Transformacja energetyczna w kryzysie? Rekordowe inwestycje, ale gotowość do zmian spada

Światowe Forum Ekonomiczne (WEF) opublikowało 18 czerwca 2026 roku swoją 16. edycję Indeksu Transformacji Energetycznej (ETI) 2026, który analizuje postępy w transformacji energetycznej w 120 krajach. Główny wniosek raportu jest niepokojący: rekordowa kwota 3,3 biliona dolarów zainwestowana w globalną energetykę nie przełożyła się na przyspieszenie zmian. Co więcej, po raz pierwszy od ponad dziesięciu lat osłabło „środowisko sprzyjające” transformacji .

Płaskie wyniki, pękająca jedność

Ogólne wyniki ETI w 2026 roku były praktycznie niezmienione, odnotowując wzrost zaledwie o +0,03% rok do roku . O ile same systemy energetyczne odnotowały skromne postępy, to zostały one zniwelowane przez spadek w podindeksie gotowości do transformacji, który mierzy otoczenie polityczne, infrastrukturalne, inwestycyjne i innowacyjne niezbędne do dalszego rozwoju . Sytuację tą WEF opisuje jako „nie tyle odwrót, co pękanie i narastającą nierównomierność” zmian .

Rekordowe inwestycje, ale bez przełożenia na wyniki

Globalne inwestycje w energetykę sięgnęły w 2025 roku nigdy wcześniej nienotowanego poziomu 3,3 biliona dolarów. Z tej kwoty około 2,3 biliona dolarów trafiło do sektora czystej energii . Źródła odnawialne i energetyka jądrowa wygenerowały łącznie 42% światowej energii elektrycznej, a moc odnawialnych źródeł wzrosła o blisko 800 GW . Mimo to, te osiągnięcia napotykają coraz więcej barier: przeciążone sieci przesyłowe, opóźnienia w procedurach wydawania pozwoleń, ograniczenia handlowe i zakłócenia związane z konfliktami zbrojnymi utrudniają przełożenie inwestycji na postęp na poziomie całego systemu . Spadek gotowości do transformacji sygnalizuje, że fundamenty dla trwałych zmian słabną .

Kto przoduje? Kraje nordyckie zdecydowanie na czele

Szwecja, Finlandia i Dania po raz kolejny zajęły trzy pierwsze miejsca na świecie, co jest zasługą solidnej infrastruktury, zdywersyfikowanych, niskoemisyjnych systemów energetycznych oraz stabilnych, długoterminowych polityk . W pierwszej dwudziestce znalazło się 14 gospodarek rozwiniętych .

Indie: silny poprawiający się w obliczu globalnych przeszkód

Indie awansowały o dwa miejsca, na 70. pozycję, i znalazły się w gronie krajów, które odnotowały największy postęp na świecie. Był to jeden z największych wzrostów wskaźnika gotowości do transformacji . Sukces ten wynika z postępów w dostępie do energii, efektywności i wdrażaniu czystych źródeł, co udało się osiągnąć mimo pogarszającego się globalnego otoczenia .

Arabia Saudyjska: fenomen na Bliskim Wschodzie

Arabia Saudyjska została okrzyknięta krajem wyróżniającym się w regionie MENA (Bliski Wschód i Afryka Północna). Jej ogólny wynik ETI wzrósł o 1,5%, osiągając 57,4 punktu . Poprawa ta była możliwa dzięki silniejszemu wsparciu finansowemu, przyspieszeniu wdrażania odnawialnych źródeł energii oraz inwestycjom w wielkoskalowe magazyny bateryjne . Razem z Izraelem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Arabia Saudyjska nadal przewyższała średnią światową w regionie .

Zagrożenia geopolityczne i spadek bezpieczeństwa energetycznego

Raport wskazuje na kilka kluczowych zagrożeń:

• Bezpieczeństwo energetyczne było jedynym wymiarem funkcjonowania systemów energetycznych, który odnotował spadek (-0,9%), na co wpłynęło pogorszenie niezawodności i warunków dostaw .
• Napięcia geopolityczne i zakłócenia w łańcuchach dostaw – w tym zamknięcie Cieśniny Ormuz – bezpośrednio spowalniają postępy .
• Choć wymiar sprawiedliwości społecznej (equity) odbił się, a zrównoważony rozwój utrzymał się na stałym poziomie, ogólne tempo zmian pozostaje kruche .
• W regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej odnotowano ogólny spadek o 0,9%, co tłumaczy się „osłabieniem zaangażowania politycznego i niedoinwestowaniem infrastruktury” .

Co musi się wydarzyć dalej?

WEF apeluje o pilne działania na rzecz odbudowy sprzyjającego środowiska transformacji. Konieczne jest m.in.: wzmocnienie sieci przesyłowych, rozwój magazynów energii, dywersyfikacja łańcuchów dostaw oraz utrzymanie długoterminowej stabilności politycznej. Tylko w ten sposób uda się zasypać przepaść między rekordowymi nakładami finansowymi a wymiernymi efektami transformacji .