Szef ASML chwali unijną suwerenność technologiczną, po czym mówi Brukseli: ręce precz od naszych projektów

Najcenniejsza firma technologiczna w Europie właśnie udzieliła warunkowego poparcia nowemu planowi Komisji Europejskiej na rzecz suwerenności technologicznej, ale też bardzo publicznie ją ostrzegła. 5 czerwca 2026 r. Christophe Fouquet, prezes ASML, odniósł się do nowo zaproponowanego Europejskiego Pakietu Suwerenności Technologicznej, doceniając jego rynkowe podejście, ale ostro krytykując pomysł, by brukselscy urzędnicy sterowali strategicznymi projektami przemysłowymi. Jego wiadomość, opublikowana na LinkedIn, uwypukla rosnące napięcie między ambicjami regulacyjnymi Europy a realiami konkurencyjności w branży półprzewodników i AI.

Czego konkretnie dotyczy sprzeciw Fouqueta?

Fouquet odniósł się do jednego konkretnego elementu tzw. Chips Act 2.0, następcy unijnego rozporządzenia w sprawie chipów z 2023 roku: propozycji, by Komisja kierowała lub monitorowała „projekty strategiczne” kwalifikujące się do pomocy publicznej. Jego zdaniem takie projekty „muszą być zasadniczo napędzane z perspektywy przemysłowej”, a to firmy, które rozumieją rynek, powinny je proponować, a nie Komisja .

Głównym ostrzeżeniem Fouqueta było to, że bezpośrednie zaangażowanie Komisji przyniosłoby dokładnie odwrotny skutek do zakładanego w pakiecie – czyli powolne, biurokratyczne decyzje. „Musimy unikać ryzyka nadmiernych komplikacji i biurokracji, opierając się przy tym na wiedzy sektora prywatnego” – napisał Fouquet .

Podobny alarm podniosła branżowa organizacja DIGITALEUROPE, wzywając do skrócenia czasu zatwierdzania strategicznych projektów do mniej niż siedmiu miesięcy i uproszczenia ogólnych ram regulacyjnych, aby zminimalizować koszty przestrzegania przepisów dla firm chipowych .

Jakie alternatywne podejście zaproponował?

Kontrpropozycja Fouqueta była prosta: oddolny proces, kierowany przez przemysł, w którym to firmy proponują projekty w oparciu o popyt rynkowy, a nie polityczne wytyczne. Pochwalił przy tym inicjatywy Komisji związane ze stymulowaniem popytu – w szczególności nowe „Akceleratory Popytu”, które łączą producentów chipów z nabywcami poprzez umowy odbioru, oraz mianowanie Jima Hagemanna Snabe na Specjalnego Wysłannika ds. suwerenności technologicznej .

To stanowisko jest zbieżne z opiniami płynącymi z branży. Organizacja SEMI Europe i szeroka koalicja unijnych firm półprzewodnikowych od dawna nawołują do przejścia „od podejścia napędzanego podażą do długoterminowej strategii odpowiadającej na rzeczywisty popyt rynkowy” . Wspólny raport branżowy z marca 2026 r. poszedł jeszcze dalej, wzywając UE do stworzenia ram, w których „branże-użytkownicy końcowi oraz projektanci/producenci półprzewodników dwustronnie lub wielostronnie kierują projektowaniem systemów”, zamiast być sterowanymi z Brukseli .

Rok krytyki pod adresem regulatorów

Sprzeciw Fouqueta z 5 czerwca nie jest odosobnionym incydentem. To kontynuacja konsekwentnej krytyki unijnych regulatorów, jaką prowadzi od 2025 roku:

• Akt o AI (maj 2026): W wywiadzie dla Politico Fouquet barwnie wyraził swoją frustrację: „Nie zaczęliśmy biec, nie zaczęliśmy nawet chodzić, a już mieliśmy przed sobą wszystkie przeszkody, które uniemożliwiały nam zrobienie pierwszego kroku”. Argumentował, że UE zatwierdziła swój zbiór zasad dotyczących AI, zanim blok w ogóle miał znaczący sektor sztucznej inteligencji .
• Nadmierne regulacje wypychające firmy (maj 2026): Ostrzegł, że restrykcyjne unijne przepisy są oderwane od potrzeb branży i grożą exodusem firm technologicznych z regionu .
• Opóźnienia pierwszego Chips Act (maj 2026): We współpodpisanym z sześcioma innymi prezesami europejskich firm technologicznych artykule Fouquet napisał, że „ponad trzy lata po »Chips Act« wciąż czekamy na jego efekty” .

We wszystkich tych wypowiedziach główny argument Fouqueta pozostaje ten sam: europejski instynkt regulowania wszystkiego w pierwszej kolejności – czy to AI, półprzewodników, czy suwerenności technologicznej – podkopuje konkurencyjność kontynentu. Chce on, by Bruksela była motorem innowacji kierowanych przez przemysł, a nie ich dyrygentem.

Co zawiera Europejski Pakiet Suwerenności Technologicznej?

Pakiet zaproponowany przez Komisję 3 czerwca 2026 r. ma na celu wzmocnienie pozycji UE w dziedzinie półprzewodników, AI, chmury i otwartego oprogramowania poprzez cztery główne filary :

1. Chips Act 2.0: Budowa zaawansowanych mocy produkcyjnych w półprzewodnikach, powiązanie podaży z popytem i wsparcie dla inwestycji na dużą skalę. Akt ten ma uchylić i zastąpić pierwotne rozporządzenie z 2023 r.
2. Akt o Rozwoju Chmury i AI: Wsparcie badań i komercyjnego wdrażania mocy obliczeniowych w chmurze i sztucznej inteligencji.
3. Strategia Open Source: Siedmioletni plan o wartości 2 miliardów euro na rzecz wspierania europejskiego ekosystemu otwartego oprogramowania.
4. Mapa Drogowa AI i Energii: Dostosowanie wzrostu infrastruktury AI do celów zrównoważonego rozwoju energetycznego.

Chips Act 2.0 wprowadza kilka praktycznych rozwiązań: wydawanie pozwoleń dla projektów strategicznych w maksymalnie 12 miesięcy, „Wielkie Wyzwania” dla kluczowych dla UE typów chipów, takich jak procesory AI, oraz pierwszą unijną otwartą odlewnię (foundry) dla produkcji w technologii poniżej 3 nm, z pilotażową produkcją planowaną na lata 2030–2033 .

Jaka jest cena i co dalej?

Komisja oszacowała skalę inwestycji, które Europa musi zmobilizować :

Sektor	Wymagane Inwestycje
Półprzewodniki (ponad obecne zobowiązania)	120 mld euro
Rozbudowa centrów danych do 2036 r.	ok. 200 mld euro (głównie prywatne)
Przywództwo w chmurze i AI (fabryki AI, gigafabryki)	100 mld euro (mix publiczno-prywatny)

Kwoty te nie są bezpośrednimi alokacjami z budżetu UE – większość musi pochodzić z kapitału prywatnego, a fundusze publiczne z programu Horyzont Europa, przyszłego Europejskiego Funduszu na rzecz Konkurencyjności i programów krajowych mają działać jak katalizator .

Kolejne kroki: Pakiet trafia teraz do Parlamentu Europejskiego i Rady UE w ramach procesu negocjacyjnego. Biorąc pod uwagę, że Chips Act 2.0 ma formę rozporządzenia uchylającego akt z 2023 r., wymaga zgody współustawodawców . Grupy branżowe już mocno lobbują: koalicja reprezentująca wszystkie 27 państw członkowskich wcześniej naciskała na większy nacisk wykraczający poza pierwotny cel 20% udziału w rynku, a DIGITALEUROPE wezwało do połączenia funduszy unijnych, krajowych i prywatnych, aby zmobilizować 200 miliardów euro na inwestycje w półprzewodniki do 2035 roku .

Publiczne ostrzeżenie Fouqueta sprawia, że debata nad tym, kto kontroluje wybór projektów – przemysł czy Bruksela – będzie głośna w trakcie nadchodzących negocjacji.