Rosyjska ofensywa w Ukrainie załamała się. Po raz pierwszy od 2023 roku Kreml traci więcej terytorium, niż zdobywa

Po raz pierwszy od ukraińskiej kontrofensywy w 2023 roku rosyjska machina wojenna nie tylko nie posuwa się naprzód na polu bitwy – zaczyna tracić grunt. Dane Instytutu Studiów nad Wojną (ISW) oraz ukraińskiego projektu śledzenia frontu DeepState pokazują, że w kwietniu i maju 2026 roku Rosja odnotowała stratę netto kontrolowanego terytorium – w kluczowym momencie, gdy jej miesięczne straty osobowe przewyższają zdolności rekrutacyjne o około 9 tys. żołnierzy. Ten punkt zwrotny zmusił prezydenta Wołodymyra Zełenskiego do postawienia sprawy jasno: zakończyć aktywne działania wojenne przed nastaniem zimy.

Kwiecień 2026: pierwsza strata netto od ponad dwóch lat

Punkt zwrotny nastąpił w kwietniu, gdy dane ISW pokazały, że rosyjskie wojska straciły kontrolę nad 116 kilometrami kwadratowymi terytorium – więcej, niż zdobyły – co oznaczało pierwszą ujemną miesięczną zmianę netto od kontrofensywy ukraińskiej latem 2023 roku . Analiza AFP oparta na tych samych danych wykazała, że Moskwa oddała kontrolę nad około 120 km² między marcem a kwietniem . Było to największe cofnięcie się Rosjan od czasu ukraińskiego wtargnięcia do obwodu kurskiego w sierpniu 2024 roku .

Maj 2026: dane DeepState potwierdzają odwrót

Zapaść przyspieszyła w maju. DeepState poinformował, że w ciągu całego miesiąca rosyjskie wojska zajęły zaledwie 14 km² nowego terytorium – to najniższy miesięczny przyrost od trzech lat . Mimo przeprowadzenia ponad 7 000 operacji szturmowych, siły rosyjskie nie były w stanie utrzymać zdobytego terenu – Ukraina odbiła więcej ziemi, niż Rosja zdołała zająć, co przesunęło bilans miesięczny na minus po raz pierwszy od 2023 roku .

Za tym odwrotem stoi kilka konkretnych czynników:

• Ukraińskie operacje kontrofensywne, które wielokrotnie spychały rosyjskie jednostki z dopiero co zajętych pozycji .
• Znaczne osłabienie rosyjskich zdolności szturmowych – niedobitki w brygadach nie są w stanie utrzymać zdobyczy przy przewadze ukraińskich dronów i artylerii .
• Systematyczny spadek tempa natarcia widoczny już od listopada 2025 roku, kiedy to siły rosyjskie zdobywały teren w zauważalnym dziennym tempie .

Szerszy trend: topniejące postępy i kryzys rekrutacyjny

Odwrót terytorialny nie jest odizolowanym incydentem – to kulminacja trendu widocznego od końca 2025 roku. Między październikiem 2024 a marcem 2025 roku Rosja zajęła ok. 2 716 km² w średnim tempie 14,9 km² dziennie. Rok później, w okresie październik 2025 – marzec 2026, było to już tylko 1 833 km² przy tempie 10,07 km² dziennie – spadek o około jedną trzecią . W maju 2026 miesięczny przyrost terytorialny skurczył się do symbolicznych 14 km² .

Ten kurczący się ślad na mapie jest bezpośrednio powiązany z pogłębiającym się kryzysem kadrowym.

• W ciągu pierwszych czterech miesięcy 2026 roku Rosjanie ponieśli około 130 tys. ofiar (zabici i ranni) . Prezydent Zełenski podał, że w samym pierwszym kwartale zginęło lub zostało ciężko rannych 89 tys. rosyjskich żołnierzy .
• Według "The Economist", Rosja traciła ok. 35 tys. żołnierzy miesięcznie, co przewyższało rekrutację o mniej więcej 9 tys. . Ukraińskie ministerstwo obrony mówiło o 35 351 ofiarach tylko w marcu 2026 – o 29% więcej niż w lutym .
• Podaż nowych żołnierzy kontraktowych kurczy się. Szacuje się, że napływ rosyjskich rekrutów kontraktowych spadł o 20–25% pod koniec 2025 i na początku 2026 roku .

Arytmetyka strat wyjaśnia, dlaczego Rosja nie może już dłużej utrzymać natarcia. Brygady szturmowe są niepełne, wyczerpane i zużywają ludzi szybciej, niż kremlowski system rekrutacji jest w stanie ich zastąpić. W pierwszych trzech miesiącach 2026 roku Rosja ponosiła ok. 316 ofiar na każdy zdobyty kilometr kwadratowy – niemal trzykrotnie więcej niż 120 ofiar na km² odnotowane w 2025 roku .

Cel Kijowa: koniec walk przed zimą 2026

Wobec zmieniającego się obrazu pola walki ukraińscy urzędnicy jasno określają swoje okno dyplomatyczne. 1 czerwca 2026 r. szef Kancelarii Prezydenta Kyryło Budanow oświadczył na międzynarodowym forum „Architektura Bezpieczeństwa”, że prezydent Zełenski wydał bezpośrednie polecenie zakończenia działań wojennych tak szybko, jak to możliwe, najlepiej przed zimą, i opisał ten cel jako „realistyczny” .

„Potwierdzam, że taki jest rzeczywiście zamiar prezydenta: zakończyć działania bojowe najszybciej jak się da, najlepiej przed zimą” – powiedział Budanow. „Moim zdaniem jest to absolutnie słuszne, podjęte we właściwym czasie i realistyczne” .

Ta publiczna dyrektywa jest spójna z innymi wypowiedziami z Kijowa. 31 maja Zełenski mówił w wywiadzie, że chce przyspieszyć rozmowy pokojowe przed zimą, aby wykorzystać poprawioną pozycję strategiczną Ukrainy . 25 maja posłanka z macierzystej partii prezydenta, Sługa Narodu, ujawniła, że Zełenski informował parlamentarzystów o możliwych terminach zakończenia „gorącej fazy” wojny przed zimą, pod warunkiem uzyskania gwarancji bezpieczeństwa .

Część prorosyjskich mediów próbuje przedstawiać dążenie do zawieszenia broni jako oznakę desperacji Kijowa, ale bezpośrednie cytaty zarówno Zełenskiego, jak i Budanowa konsekwentnie wskazują na wzmocnioną pozycję Ukrainy na polu bitwy – a nie słabość – jako powód do otwarcia dyplomatycznego przed nadejściem zimy .

Co dalej?

Liczby są jednoznaczne: tempo rosyjskiego natarcia terytorialnego runęło, bilans netto jest ujemny po raz pierwszy od 2023 roku, a miesięczne straty kadrowe przewyższają zdolności rekrutacyjne o coraz większy margines. Czy ta operacyjna rzeczywistość przełoży się na wynegocjowane zakończenie aktywnej fazy wojny przed zimą – pozostaje niepewne. Ale po raz pierwszy od lat trendy na polu bitwy działają na korzyść Kijowa – i Kijów stara się je wykorzystać.