacuje, że w takim scenariuszu ponosiłoby straty przekraczające 100 tys. euro dziennie . Skala ekspozycji zależy od stopnia uzależnienia od największych dostawców, lecz dla najbardziej zinformatyzowanych firm konsekwencje byłyby natychmiastowe.

Firmy widzą problem, ale nie mają planu B

Badanie ujawnia wyraźną lukę między świadomością ryzyka a przygotowaniem na kryzys. Tylko 44 proc. ankietowanych firm ma udokumentowany i regularnie testowany plan ciągłości działania uwzględniający możliwość odcięcia od amerykańskich usług .

Jednocześnie 67,8 proc. respondentów deklaruje, że zaczęło szukać alternatyw albo rozważa takie działania . Sama gotowość do zmiany dostawcy nie oznacza jednak, że firma potrafi szybko przełączyć pocztę, dane, aplikacje i procesy biznesowe na inną infrastrukturę. Bez sprawdzonego planu awaryjnego wiele organizacji zostałoby zaskoczonych w najgorszym możliwym momencie.

Umowy z dostawcami nie muszą chronić klientów

Eksperci zwracają uwagę na często pomijany szczegół: standardowe umowy amerykańskich dostawców chmurowych zazwyczaj nie gwarantują ochrony przed nakazanym przez rząd zakończeniem świadczenia usługi. Ich zapisy często pozwalają zawiesić lub zakończyć usługę, jeśli wymaga tego amerykańskie prawo .

Część firm zakłada, że zabezpieczeniem będzie umowa SLA, czyli porozumienie określające poziom dostępności i obsługi usługi. Jednak — jak wskazują IT Pro i The Register — polecenie rządowe prawdopodobnie miałoby pierwszeństwo przed zobowiązaniami umownymi . W praktyce oznacza to, że sama gwarancja dostępności nie musi pomóc w sytuacji politycznego odcięcia dostawcy.

W tle znajduje się również amerykańska ustawa CLOUD Act z 2018 r. Pozwala ona władzom USA zobowiązać amerykańskie firmy technologiczne do przekazania danych, niezależnie od tego, gdzie fizycznie są one przechowywane. To tworzy napięcie z europejskimi zasadami ochrony prywatności, w tym z RODO .

Presja przychodzi także od klientów

Nie tylko zarządy i działy IT patrzą z nieufnością na zależność od amerykańskiej technologii. W równoległym badaniu Proton przeprowadzonym wśród 3000 mieszkańców Wielkiej Brytanii, Francji i Niemiec 73 proc. respondentów uznało, że Europa jest zbyt zależna od firm technologicznych z USA .

Znacząca część badanych zadeklarowała również, że mogłaby unikać współpracy z europejską firmą korzystającą z amerykańskiej technologii. Oznacza to, że argument za większą suwerennością cyfrową pojawia się zarówno w salach zarządów, jak i po stronie klientów.

Unia Europejska chce ograniczyć ryzyko

Komisja Europejska zaproponowała przepisy, które mają zapobiec sytuacji, w której zagraniczne państwo lub korporacja posiada możliwość wyłączenia usług kluczowych dla Europy. Zgodnie z propozycjami państwa członkowskie miałyby przeprowadzać ocenę ryzyka dostawców chmury w wrażliwych obszarach, między innymi w obronności, infrastrukturze krytycznej i administracji publicznej .

Problem dotyczy również systemów wojskowych. Analizy Future of Technology Institute wskazują, że większość państw europejskich korzysta z amerykańskich usług chmurowych w operacjach obronnych, co zwiększa ich podatność na potencjalne odcięcie .

Europejskie alternatywy wciąż są za małe

Uniezależnienie się od amerykańskich hyperscalerów — największych dostawców infrastruktury chmurowej — nie będzie szybkie ani proste. Google, Microsoft i Amazon odpowiadają łącznie za około 70 proc. europejskiej infrastruktury chmurowej, podczas gdy europejscy konkurenci pozostają rozdrobnieni i mają mniejszą skalę działania . Reuters i BBC oceniają, że ta zależność ma charakter strukturalny, a jej ograniczenie zajmie lata .

Pojawiają się jednak pierwsze inicjatywy. W kwietniu 2026 r. firmy Cubbit, SUSE, Elemento Cloud i StorPool Storage uruchomiły rozwiązanie, które określają jako pierwszy w Europie w pełni suwerenny pakiet odtwarzania awaryjnego . Z kolei 61 proc. europejskich dyrektorów IT i liderów technologicznych chce zwiększyć wykorzystanie lokalnych dostawców chmury, a ponad połowa uważa, że względy geopolityczne ograniczą dalsze poleganie na amerykańskich hyperscalerach .

Wniosek: europejskie firmy obawiają się „wyłącznika chmurowego” niemal tak samo jak ransomware, a ponad połowa mogłaby zostać sparaliżowana w ciągu jednego dnia. Największym problemem nie jest dziś brak świadomości zagrożenia, lecz brak sprawdzonego planu działania. Unijne regulacje i rozwój suwerennej chmury mogą tę lukę zmniejszyć, ale Europa nadal pozostaje głęboko zależna od amerykańskiej infrastruktury.