| Choroba | Główna droga transmisji | Kluczowe punkty dla pielęgniarki kontroli zakażeń |
|---|---|---|
| Odra (Measles) | Drogą powietrzną (airborne); CDC wymaga Airborne + Standard Precautions . | Najwyższy alert. Podejrzany pacjent – natychmiastowa maska chirurgiczna, szybkie skierowanie do izolatki z podciśnieniem (negatywne ciśnienie). Izolacja powietrzna + standardowa do 4 dni po wystąpieniu wysypki, u osób z obniżoną odpornością przez cały okres choroby . Personel bez udokumentowanej odporności (MMR) nie powinien wchodzić do sali . Szybkie śledzenie kontaktów, szczególna ochrona kobiet w ciąży, osób z obniżoną odpornością i niemowląt <1. roku życia . |
| Mpox (małpia ospa) | Głównie przez bezpośredni kontakt ze zmianami skórnymi, ale także przez kontakt z krwią, płynami ustrojowymi i skażonymi powierzchniami . | Podejrzany przypadek – natychmiast powiadomić zespół kontroli zakażeń, umieścić w jednoosobowej sali. Personel wchodzący do sali musi stosować pełne PPE (fartuch, rękawice, ochrona oczu, maska). Kluczowe: zakrywanie zmian skórnych, unikanie wspólnej pościeli/ręczników, właściwe postępowanie ze skażoną bielizną. Ocena poekspozycyjna i ewentualna szczepionka/szczególny nadzór medyczny zgodnie z lokalnymi wytycznymi . |
| Choroba dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD) | Głównie przez kontakt (kalowo-ustny) i skażone powierzchnie; często wywoływana przez enterowirusy, powszechna u dzieci . | Należy monitorować ogniska w szkołach, przedszkolach i na oddziałach pediatrycznych. W przypadku podejrzenia – Contact + Standard Precautions. Ścisła higiena rąk (mydło i woda – alkohol nie działa skutecznie na enterowirusy), dezynfekcja środowiska i zabawek . Dzieci z gorączką, owrzodzeniami jamy ustnej i pęcherzami na dłoniach/stopach powinny być wykluczone z zajęć grupowych . |
| COVID-19 | Drogą kropelkową i powietrzną (w zależności od procedur) . | Decyzja o rodzaju izolacji (Droplet lub Airborne + Contact) na podstawie oceny ryzyka. Transmission-Based Precautions stosuje się dodatkowo do Standard Precautions u pacjentów z podejrzeniem lub potwierdzeniem zakażenia . Przy procedurach generujących aerozol – odpowiednie PPE. Należy rozważyć niższy próg testowania i izolacji na oddziałach wysokiego ryzyka (onkologia, nefrologia, OIOM) . |
| Grypa sezonowa (Influenza) | Drogą kropelkową . | |
| Denga (Dengue fever) | Przez komary (wektory) – nie przenosi się bezpośrednio między ludźmi . | Głównym zadaniem jest zapobieganie ukąszeniom komarów i raportowanie. Należy zapytać o historię podróży, zgłosić do lokalnych służb sanitarnych, usuwać stojącą wodę w otoczeniu szpitala i stosować moskitiery/repelenty na oddziale . Same Standard Precautions są wystarczające przy opiece nad pacjentem, ale kluczowa jest kontrola wektorów . |
| Chikungunya | Przez komary (wektory) – nie przenosi się bezpośrednio między ludźmi . | Zasady podobne jak przy dendze: Standard Precautions, ale priorytetem jest kontrola komarów, wywiad epidemiologiczny (podróże), raportowanie i zapobieganie ukąszeniom pacjenta w okresie gorączki . |
| Ospa wietrzna (Varicella/Chickenpox) | Drogą powietrzną (airborne) i kontaktową . | Podejrzany przypadek – Airborne + Contact + Standard Precautions. Najlepiej umieścić w sali z podciśnieniem lub w odpowiednio izolowanym pomieszczeniu . Szczególna ochrona kobiet w ciąży bez odporności, osób z obniżoną odpornością, noworodków i osób nieszczepionych . |
| Nieżyt żołądkowo-jelitowy (bakteryjny/wirusowy) / Zatrucie pokarmowe | Drogą fekalno-oralną, przez skażone środowisko i kontakt z pacjentem wymiotującym/mającym biegunkę . |
Priorytet pierwszy: Odra, ospa wietrzna
Obie choroby wymagają myślenia o ryzyku transmisji powietrznej. W przypadku odry – szczególnie szybka izolacja powietrzna + standardowa; podejrzanych pacjentów nie należy pozostawiać w ogólnej poczekalni .
Priorytet drugi: Mpox, HFMD, nieżyty żołądkowo-jelitowe
Głównie Contact Precautions, higiena rąk, dezynfekcja środowiska, postępowanie ze skażoną bielizną i ocena poekspozycyjna. W przypadku mpox – natychmiastowe powiadomienie zespołu kontroli zakażeń i izolacja w jednoosobowej sali z pełnym PPE .
Priorytet trzeci: COVID-19, grypa
Pacjenci z objawami ze strony układu oddechowego powinni być wcześnie zaopatrzeni w maskę i poddani segregacji. W zależności od ryzyka – Transmission-Based Precautions dodane do Standard Precautions .
Priorytet czwarty: Denga, chikungunya
Główne zadania w szpitalu to wywiad podróżny, ochrona przed komarami (repelenty, moskitiery), raportowanie do służb sanitarnych i zapobieganie ukąszeniom pacjenta w okresie wiremii. Izolacja kontaktowa nie jest konieczna .
Zasada ogólna
Standard Precautions (higiena rąk, dezynfekcja środowiska, bezpieczeństwo iniekcji, PPE w zależności od ryzyka, minimalizacja ekspozycji na krew i płyny ustrojowe) są podstawą opieki nad każdym pacjentem . Transmission-Based Precautions stosuje się dodatkowo w przypadku podejrzenia lub potwierdzenia zakażenia określonym patogenem .
| Standardowo Droplet + Standard Precautions. Pacjenci z gorączką i objawami ze strony układu oddechowego powinni natychmiast założyć maskę, być poddani segregacji oraz stosować higienę rąk i etykietę kaszlową . Szczególna uwaga na pacjentów z grup ryzyka (osoby starsze, dzieci, kobiety w ciąży, przewlekle chorzy). Personel powinien być szczepiony . |
| W przypadku wybuchu ogniska na oddziale – natychmiastowe wzmocnienie Contact Precautions, ścisła higiena rąk, dezynfekcja środowiska, właściwe postępowanie z wymiocinami/kałem, podział pacjentów na kohorty i zarządzanie dyżurami personelu . W przypadku zbiorowych zachorowań (szkoła, dom opieki) – raportowanie zgodnie z procedurami sanitarnymi . |