Kurs „Liberal Studies” w Hongkongu został zastąpiony – to nie ulepszenie, ale fundamentalna zmiana filozofii edukacyjnej

Tak, słusznie mówisz: to zmiana, a nie ulepszenie. Chodzi o zastąpienie w Hongkongu przedmiotu „Liberal Studies” (LS) w szkołach średnich nowym – „Obywatelstwo i Rozwój Społeczny” (CSD). To przejście od otwartego, opartego na badaniu zagadnień i krytycznym myśleniu podejścia do programu bardziej ramowego, kładącego nacisk na tożsamość narodową i „prawidłowe” rozumienie porządku społeczno-politycznego.

Fakty:

• Przedmiot Liberal Studies został zastąpiony przez Obywatelstwo i Rozwój Społeczny od roku szkolnego 2021/22 w klasach 10.
• Oficjalnie władze określają to jako „optymalizację” czterech kluczowych przedmiotów w szkole średniej, której celem jest zwolnienie godzin lekcyjnych, aby dać uczniom więcej czasu na rozwijanie osobistych zainteresowań.
• Wcześniej władze krytykowały stary LS za „zbytnie skupienie na bieżących wydarzeniach”, brak systematycznej wiedzy u uczniów oraz skłonność do polaryzacji i nadmiernego koncentrowania się na kwestiach politycznych.
• Reforma obejmuje znaczne skrócenie godzin lekcyjnych, reorganizację treści oraz zmianę metod oceniania. Badania akademickie traktują to jako poważną zmianę programową.

Co do Twojego pytania o „świadomość obywatelską”: trzeba rozróżnić dwa znaczenia:

• Jeśli „świadomość obywatelska” oznacza: przestrzeganie prawa, znajomość kraju, akceptację porządku konstytucyjnego, rozumienie ustawy zasadniczej i wypełnianie obowiązków – to rząd taką świadomość chce kształcić.
• Jeśli „świadomość obywatelska” oznacza: kwestionowanie rządu, kontrolowanie władzy, protesty publiczne, krytykę systemu z różnych perspektyw – to reforma programowa wyraźnie ograniczyła takie podejście.

Dlatego precyzyjniejsze są dwa stwierdzenia:

• Nie chodzi o to, że „rząd nie chce, by obywatele mieli świadomość obywatelską”.
• Chodzi o to, że rząd chce na nowo zdefiniować, czym jest świadomość obywatelska.
• Z podejścia liberalnego/krytycznego (liberal citizenship / critical citizenship) – opartego na krytyce, uczestnictwie, kwestionowaniu i badaniu zagadnień –
• Na rzecz podejścia odpowiedzialnego/narodowego (responsible citizenship / national citizenship) – kładącego nacisk na przestrzeganie prawa, obowiązki, tożsamość narodową, stabilność społeczną i akceptację porządku konstytucyjnego.

Problem starego LS polegał na tym, że uczył on analizowania spraw publicznych z różnych perspektyw, co zwiększało wrażliwość polityczną i chęć uczestnictwa w życiu publicznym. Rząd i obóz rządzący krytykowali go za upolitycznienie lekcji i brak równowagi w debatach, co stało się kluczowym argumentem za reformą.

Uwaga: Nie można powiedzieć, że „krytyczne myślenie zostało całkowicie usunięte”. Nowy program wciąż używa sformułowań takich jak „analiza”, „rozumienie”, „porównanie”. Prawdziwa zmiana dotyczy zakresu dopuszczalnej krytyki, doboru tematów, otwartości odpowiedzi, ryzyka dla nauczycieli i ukierunkowania oceniania.

Jednym zdaniem: ta reforma nie tyle ogranicza edukację obywatelską, ile przekształca ją z kształcenia „krytyka społeczeństwa” na kształcenie „obywatela lojalnego – akceptującego porządek, rozumiejącego państwo i wypełniającego obowiązki”.