Co nocny ostrzał cieśniny Ormuz mówi o sile irańskiego porozumienia z USA

Odpowiedź wojska USA

Siły CENTCOM przechwyciły i zniszczyły wszystkie drony, zanim którykolwiek zdołał dosięgnąć jednostki handlowe lub wojskowe . Amerykańska armia aktywnie koordynuje z firmami żeglugowymi procedury bezpiecznego przejścia – doradza, kiedy wyłączyć transpondery AIS i jak reagować na zagrożenia ze strony Iranu . Jeden z urzędników opisał przepływ statków przez cieśninę jako "niezakłócony", mimo powtarzających się co noc ataków dronów .

Status żeglugi: dyplomatyczne otwarcie, fizyczny pat

Sytuacja na wodzie jest głęboko sprzeczna:

• Ruchy dyplomatyczne: Memorandum wprost zakłada ponowne otwarcie cieśniny Ormuz dla całego ruchu . 17 czerwca, kierowane przez USA Wspólne Centrum Informacji Morskiej (JMIC) oficjalnie obniżyło poziom zagrożenia dla jednostek w cieśninie z "poważnego" do "znacznego" w następstwie porozumienia .
• Rzeczywistość fizyczna: Ruch handlowy utrzymuje się na ułamku poziomu sprzed wojny. Według stanu na 8 czerwca cieśninę pokonywało około 10 statków dziennie, w porównaniu z typowymi 95 – to zaledwie około 11% normalnego natężenia. Szlak był de facto zamknięty przez ponad 100 dni od wybuchu wojny 28 lutego .
• Ostrożność branży: Prezesi firm tankowców wyrazili optymizm, że żegluga mogłaby szybko wrócić, gdyby sytuacja bezpieczeństwa się ustabilizowała. Jednak dane z serwisów śledzenia statków nie wykazują wzrostu ruchu trzy dni po ogłoszeniu umowy – firmy żeglugowe i ubezpieczyciele przyjęli postawę wyczekującą .

Co naprawdę zawiera memorandum

Szkice porozumienia, do których dotarły liczne redakcje, ujawniają 14-punktowe ramy przejściowe – a nie ostateczne porozumienie pokojowe . Prezydent Trump, wiceprezydent Vance oraz główny negocjator Iranu i przewodniczący parlamentu Mohammad Bagher Ghalibaf podpisali dokument cyfrowo . Kluczowe postanowienia obejmują:

• 60-dniowe wstrzymanie działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie
• Zobowiązanie Iranu do ponownego otwarcia cieśniny Ormuz i usunięcia przeszkód, takich jak miny, przywracając ruch do poziomu sprzed wojny w ciągu 30 dni
• Zobowiązanie USA do zniesienia blokady morskiej irańskich portów
• Bezpłatny przepływ przez cieśninę przez 60 dni, choć nie wyklucza się opłat w przyszłości
• Nowy minimalny standard dla rozcieńczania wysoko wzbogaconego uranu Iranu
• Postanowienia mające na celu zapewnienie integralności terytorialnej Libanu
• USA podejmą kroki w celu zawieszenia (ale nie trwałego zniesienia) niektórych sankcji po podpisaniu umowy
• Iran uzyskuje dostęp do miliardów dolarów zamrożonych aktywów oraz ulg w sankcjach na sprzedaż ropy i produktów petrochemicznych, uzależnionych od przestrzegania warunków
• Ścieżka do 60 dni kolejnych negocjacji nuklearnych

Formalna ceremonia odbędzie się 19 czerwca w Genewie, a gospodarzem będzie Pakistan, który pełnił rolę mediatora . Oczekuje się, że wiceprezydent Vance i przewodniczący Ghalibaf podpiszą dokument osobiście, po czym, według słów ministra spraw zagranicznych Iranu Abbasa Araghchiego, rozpoczną się bezpośrednie rozmowy nuklearne .

Dlaczego IRGC wciąż atakuje?

Według najnowszych doniesień, ani rząd USA, ani Iranu nie przedstawiły oficjalnego wyjaśnienia. Analitycy i media skupiają się wokół dwóch konkurencyjnych teorii :

• Celowy bunt: Twardogłowe elementy w ramach IRGC mogły aktywnie próbować sabotować ścieżkę dyplomatyczną przed Genewą, sygnalizując, że nie zaakceptują porozumienia wynegocjowanego przez cywilny rząd Iranu. IRGC ma dobrze udokumentowaną historię działania jako "państwo w państwie". Co więcej, 14 czerwca – dzień przed cyfrowym podpisaniem – IRGC nadało przez radio morskie ostrzeżenia nakazujące wszystkim statkom "bezwzględne powstrzymanie się od jakiegokolwiek ruchu w cieśninie Ormuz do odwołania" .
• Załamanie łańcucha dowodzenia: Zdecentralizowane jednostki polowe IRGC mogły nie otrzymać na czas rozkazów wstrzymania ognia lub wewnętrzne struktury dowodzenia mogły zostać zakłócone. Zarówno dowódca marynarki IRGC, który pierwotnie nakazał zamknięcie cieśniny, jak i jego następca, zostali podobno zabici w izraelskich i amerykańskich atakach, pozostawiając operacje regionalne bez potwierdzonych głównodowodzących .

Żaden z wymienionych z nazwiska urzędników nie potwierdził żadnej z tych hipotez. Ta niejednoznaczność sama w sobie jest poważnym czynnikiem ryzyka. Jeśli ataki dronów będą kontynuowane po ceremonii podpisania w Genewie, silnie wsparłoby to teorię o celowym buncie IRGC i podważyło wiarę w to, czy polityczne przywództwo Iranu jest w stanie w pełni wyegzekwować warunki umowy.