Nacisk na rozcieńczanie na miejscu. Tekst MoU, w wersji opublikowanej przez USA, zobowiązuje Iran do redukcji zapasów wzbogaconego uranu poprzez jego rozcieńczenie w Iranie pod nadzorem MAEA . Był to kluczowy postulat Teheranu podczas rozmów. Język dokumentu określa „minimalną metodologię” jako „rozcieńczanie na miejscu pod nadzorem MAEA” . Minister spraw zagranicznych Iranu, Abbas Araghchi, oświadczył, że rozcieńczanie wewnątrz Iranu było jedynym akceptowalnym podejściem .

Główna przeszkoda rozwiązana na korzyść Iranu. Pierwotne stanowisko Waszyngtonu zakładało fizyczne usunięcie z kraju irańskiego uranu wzbogaconego do 60%. Stanowcze kontrstanowisko Teheranu – że całe mieszanie i rozcieńczanie musi odbywać się na irańskiej ziemi – było głównym punktem spornym. Ostateczny tekst MoU odzwierciedla stanowisko Iranu: zapasy wzbogaconego uranu zostaną „rozcieńczone wewnątrz Iranu” , a USA zgodziły się na to jako kompromis, aby ruszyć naprzód z zawieszeniem broni i ponownym otwarciem Ormuz . Iran posiada ponad 9000 kg wzbogaconego uranu, w tym 440 kg prawie do poziomu broni jądrowej (wzbogacenie 60%) .

Wykluczenie zdolności rakietowych i obronnych

Iran zapewnił, że MoU nie zawiera żadnego języka ograniczającego jego program rakietowy, rozwój pocisków balistycznych czy szersze zdolności obronne. Według doniesień irańskich mediów (IRNA), rozmowy w 60-dniowym oknie negocjacyjnym są ściśle ograniczone do trzech kwestii: pokojowego programu nuklearnego Iranu, zniesienia amerykańskich sankcji oraz odszkodowań za szkody wojenne . Rakiety i konwencjonalne zdolności obronne są wyraźnie wyłączone z zakresu negocjacji . Oznacza to, że Iran utrzymał swoje stanowisko, że takie zdolności nie podlegają negocjacjom w ramach tej umowy.

Cieśnina Ormuz i kwestia sankcji

Ponowne otwarcie Ormuz. MoU przewiduje natychmiastowe zniesienie amerykańskiej blokady morskiej irańskich portów i stopniowe ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla żeglugi handlowej w ciągu 30 dni, z rozminowaniem przez siły irańskie . Cieśnina będzie bezpłatna przez cały 60-dniowy okres zawieszenia broni . MoU stanowi, że Iran „podejmie starania, aby zapewnić bezpieczny przepływ statków handlowych bez pobierania opłat” .

Złagodzenie sankcji. USA zobowiązują się do natychmiastowego zniesienia sankcji na eksport irańskiej ropy naftowej po podpisaniu umowy, umożliwiając Iranowi wznowienie sprzedaży ropy . MoU mówi również, że USA będą dążyć do zniesienia wszystkich sankcji nałożonych przez władze amerykańskie i ONZ na Iran w ciągu 60-dniowego okresu negocjacji, choć harmonogram i zakres całkowitego zniesienia pozostają przedmiotem rozmów o ostatecznej umowie . Wysocy urzędnicy amerykańscy zdementowali doniesienia, że Teheran otrzyma dostęp do zamrożonych aktywów lub wielomiliardowego pakietu odbudowy natychmiast po podpisaniu, wyjaśniając, że te korzyści są uzależnione od osiągnięcia ostatecznego porozumienia .

Brak natychmiastowego dostępu do funduszy. MoU przewiduje utworzenie funduszu odbudowy dla Iranu o wartości 300 miliardów dolarów, ale przedstawiciele USA zapewniają, że nie oznacza to bezpośredniego zaangażowania finansowego Stanów Zjednoczonych . Fundusz miałby być wspierany przez państwa regionu i uruchomiony dopiero po osiągnięciu ostatecznego porozumienia w sprawie irańskiego programu nuklearnego .

60-dniowe okno i status quo nuklearne

Całe porozumienie ma strukturę 60-dniowego tymczasowego zawieszenia broni. W tym okresie USA i Iran mają wynegocjować „ostateczną umowę” obejmującą pozostałe kwestie nuklearne, sankcje i odszkodowania . Jeśli w ciągu 60 dni nie zostanie osiągnięte ostateczne porozumienie, zawieszenie broni i ponowne otwarcie Ormuz mogą wygasnąć . W międzyczasie Iran zgodził się utrzymać status quo nuklearne – nie wzbogacać uranu dalej i nie rozbudowywać obiektów jądrowych – ale nie przyjął żadnych nowych zobowiązań nuklearnych poza tymi zapisanymi w MoU . Pierwszy artykuł MoU nakazuje również „natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie” .

Kluczowy wniosek

Memorandum z 17 czerwca w dużej mierze kodyfikuje czerwone linie Iranu: wzbogacony uran pozostaje w Iranie w celu nadzorowanego przez MAEA rozcieńczania, rakiety i obronność nie podlegają negocjacjom, złagodzenie sankcji na ropę zaczyna się natychmiast, a Cieśnina Ormuz zostaje ponownie otwarta na 60-dniowym okresie próbnym. Umowa ta jest ramą do rozpoczęcia negocjacji, a nie ostatecznym rozstrzygnięciem – najtrudniejsze problemy, w tym przyszłe prawo Iranu do wzbogacania i całkowite zniesienie sankcji, zostały odłożone na nadchodzące tygodnie .

Nacisk na rozcieńczanie na miejscu. Tekst MoU, w wersji opublikowanej przez USA, zobowiązuje Iran do redukcji zapasów wzbogaconego uranu poprzez jego rozcieńczenie w Iranie pod nadzorem MAEA . Był to kluczowy postulat Teheranu podczas rozmów. Język dokumentu określa „minimalną metodologię” jako „rozcieńczanie na miejscu pod nadzorem MAEA” . Minister spraw zagranicznych Iranu, Abbas Araghchi, oświadczył, że rozcieńczanie wewnątrz Iranu było jedynym akceptowalnym podejściem .

Główna przeszkoda rozwiązana na korzyść Iranu. Pierwotne stanowisko Waszyngtonu zakładało fizyczne usunięcie z kraju irańskiego uranu wzbogaconego do 60%. Stanowcze kontrstanowisko Teheranu – że całe mieszanie i rozcieńczanie musi odbywać się na irańskiej ziemi – było głównym punktem spornym. Ostateczny tekst MoU odzwierciedla stanowisko Iranu: zapasy wzbogaconego uranu zostaną „rozcieńczone wewnątrz Iranu” , a USA zgodziły się na to jako kompromis, aby ruszyć naprzód z zawieszeniem broni i ponownym otwarciem Ormuz . Iran posiada ponad 9000 kg wzbogaconego uranu, w tym 440 kg prawie do poziomu broni jądrowej (wzbogacenie 60%) .

Wykluczenie zdolności rakietowych i obronnych

Iran zapewnił, że MoU nie zawiera żadnego języka ograniczającego jego program rakietowy, rozwój pocisków balistycznych czy szersze zdolności obronne. Według doniesień irańskich mediów (IRNA), rozmowy w 60-dniowym oknie negocjacyjnym są ściśle ograniczone do trzech kwestii: pokojowego programu nuklearnego Iranu, zniesienia amerykańskich sankcji oraz odszkodowań za szkody wojenne . Rakiety i konwencjonalne zdolności obronne są wyraźnie wyłączone z zakresu negocjacji . Oznacza to, że Iran utrzymał swoje stanowisko, że takie zdolności nie podlegają negocjacjom w ramach tej umowy.

Cieśnina Ormuz i kwestia sankcji

Ponowne otwarcie Ormuz. MoU przewiduje natychmiastowe zniesienie amerykańskiej blokady morskiej irańskich portów i stopniowe ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla żeglugi handlowej w ciągu 30 dni, z rozminowaniem przez siły irańskie . Cieśnina będzie bezpłatna przez cały 60-dniowy okres zawieszenia broni . MoU stanowi, że Iran „podejmie starania, aby zapewnić bezpieczny przepływ statków handlowych bez pobierania opłat” .

Złagodzenie sankcji. USA zobowiązują się do natychmiastowego zniesienia sankcji na eksport irańskiej ropy naftowej po podpisaniu umowy, umożliwiając Iranowi wznowienie sprzedaży ropy . MoU mówi również, że USA będą dążyć do zniesienia wszystkich sankcji nałożonych przez władze amerykańskie i ONZ na Iran w ciągu 60-dniowego okresu negocjacji, choć harmonogram i zakres całkowitego zniesienia pozostają przedmiotem rozmów o ostatecznej umowie . Wysocy urzędnicy amerykańscy zdementowali doniesienia, że Teheran otrzyma dostęp do zamrożonych aktywów lub wielomiliardowego pakietu odbudowy natychmiast po podpisaniu, wyjaśniając, że te korzyści są uzależnione od osiągnięcia ostatecznego porozumienia .

Brak natychmiastowego dostępu do funduszy. MoU przewiduje utworzenie funduszu odbudowy dla Iranu o wartości 300 miliardów dolarów, ale przedstawiciele USA zapewniają, że nie oznacza to bezpośredniego zaangażowania finansowego Stanów Zjednoczonych . Fundusz miałby być wspierany przez państwa regionu i uruchomiony dopiero po osiągnięciu ostatecznego porozumienia w sprawie irańskiego programu nuklearnego .

60-dniowe okno i status quo nuklearne

Całe porozumienie ma strukturę 60-dniowego tymczasowego zawieszenia broni. W tym okresie USA i Iran mają wynegocjować „ostateczną umowę” obejmującą pozostałe kwestie nuklearne, sankcje i odszkodowania . Jeśli w ciągu 60 dni nie zostanie osiągnięte ostateczne porozumienie, zawieszenie broni i ponowne otwarcie Ormuz mogą wygasnąć . W międzyczasie Iran zgodził się utrzymać status quo nuklearne – nie wzbogacać uranu dalej i nie rozbudowywać obiektów jądrowych – ale nie przyjął żadnych nowych zobowiązań nuklearnych poza tymi zapisanymi w MoU . Pierwszy artykuł MoU nakazuje również „natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie” .

Kluczowy wniosek

Memorandum z 17 czerwca w dużej mierze kodyfikuje czerwone linie Iranu: wzbogacony uran pozostaje w Iranie w celu nadzorowanego przez MAEA rozcieńczania, rakiety i obronność nie podlegają negocjacjom, złagodzenie sankcji na ropę zaczyna się natychmiast, a Cieśnina Ormuz zostaje ponownie otwarta na 60-dniowym okresie próbnym. Umowa ta jest ramą do rozpoczęcia negocjacji, a nie ostatecznym rozstrzygnięciem – najtrudniejsze problemy, w tym przyszłe prawo Iranu do wzbogacania i całkowite zniesienie sankcji, zostały odłożone na nadchodzące tygodnie .