Amerykańska naukowiec Elsa Reichmanis broni globalnej współpracy po otrzymaniu najwyższego chińskiego wyróżnienia naukowego

Kim jest Elsa Reichmanis?

Urodzona w Melbourne w Australii 9 grudnia 1953 roku Elsa Reichmanis wyemigrowała jako dziecko do Stanów Zjednoczonych i dorastała w Syracuse w stanie Nowy Jork . Uzyskała tytuł licencjata z chemii w 1972 roku i doktorat z chemii organicznej w 1975 roku – oba na Syracuse University .

Jej kariera odzwierciedla historię nowoczesnych badań nad półprzewodnikami:

• Bell Labs (lata 70. – 2000): Karierę zawodową rozpoczęła w AT&T Bell Laboratories, gdzie awansowała na dyrektorkę Działu Badań nad Materiałami i otrzymała tytuł Bell Labs Fellow .
• Georgia Tech: Następnie objęła katedrę Pete Silas Chair in Chemical Engineering .
• Lehigh University (od 2020 r.): Jest profesorką i posiadaczką katedry Carl Robert Anderson Chair w Katedrze Inżynierii Chemicznej i Biomolekularnej. W lipcu 2024 r. została dyrektorką Instytutu Materiałów i Urządzeń Funkcjonalnych (I-FMD) na Lehigh .

Reichmanis należy do trzech prestiżowych amerykańskich akademii: National Academy of Engineering (Akademia Inżynierii), National Academy of Inventors (Akademia Wynalazców) oraz American Academy of Arts and Sciences (Amerykańska Akademia Sztuk i Nauk) . Była też prezeską American Chemical Society w 2003 roku i jest członkinią AIChE (Amerykańskiego Instytutu Inżynierów Chemików) .

Jej kluczowy wkład w produkcję półprzewodników

Reichmanis jest międzynarodowo uznawana za odkrycie, rozwój i przywództwo inżynieryjne w zakresie nowych rodzin materiałów litograficznych – światłoczułych polimerów, znanych jako fotorezysty, używanych do tworzenia wzorów obwodów na płytkach krzemowych . Jej praca w Bell Labs przyniosła kluczowe postępy w materiałach fotorezystywnych do głębokiego ultrafioletu (DUV), które umożliwiły miniaturyzację urządzeń półprzewodnikowych .

Według chińskich źródeł informujących o nagrodzie, „opracowała pionierski projekt pierwszych przemysłowych fotorezystów do głębokiego ultrafioletu, kładąc podwaliny pod technologię litografii VLSI (układy scalone bardzo dużej skali integracji) oraz opracowała pierwszy elastyczny tranzystor półprzewodnikowy” . Jej dorobek obejmuje około 40 patentów i miał bezpośredni wpływ na masową produkcję mikroprocesorów .

Obecnie jej badania na Lehigh koncentrują się na rozciągliwych półprzewodnikach polimerowych do nowej generacji elastycznej elektroniki .

Jej rola na Uniwersytecie Donghua

Reichmanis jest przewodniczącą Międzynarodowego Komitetu Doradczego Państwowego Kluczowego Laboratorium Zaawansowanych Włókien Materiałowych na Uniwersytecie Donghua w Szanghaju oraz doradczynią redakcyjną czasopisma Advanced Fiber Materials . Jej wieloletnia współpraca z chińskimi zespołami badawczymi – trwająca dekady – była kluczowym czynnikiem przyznania nagrody, która została ogłoszona wraz z pierwszoklasową Państwową Nagrodą Postępu Naukowo-Technicznego zdobytą przez Uniwersytet Donghua za projekt dotyczący włókien poliestrowych . W 2024 roku otrzymała już Szanghajską Międzynarodową Nagrodę Współpracy Naukowo-Technicznej .

„Nauka jest uniwersalnym językiem”: Jej poglądy na współpracę w czasach rywalizacji

Nagroda dla Reichmanis przypada w czasie głębokiego napięcia między USA a Chinami w kwestii technologii półprzewodnikowych, kontroli eksportu i wymiany naukowej. W wywiadzie dla „South China Morning Post” nie owijała w bawełnę:

• Określiła naukę jako „uniwersalny język”, który przynosi korzyści całej ludzkości i powinien pozostać odrębny od geopolitycznej i technologicznej rywalizacji .
• Stwierdziła, że współpraca naukowa powinna „wykraczać poza rywalizację” i że badacze pracujący razem nad podstawowymi pytaniami są niezbędni niezależnie od politycznych napięć .
• Przyznała, że międzynarodowa wymiana naukowa jest pod lupą, ale argumentowała, że otwarta współpraca w zakresie badań podstawowych ostatecznie przynosi korzyści wszystkim uczestniczącym krajom .

Jej stanowisko jest szczególnie znaczące, ponieważ jej dziedzina – materiały półprzewodnikowe – znajduje się w centrum rywalizacji technologicznej między USA a Chinami. Te same materiały litograficzne, które opracowała, są niezbędne do produkcji chipów – branży, w której USA i Chiny coraz bardziej ścierają się w kwestiach łańcuchów dostaw, kontroli eksportu i transferu technologii.

Co oznacza nagroda?

Chińska Międzynarodowa Nagroda Współpracy Naukowo-Technicznej to jedno z najwyższych chińskich odznaczeń dla zagranicznych ekspertów. W grupie dziewięciorga laureatów z 2025 roku znaleźli się naukowcy z Rosji, Belgii, Portugalii, Francji i innych krajów, pracujący w dziedzinach od sztucznej inteligencji po inżynierię morską . Reichmanis była jedyną amerykańską laureatką .

Dla Reichmanis nagroda jest zarówno uznaniem dotychczasowej pracy, jak i deklaracją na temat przyszłości nauki. Jak powiedziała „SCMP”, podstawowe pytania, które zadają badacze – i odpowiedzi, które znajdują – nie znają granic państwowych . W erze technologicznego rozłączania się (decoupling) i kontroli eksportu, to przesłanie ma wagę wykraczającą daleko poza laboratorium chemiczne.