Eksport energii z Iranu na skraju załamania: 50 bezczynnych tankowców, zamrożone konta i blokada warta 6 miliardów dolarów

Blokada i zator tankowców

Do 5 sierpnia 2026 roku, według organizacji non-profit United Against Nuclear Iran (UANI), około 50 załadowanych jednostek – głównie z ropą naftową, ale także z paliwami rafinowanymi i gazem płynnym – stało bezczynnie wzdłuż wybrzeża Iranu na wodach Zatoki Perskiej i Zatoki Omańskiej. To wzrost z 45 tydzień wcześniej i 36, gdy blokada została przywrócona 14 lipca . Dane dotyczące żeglugi potwierdzają, że blokada zepchnęła irański eksport ropy naftowej do najniższego poziomu od co najmniej sześciu lat, a amerykańska interdykcja kosztowała Iran prawie 6 miliardów dolarów utraconych przychodów z ropy tylko w pierwszej fazie blokady .

Działania marynarki wojennej USA, egzekwowane przez CENTCOM, są agresywne: CENTCOM poinformował o przekierowaniu 88 statków handlowych i unieruchomieniu czterech w ramach blokady . W odpowiedzi Iran zaczął ograniczać wydobycie ropy, aby wyprzedzić limity pojemności magazynowej, i ponownie wykorzystał co najmniej 10 starzejących się tankowców do pływającego magazynowania wokół wyspy Kharg i portu Chabahar .

Zamrożenie kont NIOC: kara podatkowa w wysokości 4,7 miliarda dolarów

5 sierpnia 2026 roku irański państwowy Bank Przemysłu i Górnictwa zamroził konta bankowe Państwowej Irańskiej Kompanii Naftowej z powodu zaległego długu, jak podała półoficjalna agencja Fars . Irańskie media podają, że zobowiązanie wynosi 287 bilionów tomanów (około 4,7 miliarda dolarów), które urzędnicy NIOC określają jako karę podatkową nałożoną przez Irańską Krajową Administrację Podatkową, której firma jest całkowicie niezdolna zapłacić . Zamrożenie nastąpiło pomimo przepisów irańskiej ustawy budżetowej, które odraczają spłatę długów NIOC do końca irańskiego roku kalendarzowego w marcu 2027 roku . Kryzys pogłębia fakt, że szef irańskiego Funduszu Rozwoju Narodowego oświadczył, iż spłata około 17 miliardów dolarów długu NIOC wobec funduszu jest niemożliwa przy użyciu dochodów ze złoża Azadegan, którego rozwój utknął w martwym punkcie z powodu przeszkód administracyjnych .

Cieśnina Ormuz: największe zakłócenie dostaw w historii

Ruch statków przez Cieśninę Ormuz załamał się od czasu wybuchu wojny w lutym 2026 roku. Międzynarodowa Agencja Energetyczna określiła to zakłócenie jako „największe zakłócenie dostaw w historii światowego rynku ropy naftowej” . Pod koniec czerwca dostawy ropy przez cieśninę wzrosły do najwyższego poziomu od początku konfliktu, ale pozostały „wciąż ułamkiem przedwojennej średniej dziennej” wynoszącej 125 statków dziennie . Brookings Institution opisał cieśninę jako praktycznie zamkniętą – ubezpieczenie jest niedostępne lub zaporowo drogie, a marynarze niechętnie podejmują tę podróż . Zamknięcie zmniejszyło globalne przepływy ropy o szacunkowo 11 milionów baryłek dziennie, pozostawiając lukę około 9 milionów baryłek dziennie – więcej niż łączne zużycie ropy w Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech, Hiszpanii i Włoszech .

Ekonomiczna zapaść Iranu

Blokada pozbawiła Teheran głównego źródła dochodów. Eksport irańskiej ropy, który przed wojną wynosił około 1,7 miliona baryłek dziennie, załamał się do zaledwie 100 000 baryłek dziennie w najniższym punkcie . Według prognoz Międzynarodowego Funduszu Walutowego, irańska gospodarka skurczy się w 2026 roku o 6,1%, a inflacja sięgnie 69% w ujęciu rocznym. Rial stracił około 60% swojej wartości od początku konfliktu, a ceny podstawowych artykułów, takich jak chleb i zboża, wzrosły o 140%, podczas gdy oleje i tłuszcze zdrożały o 219% w roku poprzedzającym marzec 2026 roku .

Alternatywne trasy: Pakistan staje się kołem ratunkowym

Iran agresywnie poszukuje sposobów obejścia blokady. Pod koniec kwietnia 2026 roku Pakistan formalnie otworzył sześć lądowych szlaków tranzytowych na mocy „Rozporządzenia o Tranzycie Towarów przez Terytorium Pakistanu z 2026 roku”, łącząc swoje porty w Karachi, Gwadar i Port Qasim z przejściami granicznymi w Gabd i Taftan, umożliwiając bezcłowy przewóz towarów z krajów trzecich do Iranu . 4 sierpnia 2026 roku Mohammad-Ali Dehghan Dehnavi, szef irańskiej Organizacji Promocji Handlu, potwierdził, że Teheran rozważa wykorzystanie Karachi i Gwadar jako hubów do reeksportu irańskich towarów do krajów trzecich w celu ominięcia amerykańskiej blokady . Iran korzysta również z tras ciężarowych przez Turcję oraz transportu morskiego z Rosji przez Morze Kaspijskie .

Testy blokady i napięcia strategiczne

Blokada podlegała wahaniom wraz z dyplomacją. Została nałożona po raz pierwszy w połowie kwietnia, zawieszona na kilka tygodni po podpisaniu Memorandum of Understanding (MoU) w czerwcu, a następnie przywrócona, gdy rozejm się załamał . Podczas krótkiego okna, gdy blokada została zniesiona, Iran wyeksportował ponad 40 milionów baryłek ropy naftowej, sprzedając ją po cenach o około 20% wyższych niż przed wojną . Iran wielokrotnie testował blokadę – w połowie czerwca trzy tankowce przewożące 5 milionów baryłek pomyślnie ją przeszły po zawarciu porozumienia , a do połowy lipca firma ochroniarska Windward zidentyfikowała 23 irańskie statki pływające jako „ciemne jednostki” z sfałszowanymi banderami w Cieśninie Ormuz, co sugeruje przygotowania do poważnego testu . Analitycy RBC Capital Markets ostrzegają, że nawet jeśli dojdzie do trwałego porozumienia, ruch przez cieśninę może odzyskać tylko 60-70% poziomów sprzed wojny, przy czym statki stowarzyszone z Chinami będą pływać swobodnie, podczas gdy jednostki zachodnie będą wymagały dwustronnych porozumień z Iranem .