Iran eskaluje retorykę. IRGC odrzuca porozumienie z Hamasem jako „skazane na porażkę”

To stanowisko wyraźnie różni się od deklaracji Hamasu, który zgodził się na etapowe ramy porozumienia przewidujące rozbrojenie organizacji. W efekcie ujawnił się jeden z najpoważniejszych od dziesięcioleci rozdźwięków między Teheranem a jego wieloletnim sojusznikiem .

IRGC: odwet jest „nieunikniony”

W komunikacie wydanym 2 sierpnia IRGC przypomniał o zabójstwie Haniji w Teheranie 31 lipca 2024 r. i stwierdził, że odwet za śmierć byłego szefa biura politycznego Hamasu oraz za zabójstwo ajatollaha Alego Chameneiego, do którego miało dojść wcześniej w 2026 r., pozostaje nieunikniony .

Formacja oświadczyła, że zemsta nie zostanie „wymazana z pamięci historycznej”. Jednocześnie uznała wysiłki na rzecz rozbrojenia Hamasu za „spisek”, który „nigdzie nie doprowadził” i już poniósł strategiczną porażkę . Było to bezpośrednie odrzucenie porozumienia przygotowanego przez powołaną przez Donalda Trumpa Board of Peace, czyli Radę Pokoju zajmującą się planem dla Gazy .

Retoryka ta nawiązuje do wcześniejszych ostrzeżeń IRGC z początku lipca, wygłaszanych podczas uroczystości pogrzebowych Chameneiego. Strażnicy Rewolucji ostrzegali wówczas, że każdy „błąd w kalkulacji” przeciwnika spotka się z „bardziej zdecydowanym i miażdżącym ciosem niż kiedykolwiek wcześniej”, podkreślając pełną gotowość bojową .

Hamas wybiera inną drogę

Hamas publicznie zgodził się na etapowe ramy porozumienia Rady Pokoju dotyczące całkowitego rozbrojenia. Plan obejmuje przekazanie broni, zniszczenie tuneli oraz oddanie zarządzania Strefą Gazy nowej palestyńskiej administracji .

W zamian porozumienie przewiduje wycofanie izraelskich wojsk z Gazy według określonego harmonogramu. Izrael nie zaakceptował jednak formalnie najnowszej propozycji, a jej wdrożenie wciąż napotyka poważne przeszkody . Hamas zastrzegł, że nie zrealizuje żadnego elementu planu, jeśli Izrael nie wypełni własnych zobowiązań .

Deklaracja oznacza zmianę dotychczasowego stanowiska organizacji. Jeszcze w marcu 2026 r. Hamas odrzucał propozycje rozbrojenia . Pod koniec lipca przedstawiciel wysokiego szczebla potwierdził jednak BBC, że organizacja zgodziła się na inicjatywę . Trump określił porozumienie jako „krytyczny krok” w kierunku przekazania Gazy nowemu palestyńskiemu rządowi .

Iran próbował zablokować porozumienie — bez powodzenia

Kilka relacji wskazuje, że Iran aktywnie próbował doprowadzić do odrzucenia planu, lecz nie osiągnął celu .

Według tych doniesień przedstawiciele IRGC nakłaniali członków delegacji Hamasu do odrzucenia porozumienia podczas rozmów w Teheranie, związanych z uroczystościami pogrzebowymi Chameneiego . Wysoki rangą przedstawiciel USA powiedział dziennikarzom, że Iran próbował przekonać Hamas, by nie przyjmował propozycji Rady Pokoju, ale ostatecznie poniósł porażkę .

Ten sam przedstawiciel stwierdził, że Iran „porzucił Hamas jakiś czas temu” i nie może już pozwolić sobie na dalsze wspieranie organizacji. Według tej oceny presja finansowa mogła skłonić Hamas do postawienia na własne przetrwanie i interesy, nawet jeśli oznaczało to sprzeciw wobec strategicznych celów Teheranu .

Relacje Axios, Reutersa i innych mediów potwierdzały, że irańskie działania lobbingowe nie powstrzymały Hamasu przed przystąpieniem do porozumienia . Komunikat IRGC z 2 sierpnia można odczytać jako pośrednie przyznanie, że Teheran nie zdołał wpłynąć na decyzję organizacji .

Coraz większy rozdźwięk między sojusznikami

Obie strony prezentują dziś wyraźnie odmienne priorytety:

Nie jest to pierwszy sygnał napięć między Iranem a Hamasem. Obie strony już wcześniej różniły się w ocenie strategii, lecz obecny spór ma znacznie większą wagę. Hamas podjął decyzję zgodną z tym, co uznał za własny interes, zamiast podporządkować się stanowisku Teheranu. Jak ujął to amerykański urzędnik, przywódcy Hamasu zrozumieli, że muszą zrobić to, co będzie najlepsze dla nich samych .

Tło: zabójstwa i kryzys przywództwa w Iranie

Ismail Hanija został zabity 31 lipca 2024 r. w Teheranie, gdy uczestniczył w uroczystości zaprzysiężenia prezydenta Iranu. Według irańskich władz zginął w wyniku trafienia pociskiem krótkiego zasięgu. Iran obwinił Izrael i od tamtej pory wielokrotnie zapowiadał odwet .

Zabójstwo Alego Chameneiego w 2026 r. pogrążyło Iran w kryzysie przywództwa i doprowadziło do wojny ze Stanami Zjednoczonymi, która ostatecznie przeszła w trudne do utrzymania zawieszenie broni w kwietniu 2026 r. . W okresie sukcesji IRGC wykorzystuje uroczystości i publiczne komunikaty do podkreślania twardej linii, mimo ogromnej presji wewnętrznej i zewnętrznej .

Równocześnie w Gazie nadal dochodziło do izraelskich nalotów, także po ogłoszeniu porozumienia. Pokazuje to, jak kruchy pozostaje każdy plan zawieszenia broni. Propozycja wymaga formalnej zgody Izraela, której dotąd nie udzielono, a Hamas uzależnia własne działania od wycofania izraelskich wojsk .

Co oznacza ten spór?

Najważniejszą konsekwencją jest publiczne pęknięcie między Iranem a Hamasem. IRGC pozostaje przy konfrontacyjnej strategii, odrzuca kompromis ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem oraz traktuje odwet za zabójstwa przywódców jako sprawę niepodlegającą negocjacjom . Hamas natomiast próbuje znaleźć dyplomatyczne wyjście z konfliktu: zgadza się na rozbrojenie, przekazanie władzy i obecność międzynarodowych sił stabilizacyjnych w zamian za wycofanie Izraela i odbudowę .

To, czy porozumienie przetrwa etap deklaracji, zależy jednak od zgody Izraela, kolejności wzajemnych ustępstw i zdolności stron do wdrożenia kolejnych faz. Na razie stanowisko IRGC dodatkowo oddala Teheran od jego najważniejszego regionalnego sojusznika .