Handel zagraniczny Wietnamu w 2026 roku: rekordowe obroty, sukces EVFTA i luka wśród MŚP

Wiceminister przemysłu i handlu Nguyễn Sinh Nhật Tân ocenił, że przy utrzymaniu wysokiej dynamiki całoroczne obroty mogą przekroczyć 1 bln dolarów. Jednym z filarów tego wzrostu jest rozbudowana sieć nowoczesnych umów o wolnym handlu (FTA), które mają ułatwiać wietnamskim firmom dostęp do zagranicznych rynków .

Wzrost gospodarczy daje handlowi dodatkowe paliwo

Produkt krajowy brutto Wietnamu zwiększył się w pierwszej połowie 2026 roku o 8,18% rok do roku. W drugim kwartale wzrost wyniósł 8,39% — był to najlepszy wynik dla drugiego kwartału od 2011 roku . W pierwszym kwartale gospodarka urosła o 7,83% .

Rząd premiera Phạm Minh Chính postawił na bardzo ambitny cel: 10% wzrostu PKB w całym 2026 roku . Bank Światowy prognozuje jednak bardziej umiarkowane 6,8%, wskazując między innymi na wpływ szoku na rynku ropy naftowej na globalny popyt . Wynik z pierwszej połowy roku znajduje się pomiędzy tymi dwiema wartościami.

Rekordowe obroty, ale nie ma nadwyżki w całym handlu

Najważniejsze dane za 2026 rok pokazują skalę ekspansji:

• Pierwsza połowa roku: handel towarowy osiągnął 549,69 mld dolarów, co oznacza wzrost o 27,1% rok do roku .
• Styczeń–lipiec: obroty sięgnęły około 659 mld dolarów, o 28% więcej niż w analogicznym okresie 2025 roku .
• Eksport i import po siedmiu miesiącach: eksport wyniósł około 320 mld dolarów, a import 339 mld dolarów. Import wzrósł szybciej, między innymi z powodu większego zapotrzebowania na maszyny i materiały do produkcji .
• Bilans handlowy: w pierwszej połowie roku Wietnam odnotował deficyt w wysokości 16,65 mld dolarów .

Ten ostatni punkt wymaga doprecyzowania. Wysoka nadwyżka w handlu z Unią Europejską nie oznacza, że Wietnam ma dodatni bilans ze wszystkimi partnerami. Ogólny deficyt wynikał przede wszystkim z szybkiego wzrostu importu dóbr produkcyjnych, a nie z gwałtownego napływu towarów konsumpcyjnych .

EVFTA po sześciu latach: Europa coraz ważniejszym rynkiem

Umowa o wolnym handlu między Unią Europejską a Wietnamem (EVFTA) weszła w życie 1 sierpnia 2020 roku. Po sześciu latach jej skutki są widoczne w danych o wymianie handlowej .

Łączna wartość handlu między Wietnamem a UE od 1995 roku do czerwca 2026 roku przekroczyła 900 mld dolarów. Aż 383,8 mld dolarów, czyli 42,6% tej wartości, przypadło na sześć lat od wejścia EVFTA w życie .

W pierwszej połowie 2026 roku handel dwustronny wyniósł 41,4–41,7 mld dolarów. Wietnam wyeksportował do UE towary za 31,8 mld dolarów, a import z Europy wyniósł 9,7–9,9 mld dolarów. Dało to nadwyżkę około 22 mld dolarów . Co istotne, półroczna nadwyżka była większa niż nadwyżka za cały 2019 rok, która wyniosła 21,7 mld dolarów — jeszcze przed wejściem umowy w życie .

W pierwszych pięciu miesiącach 2026 roku eksport Wietnamu do UE osiągnął 25,78 mld dolarów, rosnąc o 13,3% rok do roku. Unia stała się tym samym największym rynkiem nadwyżki handlowej Wietnamu .

Ważnym wskaźnikiem jest także wykorzystanie preferencyjnych świadectw pochodzenia, czyli dokumentów potwierdzających, że towar spełnia reguły pochodzenia i może korzystać z niższych ceł. W przypadku EVFTA wskaźnik ten wzrósł z 14,8% w pierwszym roku obowiązywania umowy do 35,1% w 2024 roku . EuroCham podaje ponadto, że 68% europejskich firm jest już zaangażowanych w handel między UE a Wietnamem .

Eksport wsparty umowami FTA zbliża się do 100 mld dolarów

Do lipca 2026 roku w ramach różnych umów o wolnym handlu wydano ponad 1,2 mln świadectw pochodzenia. Obejmowały one eksport o wartości niemal 100 mld dolarów, odpowiadający 28% całkowitej wartości wietnamskiego eksportu .

W kilku porozumieniach wskaźnik wykorzystania preferencyjnych stawek celnych wynosił od 30% do 50% . Wietnam ma zawarte i wdrożone 17 umów FTA, a niedawno zakończył negocjacje z Europejskim Stowarzyszeniem Wolnego Handlu (EFTA) .

Sieć obejmująca między innymi CPTPP, RCEP oraz umowy dwustronne i regionalne z partnerami z ASEAN, Indiami, Australią, Nową Zelandią, Koreą Południową i Japonią pomogła zdywersyfikować eksport. Przyczyniła się także do przesuwania łańcuchów dostaw w stronę bardziej zaawansowanej produkcji przemysłowej i towarów przetworzonych .

Skala zmian jest widoczna także w dłuższej perspektywie. Między 2016 a 2025 rokiem łączne obroty handlowe Wietnamu wzrosły 2,7-krotnie — ze 176 mld do 475 mld dolarów .

Największa niewykorzystana szansa dotyczy MŚP

Sama obecność umów handlowych nie gwarantuje jeszcze korzyści. Z dostępnych danych wynika, że preferencje celne wykorzystuje tylko około 30–40% firm eksportujących . Oznacza to, że 60–70% dostępnych ulg pozostaje niewykorzystanych .

Problem jest szczególnie widoczny w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Firmy te napotykają kilka barier:

• silne uzależnienie od dużych rynków, zwłaszcza Stanów Zjednoczonych i Chin ;
• niski udział lokalnych komponentów w produkcji, przez co trudniej spełnić reguły pochodzenia ;
• niewystarczającą znajomość zasad FTA oraz wysokie koszty przygotowania dokumentacji ;
• rosnące wymagania dotyczące ochrony środowiska, praw pracowniczych i własności intelektualnej .

Duże przedsiębiorstwa mogą zatrudniać wyspecjalizowane zespoły do spraw zgodności handlowej i dokumentacji. Dla wielu MŚP przygotowanie dowodów pochodzenia, kontrola dostawców i spełnienie wymogów formalnych są natomiast kosztowne oraz czasochłonne .

Ministerstwo Przemysłu i Handlu uruchomiło w kwietniu 2024 roku FTA Index — wskaźnik mający mierzyć, jak poszczególne regiony i prowincje wdrażają oraz wykorzystują umowy o wolnym handlu. Narzędzie ma pomóc lepiej identyfikować różnice lokalne i ograniczać lukę między dużymi firmami a MŚP .

Co będzie kluczowe w drugiej połowie roku?

Wyniki z pierwszych siedmiu miesięcy stawiają Wietnam w zasięgu historycznej granicy 1 bln dolarów obrotów handlowych. Nie jest to jednak wynik osiągnięty, lecz prognoza wymagająca utrzymania wysokiego tempa w drugiej połowie 2026 roku .

Najważniejsze pytanie brzmi nie tylko, czy Wietnam zwiększy eksport, lecz także czy większa liczba krajowych firm — zwłaszcza MŚP — zdoła przełożyć preferencje zapisane w umowach FTA na realne oszczędności i konkurencyjność. Dane o EVFTA pokazują, że potencjał jest znaczący. Luka w wykorzystaniu ulg celnych wskazuje jednak, że dostęp do rynku i umiejętność korzystania z jego zasad to wciąż dwie różne rzeczy.