Izraelska ekspansja militarna w południowej Syrii: 384 operacje lądowe w sześć miesięcy

Od upadku rządu Baszara al-Asada w grudniu 2024 r. Izrael drastycznie rozszerzył swoją militarną obecność na południu Syrii. Do połowy sierpnia 2026 r. incursje lądowe, naloty na domy, operacje na punktach kontrolnych i ostrzał artyleryjski stały się w prowincjach Dara i Al-Kunajtira wydarzeniami niemal codziennymi. Niniejszy artykuł, oparty na doniesieniach syryjskich mediów państwowych, Syryjskiego Obserwatorium Praw Człowieka (SOHR), ReliefWeb i innych źródłach, przedstawia kluczowe incydenty, udokumentowane wzorce działań, wpływ na ludność oraz reakcję międzynarodową.

Incydenty z użyciem broni w Ma'ariya

16 lipca 2026 r.: Izraelskie siły okupacyjne stacjonujące na posterunku wojskowym Al-Dżazira otworzyły ogień z karabinów maszynowych w kierunku zabudowań mieszkalnych we wsi Ma'ariya w zachodniej części prowincji Dara. Według doniesień syryjskiej agencji prasowej SANA i lokalnych mieszkańców nikt nie zginął ani nie odniósł obrażeń, ale strzelanina spotęgowała strach i napięcie wśród mieszkańców . Incydent miał miejsce dwa dni po tym, jak izraelskie siły wkroczyły do Ma'ariyi i uszkodziły mienie cywilne podczas incursji .

27 lipca 2026 r.: Izraelscy żołnierze ponownie otworzyli ogień do dzielnic mieszkaniowych w Ma'ariyi z tych samych koszar Al-Dżazira. Syryjskie Obserwatorium Praw Człowieka (SOHR) poinformowało, że ostrzał celował w domy i towarzyszyła mu piesza infiltracja w kierunku wsi Dżamale . Wydarzenie to miało miejsce dzień po tym, jak izraelskie drony zrzuciły ulotki nad wioskami w Kotlinie Jarmuku, ostrzegając mieszkańców, by nie blokowali dróg używanych przez izraelskie patrole .

7 sierpnia 2026 r.: Kolejna izraelska incursja w zachodniej części Dary obejmowała ostrzał, który wywołał strach i napięcie wśród mieszkańców .

5 sierpnia 2026 r.: Izraelskie siły wkroczyły do wsi Marija w Kotlinie Jarmuku, przeszukały kilka domów cywilnych i wycofały się bez dokonywania aresztowań . Tego samego dnia miała miejsce oddzielna incursja w prowincji Al-Kunajtira .

Wzorzec incursji i operacji wojskowych

Od grudnia 2024 r. Izrael przeprowadził wielokrotne incursje lądowe w południowe prowincje Syrii niemal codziennie . Briefing ReliefWeb z 19 czerwca 2026 r. udokumentował, że izraelskie siły rutynowo:

• ustanawiają tymczasowe punkty kontrolne w zachodniej Darze i wzdłuż pasa granicznego Al-Kunajtiry,
• przeszukują domy cywilne,
• prowadzą patrole wojskowe,
• tymczasowo zatrzymują lokalnych mieszkańców .

Do konkretnych udokumentowanych operacji należą:

• 28 lipca 2026 r.: Dwa izraelskie czołgi i pojazd wojskowy przekroczyły granicę w rejonie Wadi al-Rakkad w zachodniej Darze i otworzyły ogień .
• 1 sierpnia 2026 r.: Sześć izraelskich pojazdów wojskowych wkroczyło do Wadi al-Rakkad i ustawiło punkt kontrolny .
• 2 sierpnia 2026 r.: Izraelskie siły ustanowiły tymczasowy punkt kontrolny na drodze Al-Hiran–Al-Rafid w Al-Kunajtirze, przeszukując cywilów i pojazdy .
• 13 sierpnia 2026 r.: Sześć izraelskich pojazdów ponownie wkroczyło do Wadi al-Rakkad; izraelskie wojsko twierdziło, że zabiło kilku „uzbrojonych bojowników” .

Skala operacji

SOHR podało, że w pierwszej połowie 2026 r. izraelskie siły przeprowadziły 384 operacje wojskowe w południowej Syrii, w tym incursje lądowe, naloty, rewizje domów, zatrzymania cywilów i działania związane z oczyszczaniem terenu. Miesięczny podział przedstawia się następująco: styczeń – 51, luty – 51, marzec – 68, kwiecień – 62, maj – 78, czerwiec – 74 . Syria NGO Forum zarejestrowało około 300 operacji lub naruszeń w samym czerwcu w obu prowincjach — w tym około 70 incursji lądowych i 28 nalotów . 19 lipca 2026 r. SOHR udokumentowało siedem incursji lądowych i dwa ataki w ciągu jednej doby w Darze i Al-Kunajtirze .

Ekspansja po upadku Assada

Po upadku rządu Baszara al-Asada w grudniu 2024 r. Izrael ogłosił układ o wycofaniu sił z 1974 r. za nieważny, wkroczył do nadzorowanej przez ONZ strefy buforowej i zajął strategiczne terytoria, w tym syryjską stronę góry Hermon, która góruje nad Damaszkiem . Od tego czasu Izrael na bieżąco rozszerza swoją obecność wojskową w południowej Syrii . Projekt fortyfikacyjny IDF „Nowy Wschód” — system okopów i wałów o głębokości i szerokości 4 metrów wzdłuż całej granicy izraelsko-syryjskiej — jest obecnie ukończony w prawie 80%, co dodatkowo umacnia militarną obecność .

Naruszenia praw człowieka

Mieszkańcy wiosek w Darze zgłaszają:

• zakłócenia w uprawach i ograniczony dostęp do ziemi rolnej,
• ciągły strach przed nalotami, aresztowaniami i wysiedleniami .

29 czerwca 2026 r. Al Jazeera poinformowała, że nowy izraelski atak w południowej Syrii zmusił rodziny do ucieczki z domów . Grupy monitorujące udokumentowały naloty na domy, arbitralne zatrzymania i przesłuchania lokalnych mieszkańców, a nawet dziennikarza w Al-Kunajtirze . Raporty opisują również, jak izraelskie siły przeszukują domy cywilne podczas incursji, ustanawiają punkty kontrolne, które zatrzymują i przeszukują cywilów, oraz zatrzymują osoby bez wyraźnego procesu prawnego . Centrum Praw Człowieka Sijil udokumentowało eskalację naruszeń ze strony izraelskich sił w kwietniu 2026 r., odnotowując łącznie 254 naruszenia — co było wówczas drugim najwyższym miesięcznym wynikiem .

Międzynarodowe potępienie

Rząd Syrii wielokrotnie potępiał te operacje. Syryjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych nazwało je „rażącym naruszaniem suwerenności i integralności terytorialnej Syrii” i wezwało ONZ oraz społeczność międzynarodową do interwencji .

Siły Narodów Zjednoczonych ds. Nadzoru nad Rozdzieleniem Wojsk (UNDOF) zwiększyły patrole wzdłuż linii zawieszenia broni wynikającej z układu z 1974 r., choć, jak podaje syryjskie źródło rządowe cytowane przez Asharq al-Awsat, patrole te odzwierciedlają istniejące porozumienie, a nie nowe ustalenia z Izraelem . ONZ konsekwentnie wzywa do deeskalacji i poszanowania integralności terytorialnej Syrii za pośrednictwem kanałów UNDOF. Wejście Izraela do strefy buforowej stanowi naruszenie układu o wycofaniu sił z 1974 r. .

Rada Ligi Arabskiej, z inicjatywy Egiptu, zebrała się, aby wypracować jednolite stanowisko arabskie potępiające izraelską okupację dodatkowych terytoriów syryjskich na Wzgórzach Golan .