Dlaczego akcje ASML spadły po apelach o wolniejszy rozwój AI

Spadek notowań ASML 14 września był przede wszystkim reakcją na zmianę postrzegania długoterminowej historii inwestycyjnej związanej z AI. Po tym, jak prezes Anthropic, Dario Amodei, wezwał do wolniejszego rozwoju zaawansowanej sztucznej inteligencji, a jego stanowisko — według doniesień — poparli Sam Altman z OpenAI i Elon Musk, inwestorzy zaczęli sprzedawać akcje firm, których wyceny opierają się na trwałym, szybkim wzroście wydatków na chipy AI, serwery i centra danych. Akcje ASML notowane w Amsterdamie spadły o około 5,2%, a walory notowane w USA — o około 7,3%. 24

Dlaczego debata o bezpieczeństwie AI uderzyła w ASML

ASML produkuje systemy litograficzne wykorzystywane przy wytwarzaniu najbardziej zaawansowanych półprzewodników. Dobrowolne lub regulacyjne spowolnienie rozwoju modeli granicznych nie musiałoby automatycznie oznaczać mniejszego zapotrzebowania na maszyny już następnego dnia. Mogłoby jednak skłonić rynek do obniżenia założeń dotyczących docelowej skali i tempa rozbudowy centrów danych, produkcji najnowocześniejszych układów oraz zakupów sprzętu.

Dlatego ruch ten wyglądał przede wszystkim na korektę premii za ryzyko i wyceny, a nie reakcję na słabe wyniki, anulowane zamówienie czy ogłoszoną zmianę prognoz operacyjnych ASML. Rynek obniżył wartość, jaką był gotów przypisać przyszłemu wzrostowi napędzanemu przez AI.

Najmocniej ucierpiały spółki półprzewodnikowe

Reakcja była globalna. Reuters informował o spadkach akcji powiązanych z AI od Azji po USA, przy czym do największych przegranych należeli producenci chipów. 17 W USA indeks półprzewodnikowy PHLX spadł o 5,9%; Nvidia straciła 3,4%, Micron ponad 5%, a Broadcom i AMD po ponad 4%. 27

Osłabły również inne firmy z zaplecza infrastruktury AI. CNBC podało, że Intel, Marvell i Applied Materials spadły o ponad 4%, zaś SK Hynix stracił 7% w handlu w USA. 20 Przecena nie rozłożyła się równomiernie po całym sektorze technologicznym: Reuters wskazywał, że ciężar wyprzedaży poniosły amerykańskie spółki chipowe, podczas gdy firmy software’owe rosły. 19

Szerszy rynek zakończył sesję niżej, ale skala spadków była wyraźnie mniejsza:

• S&P 500: -0,48%
• Nasdaq Composite: -0,56%
• Dow Jones Industrial Average: -0,29% 18

To ważne rozróżnienie. Rynek nie potraktował wydarzenia jako szerokiego sygnału recesyjnego, lecz skoncentrował rewizję oczekiwań na firmach najbardziej zależnych od rozbudowy infrastruktury AI.

Co niepokoiło rynek w wycenie ASML

Problemem nie była pozycja technologiczna ASML. Bezpośrednia obawa dotyczyła raczej wysokiej ceny, jaką inwestorzy płacili za scenariusz bardzo szybkiego wzrostu.

Morgan Stanley obniżył cenę docelową dla ASML z 1930 euro do 1700 euro, utrzymując jednocześnie rekomendację Overweight. Bank wskazał na krótkoterminową ekspozycję na Chiny i ryzyko dla marż. 13 To dobrze pokazuje różnicę: analityk może nadal pozytywnie oceniać spółkę, ale jednocześnie uznawać, że kurs pozostawia mniej miejsca na rozczarowanie.

W przypadku firmy wycenianej przez pryzmat wielu lat wyjątkowo wysokich nakładów kapitałowych związanych z AI nawet niewielkie obniżenie założeń dotyczących przyszłych wydatków klientów, dostaw maszyn czy marż może wywołać nieproporcjonalnie duży ruch kursu. Wydarzenia z 14 września uwidoczniły tę wrażliwość.

Dlaczego JPMorgan i Bernstein pozostawali optymistyczni

Wyprzedaż nastąpiła mimo sygnałów, że krótkoterminowe perspektywy popytu ASML nie uległy pogorszeniu.

Po spotkaniu z dyrektorem finansowym ASML analitycy JPMorgan przekazali, że zarząd mówił o „bardzo, bardzo silnym” popycie na AI. Według nich ASML analizuje możliwość produkcji ponad 110 systemów EUV w 2028 r.; Reuters podał też, że spółka jest niemal wyprzedana w zakresie tych maszyn na 2027 r. 1

EUV, czyli litografia w skrajnym ultrafiolecie, ma kluczowe znaczenie dla produkcji najbardziej zaawansowanych chipów. Gdy klienci rezerwują moce na długo przed dostawą, krótkoterminowym ograniczeniem może być zdolność ASML do budowy urządzeń, a nie gotowość klientów do ich kupowania.

Podobnie pozytywne było spojrzenie Bernstein na ekspansję zaawansowanej produkcji układów logicznych i pamięci DRAM napędzaną przez AI. Firma podniosła prognozę dostaw systemów EUV do 91 w 2027 r. i 113 w 2028 r., z wcześniejszych odpowiednio 86 i 87, utrzymując rekomendację Outperform. 51 Są to prognozy analityków, a nie zobowiązania ASML, ale wyjaśniają, dlaczego część inwestorów uznała przecenę za nieadekwatną do bieżącej widoczności zamówień.

ASML poinformowało również, że w planowaniu mocy na lata 2027 i 2028 uwzględnia oczekiwany popyt związany z proponowanym przez Elona Muska projektem Terafab w Teksasie. Nie należy jednak traktować tego jako potwierdzenia przyszłych przychodów już objętych zamówieniami. 49

Wyniki ASML nadal wskazywały na wzrost

Najmocniejszą odpowiedzią na obawy rynku były dane opublikowane przez samą spółkę za drugi kwartał. ASML wykazało sprzedaż netto na poziomie 9,3 mld euro oraz zysk netto 2,9 mld euro w II kwartale 2026 r. 40

Spółka podniosła prognozę sprzedaży netto na cały 2026 r. do 43–45 mld euro, przy oczekiwanej marży brutto 54–56%. 40 Na trzeci kwartał ASML prognozowało 11–12 mld euro sprzedaży netto i marżę brutto na poziomie 55–57%. 40

Istotne były także plany zwiększania mocy. ASML zapowiedziało wzrost zdolności produkcyjnych systemów Low-NA EUV o 30% względem około 65 urządzeń planowanych na 2026 r., a także analizę kolejnego wzrostu o 30% w 2028 r. Taki sam model — 30% wzrostu, a następnie możliwość kolejnych 30% — przedstawiono dla systemów immersyjnych DUV. 40

Te informacje nie usuwają ryzyka słabszej rozbudowy infrastruktury AI, kontroli eksportu, zmian harmonogramów klientów czy presji na marże. Potwierdzają jednak, że w chwili wyprzedaży ASML nie ogłosiło obniżenia prognoz ani planów produkcyjnych.

Co powinien pokazać kolejny raport

Następna publikacja kwartalna będzie praktycznym testem, czy 14 września był głównie szokiem nastrojów. Inwestorzy będą obserwować przede wszystkim:

1. Realizację prognozy na III kwartał: 11–12 mld euro sprzedaży oraz marża brutto 55–57%. 40
2. Utrzymanie lub poprawę widoczności popytu i mocy produkcyjnych EUV na lata 2027–2028.
3. Komentarz dotyczący wydatków klientów na zaawansowane układy logiczne i pamięci, gdzie koncentruje się popyt związany z AI.
4. Ewentualne oznaki opóźnień lub słabszego popytu, takie jak gorszy komentarz dotyczący przyszłych zamówień, ograniczenie ambitnych planów mocy lub przesunięcia dostaw.

Wynik zgodny z prognozą, wraz z utrzymaniem pewności co do popytu na EUV, wspierałby tezę, że spadek kursu był głównie przeceną spółki o bardzo wysokich oczekiwaniach. Słabsze perspektywy lub wyraźnie ostrożniejszy komentarz klientów sugerowałyby natomiast, że obawy przed wolniejszymi inwestycjami w infrastrukturę AI zaczynają wpływać na biznes ASML.

Kluczowe jest rozróżnienie: wrześniowa wyprzedaż odzwierciedlała możliwą zmianę narracji o przyszłych nakładach na AI. Dopiero wyniki ASML, jej plany produkcyjne i sygnały popytowe od klientów pokażą, czy narracja przełoży się na faktyczne spowolnienie.