Sekretarz generalny Komunistycznej Partii Wietnamu i prezydent kraju Tô Lâm rozpoczął 19 października sześciodniową podróż do Danii, Unii Europejskiej i Belgii. Towarzyszą mu żona Ngô Phương Ly oraz wysoka rangą delegacja. Wizyta następuje dzień po podpisaniu przez Wietnam umowy o wolnym handlu z Europejskim Stowarzyszeniem Wolnego Handlu (EFTA), a zarazem w czasie, gdy Human Rights Watch (HRW) wzywa europejskich przywódców do rozmów o prawach człowieka.
3
8
17
4
Trasa i dyplomatyczny wymiar podróży
Program od 19 do 24 października obejmuje wizytę państwową w Danii oraz oficjalne wizyty w UE i Belgii. Zaproszenia wystosowali król Danii Fryderyk X i królowa Maria, przewodniczący Rady Europejskiej António Costa oraz premier Belgii Bart De Wever.
8
9
Wizyta w Danii ma szczególne znaczenie w relacjach dwustronnych. Były wietnamski ambasador określił ją jako pierwszą wizytę przywódcy partii i państwa Wietnamu w Danii od czasu ustanowienia przez oba kraje kompleksowego partnerstwa strategicznego. Wietnamskie i duńskie relacje z podróży wskazują na możliwość pogłębienia współpracy, między innymi w handlu, inwestycjach, zielonym wzroście i zrównoważonym rozwoju.
10
36
Umowę z EFTA podpisano tuż przed wyjazdem Tô Lâma, ale nie należy automatycznie traktować jej jako elementu oficjalnego programu wizyt. EFTA i Unia Europejska to odrębne ugrupowania, a dostępne doniesienia nie potwierdzają, by porozumienie z EFTA było częścią agendy spotkań w Danii, UE lub Belgii.
Co oznacza umowa Wietnam–EFTA
Wietnam podpisał umowę o wolnym handlu z czterema państwami EFTA — Norwegią, Szwajcarią, Islandią i Liechtensteinem — w Hanoi 18 października, dzień przed wylotem Tô Lâma.
17
19
3
Negocjacje rozpoczęły się w 2012 r., a w 2018 r. utknęły. Według jednego z doniesień zostały wznowione w 2025 r.
26
28 Po wejściu porozumienia w życie państwa EFTA mają znieść cła na wietnamskie produkty przemysłowe i owoce morza. Z kolei ponad 98 proc. norweskiego eksportu do Wietnamu ma zostać objęte zerową stawką celną w ciągu siedmiu lat od wejścia umowy w życie.
19
23
To zapisy i przewidywania dotyczące przyszłości, a nie informacja, że obniżki ceł już obowiązują. Podpisanie umowy wpisuje się w szersze zacieśnianie przez Wietnam więzi gospodarczych z Europą, ale samo w sobie nie czyni jej częścią europejskiej podróży Tô Lâma.
Apel Human Rights Watch
Human Rights Watch wezwała przywódców Danii, Belgii i UE, by podczas wizyt naciskali na Tô Lâma w sprawie konkretnych działań na rzecz poprawy sytuacji praw człowieka w Wietnamie. Przed podróżą organizacja skierowała też listy do duńskich i unijnych przywódców, w których wyraziła obawy dotyczące represji i praw pracowniczych.
2
4
5
W listach HRW przekonuje, że trwające naruszenia praw człowieka są sprzeczne z międzynarodowymi zobowiązaniami Wietnamu, w tym z zobowiązaniami podjętymi w umowach z UE. To stanowisko i zarzuty organizacji; dostępne materiały nie pozwalają niezależnie potwierdzić szczegółowych danych o więźniach, aresztowaniach i wyrokach przywołanych w pierwotnym pytaniu.
4
5
Wizyta stawia więc obok siebie dwa cele: rozwijanie relacji politycznych i gospodarczych oraz pytanie, czy europejscy przywódcy włączą kwestie praw człowieka do rozmów. Umowa z EFTA pokazuje szerszy kontekst wietnamskiej aktywności handlowej w Europie, ale pozostaje odrębnym porozumieniem, które ma własny proces wdrażania.
2
17
23