„Dear You” – chiński hicior kinowy oskarżany o subtelną propagandę Pekinu

Niezależny chiński film Dear You (chiń. 給阿嬤的情書) dokonał czegoś niezwykłego: zdobył 9,3 pkt w serwisie Douban i zarobił w chińskich kinach 1,69 mld RMB (ok. 250 mln USD), stając się jednym z najbardziej dochodowych niskobudżetowych filmów niezależnych ostatnich lat . Opowiedziany głównie w dialekcie teochew to dramat rodzinny o qiaopi – listach z przekazami pieniężnymi wysyłanymi do domu w XIX i XX wieku, uznanych dziś przez UNESCO za dziedzictwo kulturowe . Historia śledzi młodego mężczyznę, który jedzie do Tajlandii, by odnaleźć zaginionego dziadka, odkrywając po drodze dziesięciolecia rodzinnych tajemnic . Premiera w Singapurze, Malezji i Brunei odbyła się 18 czerwca 2026 roku, a kolejne rynki czekają . Film stał się fenomenem kulturowym i – jak się okazało – geopolitycznym gromem z jasnego nieba.

Zarzut: propagandowa praca frontu zjednoczonego „bez przymusu”

Kontrowersje zaczęły się od jednej recenzji. 21 maja 2026 roku Sim Tze Wei, zastępczyni redaktora naczelnego ds. Chin w singapurskim dzienniku Lianhe Zaobao, opublikowała felieton, w którym nazwała Dear You majstersztykiem „nieprzymusowej” pracy frontu zjednoczonego . Chodziło o propagandę działającą poprzez rezonans emocjonalny, a nie otwarty przekaz polityczny – film subtelnie wiąże lojalność diaspory z Chinami, przywołując historyczne trudności emigrantów z Chaoshan i przedstawiając ojczyznę jako wieczny emocjonalny kotwic .

Recenzja błyskawicznie obiegła sieć. Dyskusja na Zhihu, chińskim odpowiedniku Quory, miała 4 miliony wyświetleń . Krytycy zwrócili uwagę na narrację filmu: choć pokazuje on prawdziwe poświęcenie chińskich emigrantów, to jego ukryta rama – że ojczyzna jest jedynym prawdziwym punktem oparcia dla Chińczyków z zagranicy – służy długofalowym interesom Pekinu w pozyskiwaniu diaspory .

Podejrzenia pogłębiły się, gdy producent filmu publicznie podziękował w mediach społecznościowych pekińskiemu Wydziałowi Pracy Frontu Zjednoczonego za wsparcie – co krytycy uznali za bezpośredni dowód państwowego patronatu nad dziełem przedstawianym jako niezależne . W tym czasie Singapur odwiedził z oficjalną wizytą starszy minister Lee Hsien Loong, który wyraźnie odróżnił afiliację etniczną od suwerenności politycznej – nie wiadomo jednak, czy bezpośrednio nawiązywał do filmu .

Singapur na linii frontu

Singapur – państwo wieloetniczne i wielokulturowe – jest szczególnie wrażliwy na przekazy, które mogłyby ciągnąć etnicznych Chińczyków w stronę jednej „chińskości” pokrywającej się z interesami Pekinu. ThinkChina.sg opisał film jako „iskrę do wojny kognitywnej” o singapurską tożsamość wieloetniczną . Południowokoreański dziennik Khan donosił, że film „stał się subtelnym źródłem napięcia między Chinami a krajami Azji Południowo-Wschodniej” .

Kontrowersja wokół dubbingu mandaryńskiego: drugi front

Do tego doszły protesty singapurskich filmowców i osób mówiących dialektem teochew przeciw decyzji o wyświetlaniu filmu w Singapurze w mandaryńskim dubbingu zamiast oryginalnego dialektu . The Straits Times podało, że singapurscy filmowcy nazwali tę politykę „przestarzałą”, argumentując, że odbiera ona autentyczność i ogranicza swobodę artystyczną . SCMP zauważył, że niektórzy widzą w mandaryńskim dubbingu symbol szerszego wymazywania kulturowego – poświęcenia autentyczności językowej na ołtarzu komercyjnej i politycznej wygody .

Kontrofensywa Pekinu: „Nie okazujcie braku szacunku”

W miarę zbliżania się premiery w Singapurze (18 czerwca) chińskie media państwowe i influencerzy rozpoczęli zorganizowaną kontrę. Przekaz był dwojaki: krytyka jest zarówno merytorycznie błędna, jak i moralnie nie na miejscu.

Krytyka jako teoria spiskowa. People’s Daily odrzuciły zarzuty o pracę frontu zjednoczonego jako pochodzące od „samotnego outsidera” – singapurskiego medium w języku chińskim, które „wypacza film w zupełnie inną narrację” – i oskarżyły krytyków o doszukiwanie się politycznych motywów tam, gdzie ich nie ma . SCMP poinformowało, że Pekin „agresywnie broni” filmu, a media państwowe mówią krytykom, że „brak szacunku” dla dzieła, które po prostu celebruje więzi rodzinne i dziedzictwo .

Definiowanie filmu na nowo: czyste dziedzictwo kulturowe. Media państwowe, takie jak CGTN i Global Times, jednolicie opisywały Dear You jako „audiowizualny list do ojczyzny i rodaków za granicą”, podkreślając historię qiaopi uznaną przez UNESCO oraz osobistą, apolityczną motywację reżysera, rodowitego mieszkańca regionu Chaoshan . CGTN napisało: „Czytać Dear You jako propagandę rządową lub instrument frontu zjednoczonego oznacza mylić rezonans emocjonalny z kalkulacją polityczną. Propaganda zmusza; Dear You zaprasza” .

Włączenie Tajwanu. Biuro ds. Tajwanu Państwowej Rady pochwaliło film za emocjonalny rezonans po obu stronach Cieśniny Tajwańskiej. Rzeczniczka Zhu Fenglian stwierdziła, że jest to dowód wspólnego „uczucia i lojalności” między kontynentem a Tajwanem .

Odpowiedź na narrację o wojnie kognitywnej. Chińskie konta w mediach społecznościowych odwróciły sytuację, oskarżając tych, którzy widzą propagandę, o działanie na rzecz sił antychińskich, które chcą „upolitycznić” wzruszającą historię rodzinną . Global Times na Facebooku wyśmiewał singapurską krytykę jako serię „uszczypliwych artykułów”, które „wypaczają film w zupełnie inną narrację” .

Konkluzja: film na rozdrożu sztuki i geopolityki

Dear You znajduje się na przecięciu autentycznej nostalgii diaspory i dobrze udokumentowanej chińskiej strategii frontu zjednoczonego, która opiera się na kulturowych i emocjonalnych więzach, a nie przymusie. Krytycy widzą w nim podręcznikowy przykład tej strategii – narzędzie, zamierzone lub nie, służące wpływom Pekinu. Obrońcy Pekinu widzą oczernianie autentycznego, niezależnego dzieła, wskazując na osobiste korzenie reżysera i skupienie filmu na więziach rodzinnych, argumentując, że oskarżenie o propagandę jest samo w sobie formą politycznej broni.

Żadna ze stron nie kwestionuje siły emocjonalnej filmu. Spór dotyczy tego, czy ta siła jest instrumentalnie wykorzystywana przez chińskie państwo – i co to oznacza dla 50 milionów Chińczyków za granicą, których dziedzictwo film rzekomo celebruje.