Wyschnięty Dunaj pogrąża Europę Środkową w kryzysie energetycznym

Rumunia: Nadzwyczajny manewr – wysadzenie skał w korycie Dunaju

Pod koniec lipca Rumunia wyłączyła oba reaktory w swojej elektrowni jądrowej Cernavodă, ponieważ poziom Dunaju był na najniższym poziomie od dziesięcioleci i uniemożliwiał odpowiednie chłodzenie – to pierwszy raz, kiedy niski poziom wody zmusił do jednoczesnego odłączenia obu bloków . 3 sierpnia rumuńska marynarka wojenna wysadziła w powietrze formację skalną, która odsłoniła się w korycie rzeki na odnodze kanału Bala, próbując skierować więcej wody chłodzącej do pozostałego działającego reaktora . Przygotowano również zatapianie barek wypełnionych kamieniami, aby dodatkowo zmienić kierunek przepływu . Operacja wymagała użycia 180 kg materiałów wybuchowych . Rumunia ogłosiła stan wyjątkowy na terenie całego kraju na miesiąc sierpień .

Fabryki samochodów stają: Dacia i Ford wstrzymują produkcję

3 sierpnia premier Rumunii Ilie Bolojan ogłosił, że Dacia (należąca do Renault) i Ford dobrowolnie wstrzymały produkcję w swoich rumuńskich zakładach do 19 sierpnia, aby zmniejszyć zużycie energii elektrycznej w obliczu kryzysu . Ten ruch odciążył krajowe zużycie energii o ok. 200 MW . Rząd porozumiał się również z dużymi odbiorcami przemysłowymi w sprawie dobrowolnego ograniczenia zużycia w szczytowych godzinach wieczornych . Wstrzymanie produkcji objęło m.in. modele Dacia Duster i Bigster oraz Ford Puma i Transit Courier .

Serbska zapaść hydroelektryczna

Największa elektrownia wodna Serbii, Djerdap 1 na Dunaju, do 25 lipca produkowała już tylko jedną trzecią swojej normalnej dziennej średniej . Na początku sierpnia dwie największe elektrownie, Djerdap I i Djerdap II, działały odpowiednio z zaledwie 20% i 30% normalnej mocy . Obiekty te zazwyczaj dostarczają ok. 18% energii elektrycznej Serbii .

Paraliż żeglugi na Dunaju i Renie

Niski poziom wody na Dunaju sparaliżował żeglugę towarową – łodzie osiadły na mieliźnie, a ruch towarowy został poważnie ograniczony na całej długości rzeki przez Niemcy, Austrię, Węgry, Serbię, Chorwację i Rumunię . Ren był dotknięty podobnym problemem; kurczący się poziom wody ograniczał dostawy węgla, chemikaliów i kontenerów barkami, wywierając presję na wyniki finansowe firm .

Dyskusje w Komisji Europejskiej

Kryzys skłonił Komisję Europejską do rozmów o skoordynowanej regionalnej odpowiedzi. Jednoczesne zakłócenia w energetyce, przemyśle i transporcie w kilku państwach członkowskich UE unaoczniły brak planów awaryjnych na wypadek niedoboru wody spowodowanego zmianami klimatu . Liczne doniesienia wskazywały, że Komisja prowadzi rozmowy ze stolicami dotkniętych krajów na temat awaryjnego dzielenia się energią i koordynacji kryzysowej .

Przyczyna: zjawisko klimatyczne, nie awaria techniczna

Kryzys nie był pojedynczą awarią techniczną, ale kaskadowym skutkiem ekstremalnego zjawiska klimatycznego – długotrwałych wysokich temperatur i braku znaczących opadów deszczu na dużej części Europy Środkowej i Wschodniej przez wiele tygodni – które obniżyło poziom Dunaju do najniższego poziomu od ponad pół wieku . W Budapeszcie poziom Dunaju wynosił ok. 10 cm, czyli znacznie poniżej poprzedniego rekordowo niskiego poziomu 33 cm z 2018 r. . Ta jedna droga wodna, która zapewnia chłodzenie dla flot jądrowych dwóch krajów, napędza ogromne tamy hydroelektryczne i służy jako kluczowy szlak przemysłowego transportu wodnego, stała się wąskim gardłem dla bezpieczeństwa energetycznego i gospodarczego całego regionu.