Pięć startupów zawiązało koalicję CT4CA. Chcą, by małe czujniki stały się sercem unijnej polityki czystego powietrza

Dlaczego powstała CT4CA?

Koalicja narodziła się na około sześć miesięcy przed terminem transpozycji przez państwa członkowskie UE znowelizowanej dyrektywy w sprawie jakości powietrza (AAQD, dyrektywa 2024/2881) do prawa krajowego . Dyrektywa ta wyznacza znacząco ostrzejsze normy dla stężeń PM2.5, PM10 i NO₂, które mają obowiązywać od 2030 roku, stopniowo zbliżając standardy unijne do wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) . Głównym argumentem CT4CA jest to, że tak ambitne cele można osiągnąć tylko wtedy, gdy władze będą dysponować danymi o wysokiej rozdzielczości, które pozwolą na działania na poziomie lokalnym – a najpraktyczniejszym sposobem na pozyskanie takich danych są właśnie wysokiej jakości małe czujniki .

Zanieczyszczenie powietrza pozostaje główną środowiskową przyczyną przedwczesnych zgonów w Europie. Członkowie CT4CA podkreślają, że obywatele nie mogą czekać na czyste powietrze do 2035 czy 2040 roku .

Trzy główne cele koalicji

CT4CA stawia sobie trzy priorytetowe zadania:

1. Uzyskanie formalnego uznania wysokiej jakości małych czujników w znowelizowanej dyrektywie AAQD i nadchodzących aktach wykonawczych, które określą techniczne zasady dotyczące jakości danych, modelowania i reprezentatywności przestrzennej .
2. Dostarczenie wiedzy technicznej decydentom UE – Komisji Europejskiej i Parlamentowi Europejskiemu – w czasie, gdy państwa członkowskie ścigają się z terminem wdrażania nowych, ostrzejszych norm .
3. Promowanie zmiany w kierunku danych o wyższej rozdzielczości, lepiej odzwierciedlających lokalną sytuację, co pozwoli na skuteczniejsze działania na rzecz redukcji zanieczyszczeń .

Motto koalicji brzmi: „Czystsze powietrze zaczyna się od lepszej informacji” .

Jak małe czujniki uzupełniają stacjonarne stacje pomiarowe?

CT4CA wyraźnie podkreśla, że regulacyjne stacje referencyjne pozostają kręgosłupem oficjalnego monitoringu jakości powietrza i nie zostaną zastąpione . Koalicja wskazuje jednak, że same stacje referencyjne mają istotne luki:

Zanieczyszczenie powietrza ma charakter silnie lokalny – stężenia zanieczyszczeń mogą zmieniać się drastycznie na przestrzeni zaledwie kilkuset metrów, w zależności od ruchu drogowego, działalności przemysłowej, portów i lotnisk, pogody oraz układu urbanistycznego . Stacjonarne stacje nie wychwytują tych mikroróżnic.

Sieci małych czujników pomagają władzom:

• Identyfikować „gorące punkty” zanieczyszczeń na poziomie ulicy, szkoły i dzielnicy, które mogą umknąć stacjom referencyjnym .
• Poprawić reprezentatywność przestrzenną całej sieci monitoringu .
• Dostarczać dane niemal w czasie rzeczywistym, aby śledzić epizody zanieczyszczeń na bieżąco .
• Oceniać skuteczność lokalnych planów działań (np. stref czystego transportu, ograniczeń w ruchu) .
• Lepiej chronić wrażliwe grupy społeczne poprzez identyfikację najbardziej narażonych obszarów .

O co dokładnie wnioskuje CT4CA?

Koalicja wzywa Komisję Europejską do formalnego uznania wysokiej jakości małych czujników w aktach wykonawczych, które zdefiniują techniczne wymagania dotyczące modelowania, reprezentatywności przestrzennej, celów jakości danych i pomiarów indykatywnych . CT4CA podkreśla, że nie ma na celu promowania żadnej konkretnej firmy czy technologii, ale broni zasady, że małe czujniki powinny mieć uznaną rolę w unijnych ramach czystego powietrza . Koalicja wskazuje, że europejskie specyfikacje techniczne już istnieją i umożliwiają wdrażanie czujników już dziś, a większa akceptacja wiarygodnych danych z czujników przez władze publiczne pozwoliłaby na bardziej ukierunkowane i responsywne działania na rzecz czystego powietrza .