Potrójny szok naftowy: Ukraińska kampania dronów, zamknięcie Cieśniny Ormuz i kryzys w Bab el-Mandeb powodują historyczny niedobór 6 mln baryłek dziennie

Skumulowany efekt tych działań znacznie ograniczył rosyjskie operacje morskie i żeglugę handlową na Morzu Czarnym.

Wpływ na eksport ropy z Kazachstanu przez terminal CPC

Rurociąg Kaspijskiego Konsorcjum Rurociągowego (CPC) obsługuje około 80% eksportu ropy naftowej z Kazachstanu i stanowi ponad 1% globalnej podaży ropy . Był wielokrotnie atakowany:

• 29 listopada 2025: Ukraiński atak dronów poważnie uszkodził terminal Jużnaja Ozieriejewka pod Noworosyjskiem, wstrzymując eksport. MSZ Kazachstanu wezwało Ukrainę do zaprzestania ataków, określając je jako zamach na interesy gospodarcze kraju . Pełna zdolność eksportowa nie miała powrócić wcześniej niż 11 grudnia . Europa straciła w wyniku tych wydarzeń 3,8 mln ton kazachskiej ropy .
• Grudzień 2025: Kazachstan tymczasowo ograniczył przesył ropy przez CPC z powodu ataków dronów i złej pogody . Kraj przekierował część surowca przez rurociąg Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC) .
• 20–23 lipca 2026: Kolejne ataki dronów na tankowce przy terminalu CPC zmusiły do ponownego wstrzymania eksportu . Kazachstan potępił ataki i ogłosił ograniczenie wydobycia ropy – ministerstwo energii poinformowało, że „firmy naftowe dostosowały dzienną produkcję, powodując tymczasowy spadek wolumenu wydobycia” . Całkowite wydobycie ropy w Kazachstanie spadło do 1,63 mln baryłek dziennie ze średniej lipcowej wynoszącej 2,07 mln baryłek dziennie .

Jednoczesne napięcie w newralgicznych punktach światowej energetyki

Zakłócenia na Morzu Czarnym nakładają się na jeszcze większe kryzysy w dwóch innych krytycznych przesmykach morskich.

Cieśnina Ormuz: Od końca lutego 2026 roku cieśnina jest praktycznie zamknięta dla ruchu handlowego z powodu konfliktu w Iranie. Do połowy 2026 roku dane AIS potwierdziły ruch na poziomie około 5% przedwojennej normy, a 166–230 tankowców utknęło w kolejce po stronie Zatoki Perskiej . W 2024 roku przez cieśninę przepływało średnio około 20 mln baryłek ropy dziennie (mniej więcej jedna piąta globalnego zużycia) . Instytut Bakera szacuje, że zamknięcie blokuje lub przekierowuje około 20% światowego handlu ropą naftową i LNG .

Cieśnina Bab el-Mandeb: Już poważnie zakłócona przez ataki Huti, które rozpoczęły się pod koniec 2023 roku, ruch odbudował się tylko nieznacznie w 2025 roku, zanim wojna w Iranie w 2026 roku ponownie skupiła uwagę na tym przesmyku . Bank Światowy odnotował 15% spadek ruchu morskiego w regionie, gdy cień konfliktu rozprzestrzeniał się dalej .

Te dwa przesmyki obsługują łącznie wolumen daleko przewyższający przepływy na Morzu Czarnym, tworząc jednoczesną, trójfrontową kompresję globalnego tranzytu ropy.

Ostrzeżenie IEA o 6-milionowym niedoborze baryłek dziennie

Ostrzeżenia IEA nasiliły się gwałtownie:

• Marzec 2026: IEA ostrzegła, że wojna w Iranie powoduje „największe zakłócenie dostaw w historii światowego rynku ropy”, a podaż prawdopodobnie spadnie o 8 mln baryłek dziennie już w samym marcu . Przepływy przez Cieśninę Ormuz wynosiły mniej niż 10% poziomu sprzed kryzysu .
• 13 maja 2026: IEA formalnie zrewidowała swoje prognozy rynkowe, ogłaszając, że świat stoi w obliczu „masywnego niedoboru 6 mln baryłek dziennie”, który może utrzymywać rynki w napięciu jeszcze długo po 2026 roku, nawet jeśli konflikt w Iranie zostanie szybko rozwiązany . S&P Global określił rynek jako „poważnie niedostatecznie zaopatrzony” i przewidział deficyty utrzymujące się do IV kwartału 2026 roku .
• 2 czerwca 2026: IEA ostrzegła przed „krytycznie niskimi zapasami przed szczytowym letnim popytem”, zauważając, że wzrost podaży z Ameryk „tylko nieznacznie łagodzi utratę 14 milionów baryłek dziennie od producentów z Zatoki Perskiej” . Agencja przestrzegła, że uwalnianie rezerw strategicznych to jedynie tymczasowe rozwiązanie, a nie remedium na strukturalne niedobory .

Liczba 6 mln baryłek dziennie oznacza deficyt netto po uwzględnieniu całej dostępnej podaży kompensacyjnej – całkowite zakłócenie z Bliskiego Wschodu jest znacznie większe, a IEA podaje, że sami producenci z Zatoki Perskiej stracili około 14 mln baryłek dziennie .

Kluczowy wniosek: Kampania dronów Ukrainy na Morzu Czarnym skutecznie zakłóciła działanie jednego z głównych globalnych szlaków tranzytowych ropy, zmuszając Kazachstan do ograniczenia produkcji i przekierowania eksportu. Dzieje się to równolegle z niemal całkowitym zamknięciem Cieśniny Ormuz i trwającymi zakłóceniami w Bab el-Mandeb, tworząc trójfrontową presję na globalną podaż ropy. Ostrzeżenie IEA o 6-milionowym niedoborze – największym w historii – odzwierciedla fakt, że nawet gdyby konflikt w Iranie został natychmiast rozwiązany, rynki pozostawałyby poważnie niedostatecznie zaopatrzone jeszcze przez długi czas w 2027 roku, z krytycznie niskimi zapasami przed szczytowym letnim popytem.