Iran postawił na swoim. Oto cztery kluczowe punkty porozumienia z USA

17 czerwca 2026 roku Iran i Stany Zjednoczone podpisały 14-punktowe memorandum zrozumienia (MoU), które kończy aktywne działania wojenne, wznawia żeglugę przez Cieśninę Ormuz i ustanawia 60-dniowe okno na wynegocjowanie ostatecznego porozumienia nuklearnego. Tekst, opublikowany przez obie strony, ujawnia, że Iran wywalczył kilka kluczowych „czerwonych linii”, które przez miesiące były kością niezgody. Poniżej przedstawiamy stanowisko Teheranu i ograniczenia, na które się zgodził, wynikające zarówno z tekstu MoU, jak i wypowiedzi wysokich rangą urzędników .

Stanowisko w sprawie wzbogaconego uranu: brak eksportu, rozcieńczanie tylko na miejscu

Odmowa wywozu materiału za granicę. Iran wielokrotnie publicznie odrzucał jakiekolwiek rozwiązanie wymagające wysyłki jego zapasów wzbogaconego uranu poza granice kraju. Rzecznik MSZ Iranu, Esmail Baghaei, oświadczył, że materiał nie zostanie wysłany „donikąd”, a wysocy rangą irańscy urzędnicy podkreślali, że nie ma „zamiaru” przekazywania wzbogaconego uranu za granicę . Półoficjalna agencja Tasnim podała pod koniec maja, że tekst MoU nie zawiera żadnego postanowienia o gotowości Iranu do usunięcia wzbogaconego materiału ze swojego terytorium .

Nacisk na rozcieńczanie na miejscu. Tekst MoU, w wersji opublikowanej przez USA, zobowiązuje Iran do redukcji zapasów wzbogaconego uranu poprzez jego rozcieńczenie w Iranie pod nadzorem MAEA . Był to kluczowy postulat Teheranu podczas rozmów. Język dokumentu określa „minimalną metodologię” jako „rozcieńczanie na miejscu pod nadzorem MAEA” . Minister spraw zagranicznych Iranu, Abbas Araghchi, oświadczył, że rozcieńczanie wewnątrz Iranu było jedynym akceptowalnym podejściem .

Główna przeszkoda rozwiązana na korzyść Iranu. Pierwotne stanowisko Waszyngtonu zakładało fizyczne usunięcie z kraju irańskiego uranu wzbogaconego do 60%. Stanowcze kontrstanowisko Teheranu – że całe mieszanie i rozcieńczanie musi odbywać się na irańskiej ziemi – było głównym punktem spornym. Ostateczny tekst MoU odzwierciedla stanowisko Iranu: zapasy wzbogaconego uranu zostaną „rozcieńczone wewnątrz Iranu” , a USA zgodziły się na to jako kompromis, aby ruszyć naprzód z zawieszeniem broni i ponownym otwarciem Ormuz . Iran posiada ponad 9000 kg wzbogaconego uranu, w tym 440 kg prawie do poziomu broni jądrowej (wzbogacenie 60%) .

Wykluczenie zdolności rakietowych i obronnych

Iran zapewnił, że MoU nie zawiera żadnego języka ograniczającego jego program rakietowy, rozwój pocisków balistycznych czy szersze zdolności obronne. Według doniesień irańskich mediów (IRNA), rozmowy w 60-dniowym oknie negocjacyjnym są ściśle ograniczone do trzech kwestii: pokojowego programu nuklearnego Iranu, zniesienia amerykańskich sankcji oraz odszkodowań za szkody wojenne . Rakiety i konwencjonalne zdolności obronne są wyraźnie wyłączone z zakresu negocjacji . Oznacza to, że Iran utrzymał swoje stanowisko, że takie zdolności nie podlegają negocjacjom w ramach tej umowy.

Cieśnina Ormuz i kwestia sankcji

Ponowne otwarcie Ormuz. MoU przewiduje natychmiastowe zniesienie amerykańskiej blokady morskiej irańskich portów i stopniowe ponowne otwarcie Cieśniny Ormuz dla żeglugi handlowej w ciągu 30 dni, z rozminowaniem przez siły irańskie . Cieśnina będzie bezpłatna przez cały 60-dniowy okres zawieszenia broni . MoU stanowi, że Iran „podejmie starania, aby zapewnić bezpieczny przepływ statków handlowych bez pobierania opłat” .

Złagodzenie sankcji. USA zobowiązują się do natychmiastowego zniesienia sankcji na eksport irańskiej ropy naftowej po podpisaniu umowy, umożliwiając Iranowi wznowienie sprzedaży ropy . MoU mówi również, że USA będą dążyć do zniesienia wszystkich sankcji nałożonych przez władze amerykańskie i ONZ na Iran w ciągu 60-dniowego okresu negocjacji, choć harmonogram i zakres całkowitego zniesienia pozostają przedmiotem rozmów o ostatecznej umowie . Wysocy urzędnicy amerykańscy zdementowali doniesienia, że Teheran otrzyma dostęp do zamrożonych aktywów lub wielomiliardowego pakietu odbudowy natychmiast po podpisaniu, wyjaśniając, że te korzyści są uzależnione od osiągnięcia ostatecznego porozumienia .

Brak natychmiastowego dostępu do funduszy. MoU przewiduje utworzenie funduszu odbudowy dla Iranu o wartości 300 miliardów dolarów, ale przedstawiciele USA zapewniają, że nie oznacza to bezpośredniego zaangażowania finansowego Stanów Zjednoczonych . Fundusz miałby być wspierany przez państwa regionu i uruchomiony dopiero po osiągnięciu ostatecznego porozumienia w sprawie irańskiego programu nuklearnego .

60-dniowe okno i status quo nuklearne

Całe porozumienie ma strukturę 60-dniowego tymczasowego zawieszenia broni. W tym okresie USA i Iran mają wynegocjować „ostateczną umowę” obejmującą pozostałe kwestie nuklearne, sankcje i odszkodowania . Jeśli w ciągu 60 dni nie zostanie osiągnięte ostateczne porozumienie, zawieszenie broni i ponowne otwarcie Ormuz mogą wygasnąć . W międzyczasie Iran zgodził się utrzymać status quo nuklearne – nie wzbogacać uranu dalej i nie rozbudowywać obiektów jądrowych – ale nie przyjął żadnych nowych zobowiązań nuklearnych poza tymi zapisanymi w MoU . Pierwszy artykuł MoU nakazuje również „natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie” .

Kluczowy wniosek

Memorandum z 17 czerwca w dużej mierze kodyfikuje czerwone linie Iranu: wzbogacony uran pozostaje w Iranie w celu nadzorowanego przez MAEA rozcieńczania, rakiety i obronność nie podlegają negocjacjom, złagodzenie sankcji na ropę zaczyna się natychmiast, a Cieśnina Ormuz zostaje ponownie otwarta na 60-dniowym okresie próbnym. Umowa ta jest ramą do rozpoczęcia negocjacji, a nie ostatecznym rozstrzygnięciem – najtrudniejsze problemy, w tym przyszłe prawo Iranu do wzbogacania i całkowite zniesienie sankcji, zostały odłożone na nadchodzące tygodnie .